Khước từ phương pháp hun khói truyền thống, doanh nghiệp Thái Lan đang biến loại quả quen thuộc tại Việt Nam thành hàng tuyển giá cao trên thị trường quốc tế

Trên thị trường nông sản Đông Nam Á, nhãn không phải là loại trái cây xa lạ, đặc biệt là với người tiêu dùng Việt Nam. Tuy nhiên, giới kinh doanh nông sản Thái Lan đang cho thấy tư duy làm kinh tế khác biệt khi xây dựng thành công định vị cao cấp cho giống nhãn mật ong vàng, hay còn gọi là Puang Thong. Thay vì chạy theo số lượng và cạnh tranh bằng giá rẻ, họ chọn cách đánh vào thị hiếu tiêu dùng sạch của giới nhà giàu tại các quốc gia khu vực.

Lối đi ngách từ việc khước từ công nghệ hun khói

Giống nhãn Puang Thong sở hữu đặc tính vật lý vượt trội so với giống Edor đại trà nhờ kích thước quả lớn, vỏ dày, hạt nhỏ và phần thịt quả giòn ngọt đậm đà. Điểm nhận diện đặc trưng nhất nằm ở lớp vỏ màu vàng nhạt bắt mắt, tạo sự khác biệt hoàn toàn với màu nâu xỉn thường thấy trên các sạp hàng hoa quả truyền thống.

Ông Caesar Wongchotsathit, đại diện đơn vị xuất khẩu OP Fruits chỉ ra rằng điểm mấu chốt tạo nên giá trị thương mại của sản phẩm này nằm ở khâu xử lý sau thu hoạch. Hàng chục năm nay, nhãn xuất khẩu thường bị hun khói và can thiệp hóa chất để kéo dài thời gian tồn trữ. Doanh nghiệp Thái Lan quyết định rẽ hướng khi vận chuyển nhãn tươi nguyên bản, hoàn toàn không qua bất kỳ lớp xử lý hóa chất nào.

Nước đi này đánh trúng tâm lý của tệp khách hàng cao cấp tại những thị trường khó tính như Hồng Kông và Singapore. Nhiều người tiêu dùng sành ăn phàn nàn về dư vị hóa chất đọng lại trên các loại trái cây hun khói. Họ sẵn sàng chi trả mức giá đắt đỏ hơn để thưởng thức trọn vẹn hương vị tự nhiên của quả nhãn tươi vừa hái khỏi cành.

Bài toán đánh đổi giữa chi phí logistics và giá trị sản phẩm

Việc từ chối hóa chất bảo quản buộc nhà sản xuất phải chấp nhận một thực tế khắc nghiệt là thời gian lưu kho bị rút ngắn đáng kể. Trong môi trường lạnh tiêu chuẩn, nhãn Puang Thong chỉ giữ được độ tươi ngon từ 7 đến 10 ngày. Con số này lép vế hoàn toàn so với khoảng thời gian hơn một tháng của nhãn Edor đã qua hun khói công nghiệp.

Rào cản kỹ thuật này biến cuộc chơi xuất khẩu nông sản thành bài toán đua tốc độ của hệ thống logistics. Để đưa hàng sang Singapore, doanh nghiệp phải làm lạnh sơ bộ ngay tại nhà vườn Thái Lan và vận chuyển cấp tốc bằng đường bộ trong vòng hai ngày. Đối với thị trường Hồng Kông, những thùng nhãn tươi được ưu tiên lên khoang máy bay thương mại để rút ngắn thời gian luân chuyển, một phương thức bỏ qua bước làm lạnh sơ bộ nhưng lại đẩy chi phí vận tải lên mức rất cao.

Chính sự khắt khe trong khâu vận hành và hiệu quả kinh tế kém hơn giống đại trà khiến sản lượng giống nhãn mật ong vàng hiện chưa bằng 10% so với nhãn Edor. Nhờ lợi thế nguồn cung khan hiếm, mặt bằng giá đầu vụ của loại nhãn này thường được đẩy lên cao hơn 15% đến 20% so với thời điểm thu hoạch rộ. Mức chênh lệch lợi nhuận này trở thành phần bù rủi ro xứng đáng cho cả người nông dân trồng vườn lẫn đơn vị chịu trách nhiệm phân phối.

Tham vọng định hình lại thói quen tiêu dùng tại Trung Đông

Mùa vụ của nhãn Puang Thong kéo dài từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 2 năm sau, với đỉnh điểm thu hoạch rơi vào hai tháng cuối năm. Tận dụng khoảng thời gian vàng này, các doanh nghiệp xuất khẩu Thái Lan không muốn chỉ dừng chân ở những bến đỗ châu Á quen thuộc. Họ đang tích cực tìm kiếm những đối tác chiến lược để thiết lập lại bản đồ phân phối hàng hóa.

Mục tiêu tiếp theo đang được đưa vào tầm ngắm là Malaysia, Indonesia và đặc biệt là khu vực Trung Đông giàu có. Thực tế, người dân Trung Đông đã quen thuộc với việc tiêu thụ trái nhãn từ trước đến nay. Tuy nhiên, thị phần mâm hoa quả tại đây chủ yếu vẫn thuộc về các dòng sản phẩm hun khói giá rẻ được vận chuyển dài ngày qua các tuyến vận tải biển.

Việc đưa một sản phẩm trái cây tươi, hạn sử dụng ngắn và giá thành cao vào khu vực này được xem là một canh bạc lớn của các nhà xuất khẩu. Sự thành bại sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực luân chuyển hàng hóa của hệ thống bến bãi sở tại và mức độ chịu chi của người tiêu dùng bản địa. Nếu thuyết phục thành công giới nhà giàu Trung Đông chuyển sang dùng nhãn tươi tự nhiên, Thái Lan sẽ tiếp tục củng cố vững chắc vị thế độc tôn trong việc khai thác chuỗi giá trị nông sản cao cấp.