Đặc khu thuộc tỉnh rộng nhất Đồng bằng sông Cửu Long sẽ lấn biển 235ha xây khu đô thị, làm cảng biển

Tháng 9/2026, UBND đặc khu Thổ Châu tổ chức công bố Quy hoạch chung đặc khu Thổ Châu đến năm 2050, tỷ lệ 1/5.000. Theo Quyết định số 364/QĐ-UBND, phạm vi nghiên cứu của đồ án bao gồm 8 đảo: Thổ Chu, Hòn Khô, Hòn Nhạn, Hòn Cao Cát, Hòn Từ, Hòn Xanh, Hòn Đá Bàn và Hòn Cao, cùng khu vực dự kiến lấn biển khoảng 235ha. Tổng quy mô nghiên cứu của đồ án hơn 1.687ha, trong khi diện tích tự nhiên của đặc khu hiện khoảng 1.398,04ha.

Do phần lớn diện tích đặc khu là rừng phòng hộ và đất quốc phòng, phương án lấn biển được định hướng thực hiện có kiểm soát nhằm tạo thêm quỹ đất phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, cảng biển và dịch vụ du lịch, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường tự nhiên.

Quy hoạch đề xuất lấn biển có kiểm soát khoảng 235ha nhằm tạo thêm quỹ đất. Phương án lấn biển sẽ được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm tạo quỹ đất phát triển hạ tầng đô thị, cảng biển và các dịch vụ du lịch, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường.

Không gian phát triển được tổ chức thành 3 điểm dân cư chính trên đảo Thổ Chu. Trong đó, Bãi Ngự tiếp tục giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị và kinh tế của đặc khu. Khu vực này có diện tích khoảng 16ha, được định hướng tập trung các công trình hành chính, dịch vụ công, thương mại, chợ và cảng biển.

Tại khu vực phía Nam, phần đất lấn biển khoảng 82ha được quy hoạch phát triển đô thị mới, bố trí đất ở, dịch vụ - du lịch, cụm công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và chợ đầu mối có quy mô khoảng 10.000m2. Trong khi đó, khu vực Tây Bắc rộng khoảng 10ha được định hướng phát triển dân cư mật độ thấp, gắn với dịch vụ hậu cần và sản xuất tiểu thủ công nghiệp.

Đối với khu vực Bãi Dong, quy hoạch dành khoảng 76ha để phát triển cảng lưỡng dụng và trung tâm hậu cần nghề cá. Đây được định hướng là đầu mối phục vụ hoạt động khai thác thủy sản, hậu cần hàng hải và các nhu cầu phát triển kinh tế biển. Tại Hòn Cao Cát, đặc khu định hướng phát triển cảng lưỡng dụng, hậu cần nghề cá kết hợp du lịch sinh thái. Quy hoạch cũng xác định khu bảo tồn biển Thổ Châu có diện tích khoảng 20.000ha.

Về hạ tầng giao thông, đồ án đặt mục tiêu tăng cường khả năng kết nối Thổ Châu với Phú Quốc, Rạch Giá và đất liền thông qua mạng lưới giao thông đa phương thức. Đường vòng quanh đảo dài khoảng 17,07km sẽ được nâng cấp, đồng thời xây dựng tuyến đường kết nối sân bay dài khoảng 6,39km.

Đáng chú ý, Cảng hàng không Thổ Chu được quy hoạch trên diện tích khoảng 242,93ha, đạt tiêu chuẩn cấp 4C và khai thác dùng chung cho mục đích dân dụng, quốc phòng. Ngoài ra, đồ án nghiên cứu khả năng khai thác sân bay thủy phi cơ phục vụ du lịch, cứu hộ, cứu nạn và vận chuyển y tế. Phương án tuyến cáp treo vượt biển từ Đồi Đông trên đảo Thổ Chu sang Hòn Cao Cát cũng được đưa vào nghiên cứu nhằm phục vụ phát triển du lịch sinh thái.

Trong lĩnh vực hàng hải, bến cảng Bãi Ngự được định hướng nâng cấp thành cảng tổng hợp, trong khi khu cảng cá lưỡng dụng và hậu cần nghề cá Bãi Dong dự kiến được xây dựng mới. Các hạng mục này được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực vận tải, hỗ trợ hoạt động khai thác thủy sản và tạo điều kiện phát triển các dịch vụ kinh tế biển tại đặc khu.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật cũng được quy hoạch đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng dân số và hoạt động kinh tế trong dài hạn.

Lộ trình thực hiện quy hoạch được chia thành nhiều giai đoạn. Đến năm 2030, đặc khu ưu tiên ổn định dân cư, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu và cải thiện điều kiện sinh hoạt. Giai đoạn 2030-2040, các dự án động lực như cảng Bãi Dong, sân bay Thổ Chu, khu đô thị lấn biển, năng lượng tái tạo và du lịch sinh thái được định hướng triển khai để mở rộng không gian phát triển kinh tế.

Sau năm 2040, Thổ Châu tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảng biển, dịch vụ logistics biển và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị theo hướng thông minh. Việc triển khai các hạng mục sẽ phụ thuộc vào nguồn lực và các điều kiện theo quy định, đồng thời phải bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ hệ sinh thái biển, rừng phòng hộ và yêu cầu quốc phòng, an ninh tại địa bàn đảo.