Bộ Công Thương phát cảnh báo với loạt mặt hàng xuất khẩu, nhiều sản phẩm thép nguy cơ vào tầm ngắm điều tra
Thép đang trở thành nhóm hàng chịu áp lực phòng vệ thương mại lớn nhất của Việt Nam.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động theo dõi và ứng phó với các nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công Thương đã công bố bản cập nhật Danh sách cảnh báo các mặt hàng có nguy cơ.
Trong bản cập nhật mới nhất, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã liệt kê tới 9 nhóm sản phẩm thép và sản phẩm thép trong diện theo dõi tại hàng loạt thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Canada, Australia và Ấn Độ.
Đây đều là những thị trường nhiều năm qua thường xuyên sử dụng các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và chống lẩn tránh thuế để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Thép Việt chịu sức ép trên nhiều thị trường xuất khẩu
Danh sách cảnh báo lần này trải rộng từ thép dẹt cán nguội, thép không gỉ cán nguội, thép không gỉ cán nóng dòng 304, thép hình cán nóng, thép kết cấu rỗng đến cáp thép dự ứng lực, ống thép hàn carbon và các sản phẩm cơ khí như bu lông, đinh vít bằng thép.
Điểm chung của các mặt hàng này là phần lớn các thị trường nhập khẩu đã áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa cùng loại từ Trung Quốc hoặc nhiều quốc gia khác.
Theo Cục Phòng vệ thương mại, không ít sản phẩm thép của Việt Nam hiện đã nằm trong nhóm các nhà cung cấp lớn tại nhiều thị trường xuất khẩu.
Tại EU, thép dẹt cán nguội của Việt Nam chiếm 9,5% lượng nhập khẩu cùng loại và đứng thứ năm về thị phần. Số liệu ghi nhận trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thép dẹt cán nguội của Việt Nam sang EU đạt 28,9 triệu USD, giảm 36% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong khi đó thép không gỉ cán nguội chiếm 9,4% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU và là nhà cung ứng lớn thứ 5 tại thị trường này.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang EU đạt 31,6 triệu USD tăng 13,1% so với cùng kỳ.
Ngoài ra, bu lông và đinh vít bằng thép đạt kim ngạch 47,7 triệu USD chỉ trong ba tháng đầu năm, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 7,4% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU.
Ở Australia, dù kim ngạch xuất khẩu thép hình cán nóng và thép kết cấu rỗng đang giảm, Bộ Công Thương vẫn đánh giá nguy cơ điều tra còn hiện hữu nếu xuất khẩu phục hồi hoặc xuất hiện dấu hiệu thay thế nguồn cung từ các quốc gia đang bị áp thuế chống bán phá giá.
Một số sản phẩm tăng trưởng rất mạnh
Trong số các mặt hàng được cảnh báo, nhiều sản phẩm ghi nhận tốc độ tăng trưởng xuất khẩu rất cao.
Đáng chú ý nhất là thép không gỉ cán nóng dòng 304 Việt Nam xuất khẩu sang Ấn Độ đạt 139,3 triệu USD trong ba tháng đầu năm 2026, tăng tới 95,6% so với cùng kỳ và chiếm 39,2% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của nước này. Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn nhất tại thị trường Ấn Độ.
Theo Bộ Công thương, mặt hàng này tiềm ẩn nguy cơ bị Ấn Độ điều tra phòng vệ thương mại do kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng nhanh trong thời gian gần đây.
Trong khi đó, xuất khẩu ống thép hàn carbon sang Canada tăng tới 190,7%, đưa Việt Nam trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai tại thị trường này với thị phần gần 15%.
Riêng 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu ống thép hàn các-bon của Việt Nam sang Ca-na-đa đạt 7,9 triệu USD. Do vậy, Bộ Công thương lưu ý các doanh nghiệp xuất khẩu về khả năng Ca-na-đa khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại đối với mặt hàng này của Việt Nam.
Đối với cáp thép dự ứng lực, Việt Nam hiện thậm chí là nguồn cung lớn nhất cho Hoa Kỳ khi chiếm 34,6% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này.
Hoa Kỳ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với cáp thép dự ứng lực nhập khẩu từ 22 thị trường, trong đó có các thị trường đáng chú ý như Ma-lai-xi-a, In-đô-nê-xi-a, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.
Do vậy, đây cũng là sản phẩm được Bộ Công Thương đánh giá có nguy cơ cao bị Hoa Kỳ điều tra nếu kim ngạch tiếp tục tăng nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu sử dụng nguyên liệu nhập khẩu để lẩn tránh thuế.
Theo Bộ Công Thương, việc bị đưa vào danh sách cảnh báo không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị điều tra.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang duy trì các biện pháp chống bán phá giá đối với thép Trung Quốc và các quốc gia khác, bất kỳ sự gia tăng đột biến nào về thị phần của Việt Nam đều có thể khiến cơ quan điều tra nước nhập khẩu xem xét khả năng chuyển hướng thương mại hoặc lẩn tránh thuế.
Đây cũng là lý do Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp thép cần chủ động kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, bảo đảm khả năng truy xuất xuất xứ, lưu giữ đầy đủ hồ sơ sản xuất và theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại tại các thị trường xuất khẩu.
