Chuyên gia: Lạm phát thực của gia đình trung lưu không phải 4%, mà có thể lên tới 5 - 7%

Nhìn lại giai đoạn 10 năm qua, ông Ngô Thành Huấn đánh giá Việt Nam đã đạt được một thành tựu đáng ghi nhận trong điều hành kinh tế vĩ mô khi duy trì được lạm phát ở mức thấp và ổn định.

Theo ông, đây là kết quả của quá trình điều hành quyết liệt sau giai đoạn khủng hoảng 2011 - 2012, thời điểm lạm phát từng vượt ngưỡng 20%.

"Từ năm 2014 - 2015 đến nay, Việt Nam cơ bản giữ được mục tiêu lạm phát quanh mức 4%. Đây là một thành tựu rất lớn nếu đặt trong bối cảnh chúng ta phải đối mặt với hàng loạt cú sốc từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine cho tới những biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu", ông Huấn nhận định tại Talkshow “Kênh đầu tư chống lạm phát hiệu quả nhất 10 năm qua”.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng giữa chỉ số lạm phát được đo lường trên bình diện toàn nền kinh tế và mức độ tăng chi phí mà các hộ gia đình thực sự cảm nhận được vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể.

Vì sao người dân cảm thấy giá cả tăng nhanh hơn số liệu công bố?

Theo ông Huấn, có ít nhất ba yếu tố khiến "lạm phát thực" của nhiều gia đình cao hơn đáng kể so với mức lạm phát danh nghĩa.

Thứ nhất là sự thay đổi về nhân khẩu học. Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao tài sản thế hệ quy mô lớn. Trong khoảng 10 năm tới, một lượng tài sản đáng kể sẽ được chuyển từ thế hệ 5X, 6X sang các thế hệ trẻ hơn như 7X, 8X, 9X.

Quá trình này kéo theo những thay đổi lớn trong hành vi tiêu dùng, tiết kiệm và đầu tư, từ đó tác động đến cấu trúc chi tiêu của xã hội.

Thứ hai là sự khác biệt trong nhu cầu chi tiêu giữa các gia đình. Có những gia đình dành phần lớn ngân sách cho giáo dục, đặc biệt là trường quốc tế. Một số gia đình lại ưu tiên y tế chất lượng cao hoặc chi tiêu cho du lịch, trải nghiệm và nâng cao chất lượng sống.

"Chính vì vậy, lạm phát của mỗi gia đình là khác nhau. Không thể lấy một con số bình quân rồi áp dụng cho tất cả", ông Huấn phân tích.

Yếu tố thứ ba, cũng là điều ông đặc biệt nhấn mạnh, chính là "lạm phát lối sống". Theo vị chuyên gia, khi thu nhập gia tăng, phần lớn mọi người sẽ có xu hướng nâng cấp tiêu chuẩn sống. Từ xe máy lên ô tô, từ du lịch trong khu vực sang những điểm đến đắt đỏ hơn, từ các sản phẩm tiêu dùng phổ thông sang những sản phẩm cao cấp hơn.

"Đây không hoàn toàn là giá cả tăng lên, mà còn là việc chúng ta chủ động nâng chuẩn chi tiêu của bản thân. Hai yếu tố này cộng hưởng khiến áp lực tài chính thực tế lớn hơn rất nhiều so với con số lạm phát được công bố", ông nói.

Lạm phát thực của gia đình trung lưu có thể lên tới 7%

Từ kinh nghiệm tư vấn và quản lý tài sản cho hàng nghìn hộ gia đình, ông Huấn cho rằng mức lạm phát thực mà các gia đình trẻ, gia đình trung lưu tại các đô thị lớn đang đối mặt thường dao động trong khoảng 5 - 7% mỗi năm.

Không chỉ vậy, sau mỗi 2 - 3 năm, nhiều gia đình còn phải đối mặt với một đợt tăng chi tiêu từ 10 - 15% do tác động của lạm phát lối sống.

"Hiện nay khi xây dựng kế hoạch dòng tiền dài hạn cho khách hàng, chúng tôi thường giả định mức tăng chi tiêu thường niên khoảng 5 - 7%. Cứ sau 2 - 3 năm sẽ xuất hiện thêm một đợt tăng chi tiêu khoảng 10 - 15% vì chất lượng sống được nâng lên", ông cho biết.

Theo ông Huấn, đây là lý do nhiều người dù có thu nhập tăng nhưng vẫn cảm thấy áp lực tài chính ngày càng lớn.

Đầu tư dưới 9% mỗi năm rất khó thắng lạm phát

Từ góc độ hoạch định tài chính cá nhân, ông Huấn cho rằng một sai lầm phổ biến là lấy mức lạm phát công bố khoảng 3 - 4% làm thước đo để xây dựng mục tiêu đầu tư.

"Nếu nghĩ rằng chỉ cần đạt lợi suất 4 - 5% là đã thắng lạm phát thì đó là cách nhìn chưa đầy đủ. Với nhiều gia đình trung lưu hiện nay, lạm phát thực đã ở mức 5 - 7%, chưa kể lạm phát lối sống trong tương lai", ông nói.

Theo vị chuyên gia, để thực sự duy trì và gia tăng giá trị tài sản trong dài hạn, nhà đầu tư nên hướng tới mức sinh lời tối thiểu khoảng 9% mỗi năm trở lên.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc chống lạm phát không thể chỉ dựa vào đầu tư. Muốn bảo toàn tài sản, mỗi gia đình cần xây dựng đồng thời ba trụ cột gồm gia tăng thu nhập, quản lý chi tiêu hiệu quả và bảo vệ tài chính trước các rủi ro sức khỏe, tai nạn hoặc biến cố bất ngờ.

"Rất nhiều người chỉ tập trung vào đầu tư mà quên mất quản lý dòng tiền và bảo vệ tài sản. Trong khi đó, chỉ cần một sự cố sức khỏe lớn cũng có thể khiến toàn bộ kế hoạch tài chính nhiều năm đổ vỡ", ông Huấn nhận định.

Theo ông, chiến thắng lạm phát là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự cân bằng giữa kiếm tiền, quản lý tiền và đầu tư, thay vì chỉ tìm kiếm những khoản lợi nhuận cao trong ngắn hạn.