Chuyên gia: Dự án hạ tầng hàng tỷ USD cần tái bảo hiểm quốc tế để phân tán rủi ro

Sáng 16/9, Báo Xây dựng tổ chức tọa đàm “Quản trị rủi ro các dự án hạ tầng trong kỷ nguyên đầu tư công”, tập trung vào xu hướng quản trị rủi ro và giải pháp bảo hiểm trong bối cảnh Nghị định 220/2026/NĐ-CP được ban hành.

Chia sẻ tại tọa đàm về vai trò của tái bảo hiểm đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn, ông Lê Hoài Nam cho biết quy mô các dự án hiện nay đã lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD.

Ông dẫn ví dụ dự án từ Lào Cai đến Hải Phòng có giá trị hàng trăm triệu USD; trong khi dự án TP.HCM - Cần Thơ mà ông từng tham gia thu xếp có giá trị khoảng 1 tỷ USD.

“Với quy mô như vậy, năng lực tài chính của Nhà nước, doanh nghiệp bảo hiểm trong nước và ngay cả một số doanh nghiệp bảo hiểm lớn cũng không thể đủ để tự mình gánh toàn bộ rủi ro”, ông Nam nói.

“Đối với những dự án quy mô lớn, chắc chắn phải có sự tham gia của các nhà tái bảo hiểm quốc tế để cùng chia sẻ và bảo đảm năng lực tài chính cho chương trình bảo hiểm. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng”, ông Nam nhấn mạnh.

Không chỉ nhìn doanh nghiệp đứng tên bảo hiểm

Theo ông Nam, đối với các dự án lớn, vấn đề không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp bảo hiểm nào đứng ra cấp đơn, mà còn ở năng lực của hệ thống tái bảo hiểm phía sau. Các ban quản lý dự án và chủ đầu tư khi xem xét một chương trình bảo hiểm cần quan tâm đến việc “ai sẽ đứng sau chương trình tái bảo hiểm”.

Một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá là xếp hạng tín nhiệm quốc tế (rating) của các doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm.

“Chỉ cần đặt câu hỏi về rating của doanh nghiệp, chúng ta có thể có thêm cơ sở để đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp đó”, ông Nam cho biết.

Theo ông, khi đánh giá một chương trình bảo hiểm cho dự án lớn, cần nhìn ở hai cấp độ. Thứ nhất là rating của doanh nghiệp bảo hiểm trực tiếp cấp đơn. Thứ hai là rating của các nhà tái bảo hiểm đứng phía sau chương trình bảo hiểm.

“Đối với một dự án có giá trị rất lớn, một hoặc hai doanh nghiệp bảo hiểm không thể tự mình gánh toàn bộ trách nhiệm. Phía sau các doanh nghiệp bảo hiểm phải có nhiều nhà tái bảo hiểm cùng tham gia hỗ trợ và phân tán rủi ro”, ông Nam nói.

Ông Nam cho biết thị trường bảo hiểm Việt Nam hiện có số lượng doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm quốc tế đáng kể so với nhiều thị trường trong khu vực Đông Nam Á. Việt Nam hiện được ông đề cập là thuộc nhóm Tier 4 trong phân loại liên quan.

4 nhóm rủi ro lớn của dự án hạ tầng

Bên cạnh bài toán năng lực tài chính, theo ông Nam, các dự án hạ tầng quy mô lớn còn đặt ra nhiều thách thức trong quá trình đánh giá và thu xếp bảo hiểm.

Thứ nhất là rủi ro kỹ thuật. Các dự án hạ tầng thường có quy mô lớn và tính chất kỹ thuật phức tạp. Việc xác định đầy đủ các rủi ro có thể phát sinh, từ đó xây dựng phương án bảo hiểm phù hợp, không phải bài toán đơn giản.

Thứ hai là rủi ro gián đoạn kinh doanh. Theo ông Nam, khi đánh giá hiệu quả của dự án, cần tính đến phương án bảo hiểm trong trường hợp công trình phải dừng hoặc bị gián đoạn hoạt động. Đây là nhóm rủi ro khó bởi hậu quả tài chính từ việc một công trình quy mô lớn phải dừng hoạt động có thể rất đáng kể.

Thứ ba là trách nhiệm đối với bên thứ ba. Đối với các dự án hạ tầng đi qua khu dân cư, phạm vi ảnh hưởng của công trình trong quá trình thi công có thể rất rộng. Việc xác định giá trị trách nhiệm đối với bên thứ ba vì vậy đòi hỏi phải khảo sát kỹ và đánh giá sâu.

Thứ tư là khả năng thu xếp tái bảo hiểm. Đây là thách thức mang tính thực tế đối với doanh nghiệp bảo hiểm. Doanh nghiệp có thể cấp đơn, nhưng nếu không có các nhà tái bảo hiểm phía sau đồng ý nhận và hỗ trợ năng lực, doanh nghiệp cũng khó có thể mạnh dạn nhận bảo hiểm cho những dự án có giá trị rất lớn.

“Nếu không thu xếp được tái bảo hiểm, hoặc chỉ thu xếp được với những nhà tái bảo hiểm có năng lực tài chính và rating thấp, doanh nghiệp bảo hiểm cũng khó có thể nhận bảo hiểm cho các dự án có quy mô rất lớn”, ông Nam nhấn mạnh.