Chứng khoán lao dốc mạnh nhất 11 năm, Trung Quốc khẩn cấp bơm tiền giải cứu thị trường

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) vừa công bố kế hoạch triển khai các giao dịch hoán đổi với hệ thống định chế tài chính, dự kiến cung ứng hơn 100 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 15,04 tỷ USD, vào thị trường cổ phiếu.

Quyết định này đánh dấu lần thứ ba công cụ cung ứng vốn đặc thù được kích hoạt kể từ khi ra mắt cách đây hai năm. Cơ chế này được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty chứng khoán, doanh nghiệp bảo hiểm cùng các quỹ đầu tư tiếp cận nguồn tài chính phục vụ hoạt động giải ngân vào cổ phiếu. Trong hai đợt can thiệp trước đó vào tháng 10/2024 và tháng 1/2025, tổng khối lượng thanh khoản được cơ quan này đưa vào thị trường đạt 105 tỷ nhân dân tệ.

Động thái can thiệp được đưa ra sau chuỗi ngày ảm đạm của thị trường cổ phiếu trong tháng 10. Dữ liệu từ Reuters cho thấy chỉ số CSI300, đại diện cho 300 doanh nghiệp quy mô lớn nhất niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến, đã sụt 8,5%, đánh dấu mức giảm theo tháng nặng nề nhất tính từ đầu năm 2016. Cùng chiều, chỉ số STAR50 trên sàn STAR Market Thượng Hải cũng bốc hơi 5,5%.

Thị trường chịu áp lực bán tháo cổ phiếu công nghệ đồng pha với xu hướng toàn cầu, khi giới đầu tư ồ ạt chốt lời và gia tăng mối lo ngại xoay quanh tính sinh lời cũng như hiệu quả kinh tế của các dự án đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI). Trước tình trạng này, dòng tiền có xu hướng tìm đến các kênh trú ẩn an toàn hơn, phản ánh qua mức tăng xấp xỉ 2% của nhóm ngành hàng tiêu dùng thiết yếu.

Trước khi PBOC chính thức ra thông báo, giới truyền thông nội địa cho biết các cơ quan quản lý đã nhóm họp với các tổ chức tài chính để bàn thảo các phương án trợ lực thị trường vốn. Tâm lý kỳ vọng vào các giải pháp can thiệp đã giúp chỉ số Shanghai Composite tăng 1,1% ngay trong phiên đầu tuần, ghi nhận phiên khởi sắc nhất tính từ ngày 27/8.

Đánh giá về bước đi này, ông Hao Zhou, chuyên gia phân tích tại Guotai Haitong Securities chi nhánh Hồng Kông, cho rằng đây là thông điệp nhất quán và mạnh mẽ từ các nhà điều hành trong việc giữ vững ổn định thị trường tài chính và củng cố niềm tin cho giới đầu tư, dù biến động toàn cầu cùng các yếu tố bên ngoài vẫn là lực cản tâm lý lớn.

Khó khăn của thị trường chứng khoán cũng bắt nguồn từ bức tranh phục hồi kinh tế còn nhiều mảng đối lập. Số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy GDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng 4,6%. Đà tăng này có sự giảm tốc khi từ mức 5% ở quý I rơi xuống 4,3% trong quý II, trước khi phục hồi nhẹ lên mức 4,5% tại quý III.

Lĩnh vực sản xuất công nghiệp cũng phát tín hiệu đáng ngại khi chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) sản xuất chính thức tháng 10 rơi về 49,3 điểm từ mức 50,1 điểm của tháng 9, lùi sâu dưới ngưỡng mở rộng. Chỉ số đơn hàng xuất khẩu mới giảm xuống 48,7 điểm, báo hiệu lực cầu quốc tế đối với hàng hóa suy yếu.

Nội tại nền kinh tế tiếp tục đối mặt với hai rào cản lớn là sức mua yếu và thị trường địa ốc trầm lắng. Trong 9 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chỉ tăng 1,1% so với cùng kỳ, hoặc tăng 2,8% nếu loại trừ mảng xe hơi. Đồng thời, đầu tư phát triển bất động sản lao dốc 20,6%, còn doanh thu bán nhà ở thương mại mới giảm 13,9%. Tâm lý thận trọng của giới kinh doanh cũng kéo đầu tư tài sản cố định khu vực tư nhân giảm 10,4%.

Bên cạnh đó, mức độ phân hóa giữa các nhóm ngành xuất hiện ngày càng rõ nét. Ngành sản xuất chế tạo công nghệ cao tăng trưởng 14,3% về giá trị gia tăng trong 9 tháng, song sự bứt phá này vẫn chưa đủ để bù đắp sự trì trệ ở các mảng kinh tế truyền thống.

Việc vận hành công cụ hoán đổi thanh khoản được kỳ vọng sẽ ghìm cương những biến động tiêu cực và tạo nguồn lực tiền mặt cho các tổ chức tài chính mua vào cổ phiếu. Dẫu vậy, triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán vẫn phụ thuộc then chốt vào khả năng cải thiện của sức cầu tiêu dùng nội địa, sự hồi phục của bất động sản và tăng trưởng lợi nhuận thực tế từ các doanh nghiệp.