Chuyên gia gọi tên hàng loạt ngân hàng được hưởng lợi khi thay đổi hành lang pháp lý
Báo cáo của MBS chỉ ra nhiều ngân hàng có thể được hưởng lợi từ các điều chỉnh mới trong khung pháp lý ngành ngân hàng.
Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho rằng, khung pháp lý đối với ngành ngân hàng đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng vừa hỗ trợ xử lý các vấn đề ngắn hạn, vừa nâng cao tiêu chuẩn an toàn hệ thống và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.
Trong báo cáo mới công bố, MBS đã phân tích hàng loạt thay đổi đáng chú ý liên quan đến tỷ lệ dự trữ bắt buộc, quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và quá trình luật hóa các quy định xử lý nợ xấu.
Ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc được hưởng nhiều ưu đãi hơn
Theo MBS, một trong những thay đổi đáng chú ý là quy định mới về cách tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của các ngân hàng.
Trước đây, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước không được tính vào tổng nguồn huy động khi xác định tỷ lệ LDR. Tuy nhiên, theo quy định mới, 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước sẽ được đưa vào cơ sở tính toán.
MBS nhận định, thay đổi này chủ yếu mang lại lợi ích cho nhóm ngân hàng quốc doanh do đang nắm giữ phần lớn lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước. Trong khi đó, tác động đối với khối ngân hàng thương mại cổ phần được đánh giá không đáng kể khi quy định có hiệu lực từ tháng 8/2026.
Bên cạnh đó, Thông tư 23/2025/TT-NHNN cũng quy định các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc đang được kiểm soát đặc biệt được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Theo đó, tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi bằng đồng Việt Nam không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 12 tháng giảm từ 3% xuống 1,5%; đối với tiền gửi từ 12 tháng trở lên giảm từ 1% xuống còn 0,5%.
MBS cho rằng, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ tăng trưởng huy động, ưu đãi này sẽ giúp các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc có thêm nguồn vốn, giảm áp lực huy động và hỗ trợ chi phí vốn cũng như biên lãi ròng (NIM).
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi thực tế còn phụ thuộc vào quy mô tiền gửi thuộc diện dự trữ bắt buộc so với quy mô tín dụng của từng ngân hàng.
Mở rộng room ngoại lên 49%, tạo dư địa mới cho một số ngân hàng
Một thay đổi khác được MBS đánh giá có ý nghĩa lớn là Nghị định 69/2025/NĐ-CP về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các tổ chức tín dụng.
Nếu trước đây tổng mức sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại một ngân hàng thương mại Việt Nam bị giới hạn ở mức 30% vốn điều lệ, thì theo quy định mới, tỷ lệ này được nâng lên 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc, ngoại trừ các ngân hàng có Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Theo đánh giá của MBS, ba ngân hàng có thể hưởng lợi trực tiếp từ thay đổi này gồm HDBank, MB và VPBank khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài hiện lần lượt ở mức 17,49%, 23,23% và 25,96% (đều chưa chạm trần 30% theo quy định cũ).
MBS cũng lưu ý, VPBank hiện duy trì hệ số an toàn vốn (CAR) thuộc nhóm cao nhất ngành. Trong khi đó, MB và HDBank hiện chưa công bố kế hoạch cụ thể để tận dụng lợi thế từ quy định mới.
Luật hóa cơ chế xử lý nợ xấu, kỳ vọng hỗ trợ nhiều ngân hàng
Đối với vấn đề xử lý nợ xấu, MBS cho biết, việc luật hóa các quy định từng được áp dụng theo Nghị quyết 42/2017 được kỳ vọng sẽ tạo ra khuôn khổ pháp lý ổn định và lâu dài hơn.
Theo MBS, sau khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực vào cuối năm 2023, tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống đã có xu hướng gia tăng dù các ngân hàng đã chủ động chuẩn bị và ứng phó.
Việc luật hóa các quy định này được kỳ vọng sẽ giúp giải phóng các nguồn vốn bị "mắc kẹt", đồng thời đơn giản hóa quy trình thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm thông qua một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, thống nhất hơn. Quy định mới cũng nhấn mạnh trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tài sản bảo đảm.
MBS nhận định, những ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản cao như Techcombank, VPBank, HDBank và SHB có thể là nhóm hưởng lợi đáng kể nhờ việc xử lý tài sản bảo đảm trở nên minh bạch và thuận lợi hơn.
Ngoài ra, các ngân hàng đang duy trì mức chi phí dự phòng cao như VietinBank và VPBank, cũng như một số ngân hàng quy mô nhỏ hơn như OCB, MSB và VIB, được đánh giá có khả năng hưởng lợi nhiều hơn mặt bằng chung nếu các quy định mới được thông qua.
Theo MBS, các thay đổi pháp lý gần đây cho thấy định hướng của cơ quan quản lý là tiếp tục hỗ trợ hoạt động ngân hàng trong ngắn hạn, đồng thời nâng cao các chuẩn mực an toàn vốn và xử lý rủi ro, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của toàn hệ thống trong những năm tới.
