Chuyên gia: Kích cầu mà tiền lại chảy vào hàng nhập khẩu thì GDP có thể bị tác động ngược

Chia sẻ tại chương trình Chính sách và Đối thoại với chủ đề “Phát huy sức mạnh thị trường nội địa cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”, TS Trịnh Thị Thanh Thủy, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho rằng thị trường trong nước cần được nhìn rộng hơn thị trường bán lẻ hay tiêu dùng.

Theo bà, đây là một hệ thống kết nối cung - cầu, trải dài từ sản xuất, phân phối, trao đổi đến người tiêu dùng. Trong đó, thị trường nội địa vừa là điểm đến của sản xuất trong nước, vừa cung cấp đầu vào cho sản xuất và xuất khẩu.

Tuy nhiên, một điểm nghẽn lớn nằm ở khả năng kết nối giữa sản xuất trong nước với thị trường.

TS Thủy dẫn thực tế nhiều doanh nghiệp Việt vẫn phụ thuộc đáng kể vào đầu ra xuất khẩu. Trong khi đó, để hàng hóa Việt Nam thực sự chinh phục thị trường nội địa, doanh nghiệp cần đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, giá cả, nguồn gốc xuất xứ và an toàn sản phẩm.

Bên cạnh đó, chi phí mặt bằng, logistics, dịch vụ và nhiều chi phí khác còn cao cũng làm tăng giá thành hàng hóa trong nước, khiến hàng Việt phải cạnh tranh trực tiếp với hàng nhập khẩu.

“Nếu như chúng ta không cẩn thận, cứ kích cầu thì vô hình chung chúng ta sẽ lại kích cầu cho sản phẩm, lại mua sắm hàng hóa nhập khẩu”, TS Thủy nói.

Theo bà, khi người dân gia tăng mua sắm hàng nhập khẩu, tác động của dòng chi tiêu này có thể đi theo hướng ngược lại đối với tăng trưởng GDP.

Vì vậy, bài toán của kích cầu không đơn thuần là làm cho người dân chi tiêu nhiều hơn, mà phải tạo điều kiện để sức mua gia tăng kéo theo sản xuất trong nước, đầu tư và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Làm sao để đồng tiền quay trở lại với doanh nghiệp Việt?

Ở góc độ giải pháp, TS Thủy cho rằng trong ngắn hạn có thể sử dụng một gói kích cầu tổng thể để hỗ trợ thị trường trong nước. Tuy nhiên, về dài hạn cần một chương trình tổng thể quốc gia về phát triển thị trường trong nước.

Theo bà, vấn đề cốt lõi là tăng sức mua thực tế đối với hàng hóa Việt Nam, đồng thời phát triển sản xuất theo đúng yêu cầu của thị trường.

Khi sức mua tăng và sản xuất trong nước được mở rộng, quá trình này có thể kéo theo tăng đầu tư, dịch vụ và các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Một yếu tố khác được TS Thủy nhấn mạnh là hệ thống phân phối. Phát triển kênh phân phối chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi kết nối được người sản xuất với các kênh bán hàng, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận tại vùng sâu, vùng xa, các khu đô thị mới, khu công nghiệp và những khu vực tập trung dân cư.

Đặc biệt, theo TS Thủy, mục tiêu cuối cùng của việc tăng sức mua phải là bảo đảm dòng tiền tạo ra giá trị cho doanh nghiệp Việt.

“Điều cốt lõi là sức mua trong nước phải tạo ra giá trị và dòng tiền quay trở lại với doanh nghiệp Việt”, bà nhấn mạnh.

Theo đó, giá trị gia tăng từ hoạt động mua sắm, tiêu dùng và cả nhu cầu sản xuất trong nước cần quay trở lại nhiều hơn với các đơn vị sản xuất Việt Nam, thay vì chủ yếu tạo doanh thu cho các kênh phân phối nước ngoài hoặc doanh nghiệp FDI.

Đây, theo TS Thủy, là điều kiện quan trọng để thị trường nội địa không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn trở thành một nền tảng tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.