Đóng BHXH từ 18 tuổi hay 28 tuổi vẫn phải chờ cùng tuổi nghỉ hưu có hợp lý?

Sáng 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH, Bộ luật Lao động và một số luật liên quan, Luật An toàn, vệ sinh lao động cùng một số nội dung khác.

Tham gia góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH, đại biểu Hà Thị Anh Thư, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi, đề nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn về thời điểm nghỉ hưu đối với người lao động có thời gian đóng BHXH dài.

Đề xuất giảm hoặc miễn mức trừ lương hưu khi nghỉ trước tuổi

Theo đại biểu Hà Thị Anh Thư, báo cáo tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo đã ghi nhận ý kiến đề nghị cho giáo viên có đủ số năm đóng BHXH để đạt tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa được nghỉ trước tuổi mà vẫn giữ nguyên tỷ lệ hưởng, không bị giảm trừ 2% cho mỗi năm nghỉ sớm.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ dự kiến nghiên cứu vấn đề này sau khi kết thúc lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu.

Đại biểu cho rằng cần tiếp tục xem xét chính sách ngay trong quá trình thực hiện lộ trình hiện nay, thay vì chờ đến khi lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu hoàn tất.

Bà phân tích, thời điểm bắt đầu tham gia BHXH của người lao động không giống nhau. Có người đóng BHXH từ năm 18 tuổi, trong khi người khác đến năm 28 tuổi mới bắt đầu tham gia. Nếu cả hai cùng đóng liên tục và nghỉ hưu ở một độ tuổi như nhau, thời gian đóng góp có thể chênh lệch tới 10 năm.

Điều này đồng nghĩa với việc một số người đã có thời gian lao động và đóng góp cho quỹ BHXH dài hơn đáng kể trước khi đến tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Theo đại biểu, sau 30-35 năm làm việc, nhu cầu và hoàn cảnh của mỗi người rất khác nhau. Có người muốn tiếp tục công việc, nhưng cũng có người mong muốn nghỉ ngơi, dành thời gian chăm sóc gia đình, cha mẹ hoặc chủ động sắp xếp cuộc sống khi sức khỏe còn tốt.

"Đó là những lựa chọn chính đáng của người lao động", bà Thư nhấn mạnh.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp để người có thời gian đóng BHXH dài, đã đạt tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa, có thêm quyền chủ động lựa chọn thời điểm nghỉ hưu.

Rà soát các quy định tại Điều 64, 65 và 66 của Luật BHXH, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị đánh giá phương án giảm hoặc miễn mức giảm trừ lương hưu đối với người đã đóng đủ số năm để đạt tỷ lệ hưởng tối đa và đã gần tuổi nghỉ hưu.

Theo đại biểu, đề xuất này không đồng nghĩa với việc tất cả người đóng BHXH đủ 30-35 năm đều đương nhiên được nghỉ hưu trước tuổi và hưởng mức tối đa. Chính sách cần được nghiên cứu trên cơ sở các điều kiện cụ thể, đồng thời bảo đảm yêu cầu của hệ thống BHXH.

Bà cũng lưu ý việc xây dựng chính sách phải tính toán đầy đủ chi phí, nguồn bảo đảm và tác động dài hạn đến quỹ BHXH.

"Phương án cần tính toán đầy đủ chi phí, nguồn bảo đảm và tác động dài hạn đến quỹ", đại biểu nhấn mạnh.

Bên cạnh vấn đề tuổi nghỉ hưu, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị làm rõ đầu mối quản lý nhà nước và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan trong thực hiện chính sách BHXH.

Theo đại biểu, việc lựa chọn cơ quan đầu mối cần xác định rõ những vướng mắc được tháo gỡ, khâu xử lý được rút ngắn và cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng.

Từ đó, bà đề nghị Chính phủ đánh giá phương án giao Bộ Tài chính làm đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về BHXH, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của Bộ Nội vụ đối với chính sách lao động, tiền lương và Bộ Y tế đối với trợ cấp hưu trí xã hội.

Đối với việc giải quyết chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe và hồ sơ hưởng chế độ, đại biểu đề nghị bảo đảm quyền tham gia, ý kiến của người lao động; cơ quan giải quyết cần chủ động khai thác dữ liệu sẵn có.

Trường hợp hồ sơ chậm, cần thông báo rõ lý do, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành.

Đề nghị hoàn thiện cơ chế cứu trợ của Hội Chữ thập đỏ

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Hà Thị Anh Thư góp ý dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hoạt động chữ thập đỏ.

Đại biểu đề nghị giao Bộ Nội vụ làm đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về tổ chức, hoạt động của Hội và hoạt động chữ thập đỏ. Bộ Y tế hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe, sơ cấp cứu, hiến máu và các hoạt động y tế; các bộ, ngành khác thực hiện nhiệm vụ theo chức năng.

Theo bà, việc phân công cần bảo đảm tính độc lập và quyền chủ động của Hội trong hoạt động nhân đạo.

Từ thực tiễn bão lũ, sạt lở tại Quảng Ngãi, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm xác định đầu mối tại địa phương để tổng hợp, chia sẻ thông tin cứu trợ.

Ngay khi có cảnh báo thiên tai, Hội cần nắm được khu vực có nguy cơ, người cần sơ tán và lực lượng có thể tiếp cận trước. Thông tin về nguồn lực đã phân bổ cũng cần được cập nhật nhằm tránh trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng cần hỗ trợ.

Đại biểu đồng thời đề nghị tăng cường huấn luyện, trang bị phương tiện cho tình nguyện viên tại xã, phường, đặc khu để hỗ trợ sơ tán và sơ cấp cứu tại chỗ.

Để lực lượng cứu trợ kịp thời ứng phó, cần nghiên cứu cơ chế sử dụng nguồn dự phòng ngay khi địa phương triển khai phương án ứng phó thiên tai. Cơ chế này phải quy định rõ thẩm quyền, nội dung, hạn mức chi; rút gọn thủ tục chi khẩn cấp, gắn với kiểm tra và trách nhiệm giải trình.

Việc công khai nguồn lực cứu trợ cũng cần đi đôi với bảo vệ quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân của người được trợ giúp.

Đề nghị làm rõ trách nhiệm đóng BHXH cho người hoạt động không chuyên trách ở thôn

Tại phiên thảo luận, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, đánh giá cao chủ trương tiếp tục đưa người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Tuy nhiên, để chính sách được thực hiện thống nhất, khả thi và không gây khó khăn cho người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, đại biểu đề nghị làm rõ một số vấn đề.

Thứ nhất, tại điểm k khoản 1 Điều 2 dự thảo luật, cần ghi rõ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm cả đơn vị cộng đồng dân cư có tên gọi khác theo quy định của pháp luật về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố, được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ và hưởng phụ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước.

Thứ hai, cần phân định rõ phần đóng của cá nhân và phần thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động, ngân sách nhà nước. Đại biểu đề nghị quy định hoặc hướng dẫn rõ UBND cấp xã nơi giao nhiệm vụ, quản lý người hoạt động không chuyên trách là đầu mối thực hiện phần đóng của người sử dụng lao động.

Đồng thời, cần bảo đảm phần 17% được bố trí từ ngân sách theo phân cấp và không bị khấu trừ vào phụ cấp cá nhân.

Cuối cùng, đại biểu đề nghị hướng dẫn rõ cách sử dụng quỹ phụ cấp khoán và nghiên cứu hỗ trợ người có phụ cấp thấp.