Đề xuất bỏ làn khẩn cấp, chia tuyến Vành đai 3 trên cao thành 3 làn, Hà Nội phản hồi

Sở Xây dựng TP. Hà Nội vừa có văn bản phản hồi kiến nghị của Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) về việc nghiên cứu tổ chức lại giao thông trên tuyến Vành đai 3 trên cao theo hướng kẻ lại vạch sơn, bổ sung biển báo, phân thành 3 làn xe mỗi chiều và không bố trí làn dừng xe khẩn cấp.

Theo kiến nghị, phương án mới đồng thời xem xét hạ tốc độ khai thác nhằm bảo đảm đồng tốc trên toàn tuyến, qua đó góp phần giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả khai thác.

Tuy nhiên, qua rà soát hiện trạng và đối chiếu các quy chuẩn hiện hành, Sở Xây dựng TP. Hà Nội cho rằng phương án tổ chức 3 làn ô tô mỗi chiều, đồng thời bỏ làn dừng khẩn cấp, không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và không khả thi.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, cơ quan này đã phối hợp với Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố, đơn vị tư vấn thuộc Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội và các đơn vị liên quan để rà soát hiện trạng, đánh giá tình hình giao thông trên tuyến.

Kết quả cho thấy, Vành đai 3 trên cao đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Thăng Long được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc đô thị với 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100km/h. Hiện tốc độ khai thác là 80km/h trên đoạn từ cầu Thanh Trì đến nút Mai Dịch và từ Công viên Hòa Bình đến cầu Thăng Long; riêng đoạn Mai Dịch - Công viên Hòa Bình có tốc độ khai thác 100km/h.

Đáng chú ý, lưu lượng phương tiện thực tế trên tuyến thường xuyên đạt 100.000-120.000 lượt xe/ngày đêm, trong khi công suất thiết kế ban đầu chỉ khoảng 15.000-16.000 lượt xe/ngày đêm. Như vậy, lưu lượng thực tế cao gấp 6-8 lần công suất thiết kế, trở thành nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ùn tắc kéo dài.

Ùn ứ không chỉ xuất hiện trong các khung giờ cao điểm sáng từ 7-9h và chiều từ 17-19h30 mà có xu hướng kéo dài trong ngày, đặc biệt vào cuối tuần, lễ, Tết hoặc khi thời tiết mưa.

Các vị trí thường xuyên xảy ra ùn ứ nghiêm trọng tập trung tại các nhánh lên, xuống ở nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ, Nguyễn Trãi - Khuất Duy Tiến, Big C - Trần Duy Hưng và đoạn thắt dòng qua cầu Thanh Trì.

Theo Sở Xây dựng, mặt cắt điển hình của Vành đai 3 trên cao rộng 10,75m mỗi chiều, gồm 2 làn xe ô tô rộng 3,75m, một làn dừng khẩn cấp rộng 2,5m và dải an toàn. Tại một số vị trí nút giao, mặt cắt tuyến thay đổi, thậm chí chỉ còn khoảng 9m và không có làn dừng khẩn cấp.

Qua đối chiếu với các quy chuẩn hiện hành, Sở Xây dựng cho biết ngay cả khi giảm tốc độ khai thác xuống 60km/h, thậm chí 50km/h, bề rộng tối thiểu của một làn xe ô tô vẫn phải đạt 3,5m, trong khi dải an toàn tối thiểu là 0,25m.

Trong trường hợp chia mặt cắt hiện hữu thành 3 làn ô tô mỗi chiều, một số phương án chỉ có thể tạo ra các làn xe rộng khoảng 3-3,25m, đồng thời phải giảm dải an toàn xuống dưới 0,5m. Điều này không đáp ứng yêu cầu theo quy chuẩn hiện hành.

Vì vậy, Sở Xây dựng kết luận phương án tổ chức 3 làn ô tô mỗi chiều và bỏ làn dừng khẩn cấp không bảo đảm tuân thủ quy chuẩn, không phù hợp và không khả thi.

Bên cạnh hạn chế về tiêu chuẩn kỹ thuật, việc bỏ làn dừng khẩn cấp còn có thể khiến tình trạng ùn tắc nghiêm trọng hơn khi xảy ra sự cố. Vành đai 3 trên cao có tính chất như một tuyến đường độc đạo, trong đó phương tiện gặp sự cố không dễ dàng được phân luồng sang các tuyến đường khác. Khi không còn làn dừng khẩn cấp, chỉ một vụ va chạm, xe hỏng, nổ lốp hoặc chết máy cũng có thể chiếm dụng một làn xe chạy, nhanh chóng tạo thành “nút cổ chai” trên tuyến. Đồng thời, việc thiếu không gian tiếp cận cũng gây khó khăn cho xe cứu hỏa, cứu thương và phương tiện cứu hộ khi cần xử lý sự cố.

Thực tế, tại một số nút giao như Thanh Xuân, Trung Hòa và đường dẫn lên cầu Thăng Long, mặt cắt tuyến đã bị thu hẹp còn khoảng 9m. Nếu tổ chức 3 làn xe rồi lại chuyển về 2 làn tại các vị trí này, nguy cơ hình thành các điểm “thắt cổ chai” sẽ càng rõ rệt.

Trước mắt, Hà Nội đang triển khai một số giải pháp nhằm tăng khả năng lưu thông trên tuyến, như điều chỉnh vạch sơn liền thành vạch đứt trước và sau các lối lên, xuống; cho phép phương tiện sử dụng làn dừng khẩn cấp khi xảy ra ùn tắc và tổ chức lại giao thông tại các nút giao phía dưới.

Về lâu dài, theo Sở Xây dựng TP. Hà Nội, thành phố xác định cần đẩy nhanh tiến độ các tuyến Vành đai 4, Vành đai 3,5 và các cầu qua sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát nhằm phân bổ lại dòng phương tiện, giảm áp lực cho Vành đai 3 trên cao.

Cùng với đó, Hà Nội sẽ nghiên cứu ứng dụng hệ thống biển báo điện tử VMS trên tuyến Vành đai 3 trên cao để cảnh báo sớm, giúp phương tiện chủ động thay đổi lộ trình và hỗ trợ điều tiết giao thông khi xảy ra ùn tắc. Thành phố cũng sẽ xây dựng phương án điều tiết xe tải khi các tuyến vành đai mới hoàn thành.