Ông Đào Minh Tú chỉ ra 'bài toán khó nhất' trong điều hành chính sách tiền tệ

Người gửi muốn lãi suất cao, người vay lại muốn càng thấp càng tốt

Tại tọa đàm “Giảm lãi suất: Dư địa và giải pháp hỗ trợ tăng trưởng 2 con số” do VnEconomy tổ chức chiều 9/11, theo ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), lãi suất trước hết là “giá cả” của quan hệ cung - cầu vốn trong nền kinh tế. Vì vậy, diễn biến lãi suất chịu tác động của các quy luật thị trường, đặc biệt là quan hệ cung - cầu, đồng thời phụ thuộc vào điều kiện kinh tế trong từng giai đoạn và định hướng điều hành của Chính phủ, cơ quan quản lý và ngân hàng trung ương.

“Có thể nói điều hành lãi suất là rất khó, nó tác động một cách trực tiếp đến tất cả mọi hoạt động kinh tế trong đời sống kinh tế hiện nay”, ông Tú nhấn mạnh.

Theo ông Tú, một trong những điểm khó nhất nằm ở sự xung đột lợi ích giữa các chủ thể trên thị trường.

Người gửi tiền luôn mong muốn lãi suất cao để khoản tiền nhàn rỗi sinh lời tốt hơn. Ngược lại, doanh nghiệp và người đi vay lại muốn lãi suất càng thấp càng tốt để giảm chi phí vốn, qua đó cải thiện lợi nhuận và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong khi đó, ngân hàng thương mại đứng ở giữa với vai trò trung gian tài chính, huy động vốn để cho vay. Bởi vậy, ngân hàng vừa phải đáp ứng nhu cầu của người gửi tiền, vừa phải đưa ra mức lãi suất cho vay đủ hấp dẫn đối với doanh nghiệp, đồng thời phải đảm bảo an toàn trong hoạt động.

“Ngân hàng các ngân hàng thương mại cũng không muốn có mức lãi suất cao”, ông Tú nói.

Tuy nhiên, ông cho rằng trong trường hợp ngân hàng thiếu vốn hoặc cần đảm bảo thanh khoản, việc tăng lãi suất huy động có thể trở thành yêu cầu bắt buộc để thu hút tiền gửi và tạo nguồn vốn cho vay.

“Nếu như anh thiếu vốn, anh cần vốn, anh phải huy động cao để có nhiều người quan tâm, nhiều người gửi tiền và thanh khoản của anh nếu như không đáp ứng được thì anh phải tăng lãi suất lên để huy động”, ông Tú phân tích.

Ngược lại, nếu ngân hàng huy động vốn với chi phí cao nhưng cho vay với lãi suất quá thấp, bài toán kinh doanh cũng trở nên khó khăn.

Theo ông Tú, bản chất của hoạt động ngân hàng là cần có một khoảng chênh lệch nhất định giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay để trang trải chi phí, đảm bảo an toàn hoạt động và duy trì lợi nhuận tối thiểu.

Giảm lãi suất để mở rộng đầu tư, tạo dư địa cho tăng trưởng

Dù vậy, trong bối cảnh hiện nay, ông Tú cho rằng định hướng giảm lãi suất vẫn là một chủ trương quan trọng và cấp bách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, mở rộng đầu tư và tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Theo ông, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt, trong khi Ngân hàng Nhà nước với vai trò ngân hàng trung ương cũng đang triển khai các chính sách nhằm hướng tới mục tiêu giảm lãi suất.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn mà còn tạo thêm dư địa để doanh nghiệp mở rộng đầu tư.

“Giảm lãi suất để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có thể tiếp cận được vốn vay cũng như tạo điều kiện để có nhiều dư địa cho việc mở rộng đầu tư”, ông Tú cho biết.

Đặc biệt, yêu cầu này được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Theo ông Tú, thời gian còn lại của năm không nhiều, trong khi đầu tư cần thời gian mới có thể chuyển hóa thành tăng trưởng GDP.

“Đầu tư không thể chỉ trong một, hai tháng là có thể tạo ra tăng trưởng GDP ngay lập tức”, ông Tú nói.

Tuy nhiên, ông Tú lưu ý mục tiêu tăng trưởng 2 con số không chỉ được nhìn trong phạm vi một năm mà còn là định hướng, kế hoạch cho cả một giai đoạn. Vì vậy, việc tạo điều kiện để mở rộng đầu tư vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.

Từ góc nhìn này, ông Tú đánh giá giảm lãi suất là một trong những chủ trương, yêu cầu “rất trúng, rất cần thiết, rất cấp bách” trong bối cảnh hiện nay.

Bài toán đặt ra, theo đó, không đơn thuần là kéo lãi suất xuống bằng mọi giá, mà là tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích của người gửi tiền, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và yêu cầu đảm bảo an toàn của hệ thống ngân hàng. Đây cũng chính là điểm khó nhất trong điều hành lãi suất mà các nhà hoạch định chính sách phải xử lý.