Đang bứt phá với giá trị xuất khẩu sang Mỹ tăng 100%, mặt hàng trăm triệu USD của Việt Nam bất ngờ bị áp mức thuế cao nhất

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kể từ ngày 24/7/2026, cá ngừ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ có khả năng phải chịu thêm mức thuế 12,5% theo Mục 301, bên cạnh thuế MFN và các nghĩa vụ thuế hiện hành.

Chính sách này được áp dụng đúng thời điểm hoạt động xuất khẩu sang thị trường Mỹ vừa ghi nhận tín hiệu phục hồi, khiến doanh nghiệp đứng trước bài toán khó: Giữ đơn hàng nhưng không thể tiếp tục thu hẹp biên lợi nhuận.

Đà phục hồi vừa xuất hiện đã gặp thêm rào cản

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Mỹ đạt hơn 176 triệu USD, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm gần 39% tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam.

Diễn biến theo từng tháng cho thấy thị trường vẫn chưa thực sự ổn định. Xuất khẩu giảm liên tiếp trong 5 tháng đầu năm, trước khi tăng gần 100% trong tháng 6, đạt gần 35,9 triệu USD. Mức tăng này một phần đến từ việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh tiến độ giao hàng nhằm chủ động ứng phó với rủi ro từ các chính sách mới.

Tuy nhiên, từ ngày 24/7, mặt bằng chi phí nhập khẩu đã thay đổi. Theo thông tin được công bố, hàng hóa Việt Nam chịu thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301. Qua rà soát ban đầu, các sản phẩm cá ngừ chủ lực chưa nằm trong danh mục miễn trừ. Thuế mới sẽ được cộng thêm vào thuế nhập khẩu hiện hành.

Về mặt pháp lý, bên có trách nhiệm nộp thuế là nhà nhập khẩu Mỹ. Tuy nhiên, trên thực tế, phần chi phí phát sinh thường được chuyển ngược trở lại cho nhà xuất khẩu thông qua các yêu cầu như giảm giá bán, chia sẻ chi phí thuế, điều chỉnh quy cách hoặc cắt giảm khối lượng đơn hàng.

Theo VASEP, Việt Nam không phải nguồn cung cá ngừ duy nhất chịu mức 12,5%. Thái Lan và Trung Quốc cũng thuộc nhóm này. Vì vậy, cạnh tranh giữa Việt Nam với Thái Lan chưa thay đổi nhiều nếu chỉ xét riêng phần thuế Mục 301.

Trước đó, VASEP nhận định việc Mỹ chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa nhập khẩu kể từ ngày 24/7/2026 đã đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong chính sách thương mại của quốc gia này.

Việt Nam thuộc nhóm 38 quốc gia và vùng lãnh thổ Mỹ áp dụng mức thuế 12,5% (mức cao nhất) đối với khoảng 37% kim ngạch xuất khẩu hiện nay của Việt Nam sang Mỹ.

Đối với ngành thủy sản toàn cầu, tác động của chính sách không chỉ dừng lại ở việc thuế nhập khẩu tăng thêm 10% hay 12,5%. Quan trọng hơn, chính sách này đang làm thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng tại thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà nhập khẩu tại Mỹ phải điều chỉnh chiến lược chuỗi cung ứng.