Chuyên gia hiến kế tái thiết khu đô thị 447ha tại Hà Nội, đặt người dân làm trung tâm

Ngày 20/10, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức tọa đàm “Hà Nội trước yêu cầu tái thiết đô thị - phường Vĩnh Hưng: Từ điểm nghẽn đô thị đến nâng tầm chất lượng sống”. Chương trình tập trung thảo luận định hướng tổ chức lại không gian đô thị, phát triển hạ tầng đồng bộ và bảo đảm nơi ở, sinh kế cho người dân trong quá trình tái thiết.

Dự án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng, do Sun Group làm chủ đầu tư, được khởi công chiều 28/8. Khu vực nghiên cứu có quy mô khoảng 447ha, nằm giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, cách hồ Gươm khoảng 4km, với dân số hiện hữu khoảng 80.000 người. Dự án được chia thành hai hợp phần, gồm khoảng 206,1ha dự kiến tái thiết và 240,9ha cải tạo, chỉnh trang.

Theo định hướng được đề cập, khu vực tái thiết sẽ được đầu tư xây dựng mới, tổ chức không gian đô thị hiện đại và phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội. Trong khi đó, khu vực cải tạo, chỉnh trang sẽ tập trung khắc phục những hạn chế về giao thông, cấp thoát nước, cây xanh và không gian công cộng, đồng thời xem xét gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và đặc trưng làng xóm hiện hữu.

Tại tọa đàm, TS.KTS Trương Văn Quảng - Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, hai hợp phần được quy hoạch cần được đặt trong một tổng thể quy hoạch thống nhất. Nếu khu vực tái thiết có điều kiện tổ chức lại không gian ở quy mô lớn, khu vực chỉnh trang cần có giải pháp phù hợp với cấu trúc dân cư hiện hữu. Cách tiếp cận này hướng tới cải thiện hạ tầng mà không nhất thiết phải xóa bỏ hoàn toàn những đặc trưng không gian đã hình thành.

Một nội dung đáng chú ý là diện tích đất dành cho hạ tầng xã hội dự kiến tăng từ khoảng 23,88ha lên 83,68ha. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, việc mở rộng quỹ đất dành cho trường học, y tế, cây xanh và các công trình phục vụ cộng đồng cần được đánh giá trên khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, thay vì chỉ dừng ở các chỉ tiêu quy hoạch.

Bên cạnh đó, dự án được định hướng gắn với mạng lưới đường sắt đô thị, gồm các tuyến số 4, 8 và 15, cùng hệ thống không gian ngầm đa chức năng. Mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và “đô thị 15 phút” cũng được đặt ra nhằm tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, giảm thời gian đi lại và hạn chế áp lực giao thông.

Theo TS.KTS Trương Văn Quảng, để những định hướng này phát huy hiệu quả, giao thông, trường học, cơ sở y tế, hệ thống thoát nước, cây xanh và không gian công cộng cần được tính toán đồng bộ với tổ chức dân cư. Đây cũng là cơ sở để Vĩnh Hưng có thể trở thành mô hình tham khảo cho quá trình cải tạo, chỉnh trang đô thị tại những khu vực khác của Hà Nội.

Bên cạnh quy hoạch và hạ tầng, vấn đề an cư, sinh kế của người dân được các chuyên gia đặc biệt quan tâm. Theo thông tin đề xuất tại tọa đàm, khoảng 7.250 hộ dân, tương ứng gần 20.000 người trong tổng số gần 80.000 cư dân Vĩnh Hưng, dự kiến chịu ảnh hưởng từ quy hoạch. Dự thảo cũng đề cập quỹ đất khoảng 14,39ha dành cho tái định cư và nhà ở xã hội.

TS.KTS Trương Văn Quảng cho rằng tái định cư tại chỗ, nếu được tổ chức phù hợp, có thể giúp hạn chế xáo trộn đời sống, duy trì quan hệ láng giềng và sự gắn kết cộng đồng. Phương án bố trí chỗ ở cũng cần tính đến khả năng tài chính, nhu cầu của từng nhóm dân cư, đặc biệt là các hộ có thu nhập thấp.

Ở góc độ kinh tế, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh sinh kế cần được tính toán ngay từ giai đoạn xây dựng phương án tái thiết. Việc thay đổi không gian đô thị có thể tác động đến nghề nghiệp và hoạt động kinh doanh của người dân. Vì vậy, bên cạnh bố trí nơi ở, cần quan tâm đến việc làm, đào tạo nghề và cơ hội duy trì hoạt động kinh tế sau khi người dân chuyển đến nơi ở mới.

Các chuyên gia cũng cho rằng quá trình tái thiết cần phù hợp với đặc điểm riêng của địa phương, kết hợp cải thiện hạ tầng với gìn giữ những giá trị văn hóa, cấu trúc làng xóm và quan hệ cộng đồng tại những khu vực thích hợp. Hiệu quả của dự án không chỉ được thể hiện qua diện mạo kiến trúc hay quy mô đầu tư, mà còn ở khả năng giải quyết những điểm nghẽn đô thị và cải thiện chất lượng sống một cách thực chất.