Chuyên gia cảnh báo diễn biến mới của mặt bằng lãi suất
Lãi suất cho vay đối với một số khoản vay thả nổi có thể lên 16–18%/năm, trong khi lãi suất huy động bình quân kỳ hạn 12 tháng đã vượt 10%. TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng dư địa để lãi suất cho vay giảm từ nay đến cuối năm gần như không còn.
Tại chương trình Nhận định thị trường do Halobiz tổ chức cùng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu, TS Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu, đã phân tích diễn biến thanh khoản và mặt bằng lãi suất những ngày cuối tháng 9.
Theo TS Hiếu, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã tăng mạnh trong tuần qua. Tuy nhiên, trong ngày được đề cập, lãi suất đã giảm xuống khoảng 1% sau khi Ngân hàng Nhà nước can thiệp thông qua thị trường mở (OMO).
Ông cho rằng khi thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng bị thắt chặt, Ngân hàng Nhà nước có thể can thiệp bằng cách mua trái phiếu Chính phủ trên thị trường mở, qua đó đưa tiền vào hệ thống ngân hàng và cải thiện thanh khoản.
Tuy nhiên, TS Hiếu nhấn mạnh đây chỉ là động thái mang tính cấp thời, không phải một xu hướng dài hạn. Theo ông, thị trường liên ngân hàng chủ yếu là thị trường vốn ngắn hạn, với các kỳ hạn từ qua đêm, vài ngày, một tuần đến nhiều nhất khoảng một tháng.
Lãi suất huy động đã vượt 10%
Điểm đáng chú ý là bên cạnh thị trường liên ngân hàng, lãi suất trên thị trường huy động vốn cũng đang chịu áp lực tăng.
TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết lãi suất huy động có nơi đã lên trên 10%. Theo ông, đây là dấu hiệu cho thấy thanh khoản trên thị trường huy động vốn đang căng thẳng khi các ngân hàng phải tăng lãi suất để thu hút nguồn tiền phục vụ cho vay.
“Cả thị trường một và thị trường hai, lãi suất hiện tại đang tăng trong xu hướng tăng”, TS Hiếu nhận định.
Dù lãi suất liên ngân hàng đã hạ trong ngày nhờ sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước, ông cho rằng tác động này chỉ mang tính ngắn hạn. Khi thanh khoản tiếp tục chịu áp lực, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có thể tăng trở lại trong những ngày hoặc tuần tới.
Lãi suất cho vay có thể lên 18%
Từ diễn biến trên, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng áp lực đang lan sang mặt bằng lãi suất cho vay.
Theo ông, lãi suất huy động bình quân kỳ hạn 12 tháng đã lên trên 10%. Trong khi đó, với một số khoản vay áp dụng lãi suất thả nổi, mức lãi suất có thể ở 16–18%/năm.
Đây là mức lãi suất mà theo TS Hiếu có thể gây thêm áp lực cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ trong những tháng cuối năm.
Ông cho rằng khi các ngân hàng đang cần vốn và phải huy động với lãi suất cao thì khả năng giảm lãi suất cho vay sẽ bị hạn chế.
“Tôi không nhìn thấy dấu hiệu là lãi suất cho vay có thể giảm trong thời gian sắp tới”, TS Hiếu nói. Ông lý giải các ngân hàng đang phải huy động vốn với chi phí cao nên khó có thể đồng thời giảm mạnh lãi suất đầu ra.
Đáng chú ý, khi được đặt vấn đề về nhu cầu vốn tăng trong những tháng cuối năm, TS Hiếu tiếp tục cho rằng “dư địa mà lãi suất cho vay giảm là không còn”.
Tỷ giá cũng gây sức ép lên lãi suất
Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, bài toán lãi suất không thể tách rời diễn biến tỷ giá và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Ông cho rằng Việt Nam có mức độ phụ thuộc lớn vào hoạt động xuất nhập khẩu. Khi tỷ giá tăng, giá hàng hóa nhập khẩu có thể tăng theo và tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá trong nước.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% nhưng kiểm soát lạm phát tối đa 4,5%, TS Hiếu cho rằng việc ổn định tỷ giá trở nên quan trọng.
Theo ông, nếu muốn kiểm soát tỷ giá, giá trị tiền đồng cần được duy trì ở mức phù hợp, trong đó lãi suất là một yếu tố liên quan trực tiếp. Việc hạ lãi suất có thể gây sức ép lên giá trị tiền đồng và tỷ giá.
Từ những yếu tố này, TS Hiếu dự báo lãi suất khó có thể hạ từ nay đến cuối năm, cả đối với lãi suất huy động và lãi suất cho vay.
Doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu thêm áp lực
Theo TS Hiếu, mặt bằng lãi suất cao là bất lợi đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là khi bước vào những tháng cuối năm - thời điểm nhiều doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trong trường hợp chi phí vốn tăng, ông cho rằng doanh nghiệp cần chủ động tiết giảm các khoản chi phí khác như chi phí hoạt động, marketing, nhân lực, nguyên vật liệu và sản xuất, kinh doanh để bù đắp phần chi phí tài chính tăng thêm.
Mục tiêu theo TS Hiếu là doanh nghiệp vẫn duy trì được lợi nhuận trong bối cảnh chi phí vốn chịu sức ép, đồng thời nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10% và kiểm soát lạm phát tối đa 4,5%.
