Người mua đất bằng giấy viết tay tại TP HCM có thể được bồi thường tới 6 tỷ đồng

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM vừa trình HĐND thành phố dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Trong đó, nội dung đáng chú ý là đề xuất tháo gỡ vướng mắc đối với hàng chục nghìn trường hợp nhà, đất mua bán bằng giấy tay, vốn gặp khó khăn trong việc xác định quyền lợi khi thu hồi đất.

Theo dự thảo, người đang trực tiếp sử dụng nhà, đất nhận chuyển nhượng, tặng cho bằng giấy tay trong khoảng thời gian từ sau ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024 được xem xét hỗ trợ tương đương mức bồi thường hoặc hỗ trợ về đất.

Nguyên tắc đặt ra là tổng mức chi trả không vượt quá giá trị bồi thường, hỗ trợ mà người sử dụng đất hợp pháp ban đầu được hưởng, đồng thời không tính trùng lặp trên cùng một diện tích.

Đối với thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người mua bằng giấy tay được hưởng mức hỗ trợ tương đương giá trị bồi thường của chủ sử dụng đất cũ.

Với đất chưa có sổ đỏ, nếu được sử dụng ổn định, không có tranh chấp và không vi phạm pháp luật, người dân cũng có cơ hội nhận hỗ trợ. Mức hỗ trợ đối với đất phi nông nghiệp được xác định theo thời điểm sử dụng đất.

Đáng chú ý, trường hợp đất có vi phạm pháp luật hoặc lấn chiếm sông, kênh, rạch, tỷ lệ hỗ trợ theo 4 mốc thời gian tương ứng lần lượt là 70%, 56%, 42% và 28%.

Đối với đất nông nghiệp, mức hỗ trợ được đề xuất bằng 100% giá đất nông nghiệp nếu không có vi phạm và 70% nếu có vi phạm.

Không chỉ đất đai, nhà ở và công trình xây dựng không phép hoặc sai phép trước ngày 1/8/2024 cũng được xem xét hỗ trợ từ 50% đến 100% giá trị xây dựng mới. Tại các dự án phát triển kinh tế - xã hội đặc thù, người dân còn được cộng thêm 10% tiền đất và 10% tiền thưởng khi bàn giao mặt bằng sớm.

Có thể nhận tới 6 tỷ đồng nếu tự lo chỗ ở tái định cư

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là chính sách hỗ trợ tái định cư bằng tiền đối với những hộ dân đủ điều kiện nhưng phải tự thu xếp nơi ở mới.

Cụ thể, các hộ không còn chỗ ở nào khác trên địa bàn được xem xét mua, thuê hoặc thuê mua chung cư tái định cư. Trường hợp đủ điều kiện tái định cư nhưng tự lo chỗ ở mới tại khu vực chưa có quỹ nhà, đất tái định cư, người dân được đề xuất nhận khoản hỗ trợ từ 1 tỷ đồng đến 6 tỷ đồng, tùy khu vực.

Để được xem xét hỗ trợ, người dân phải nộp bản cam kết về nguồn gốc đất và quá trình giao dịch. UBND cấp xã sẽ xác nhận tình trạng sử dụng đất ổn định, không tranh chấp. Hồ sơ sau đó được niêm yết tại trụ sở và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử cấp xã trong 3 ngày.

Chính sách này được kỳ vọng tháo gỡ một trong những điểm nghẽn kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng tại TP HCM.

Thực tế, tại các khu vực như Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi và quận 12 cũ, hàng chục nghìn trường hợp nhà đất mua bán bằng giấy tay sau ngày 1/7/2014 chưa đủ điều kiện bồi thường theo quy định hiện hành. Vướng mắc về quyền lợi khiến quá trình thu hồi đất, bàn giao mặt bằng và giải ngân vốn đầu tư công tại một số dự án gặp khó khăn.

Việc xây dựng cơ chế hỗ trợ riêng được kỳ vọng vừa bảo đảm quyền lợi cho người dân đang trực tiếp sử dụng đất, vừa tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, dự thảo nghị quyết dự kiến được trình HĐND TP HCM xem xét tại kỳ họp tháng 12/2026. Chính sách dự kiến áp dụng đối với các dự án hoặc diện tích đất chưa được phê duyệt phương án bồi thường trước ngày nghị quyết có hiệu lực.

Như vậy, nếu được thông qua, đề xuất này sẽ mở ra cơ hội được xem xét hỗ trợ cho nhiều trường hợp mua bán nhà đất bằng giấy tay vốn gặp khó khăn về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, quyền lợi cụ thể vẫn phụ thuộc vào điều kiện sử dụng đất, nguồn gốc giao dịch và việc đáp ứng các tiêu chí của nghị quyết.