GS. Đặng Hùng Võ: Nhà nước quyết định giá đất, bất động sản có về đúng giá trị thực?
GS. Đặng Hùng Võ ủng hộ Nhà nước định giá đất bằng bảng giá nhân hệ số K, vì dữ liệu thiếu minh bạch khiến cách định giá theo thị trường khó khả thi.

Thị trường bất động sản Việt Nam đang rơi vào nghịch lý: giá nhà liên tục tăng, thanh khoản gần như đóng băng. Giai đoạn 2014-2024, giá nhà ở thương mại giá rẻ tại các đô thị lớn đã tăng gấp ba, từ 11 triệu lên 33 triệu đồng/m2, vượt xa khả năng chi trả của người dân. Trong khi đó, lãi suất vay thả nổi 14-16% càng gây áp lực lên dòng tiền. Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Nghị quyết 21 được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn, tái cấu trúc thị trường.
Nghị quyết 21 thay đổi cách định giá đất, tháo gỡ điểm nghẽn dữ liệu
Đánh giá về điểm đột phá của Nghị quyết 21 trong talkshow "Bất động sản đắt đỏ, Nhà nước quyết định giá - hết thời sốt ảo, tăng nóng?" do VTC News thực hiện, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng nghị quyết tạo ra thay đổi căn bản trong cơ chế quản lý nhà nước.
Điểm cốt lõi là Nhà nước sử dụng một phương pháp duy nhất để định giá đất trên thị trường sơ cấp: lấy bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh, thay vì áp dụng các phương pháp định giá khác như so sánh, thu nhập hay thặng dư. Đây là khác biệt căn bản so với Nghị quyết 18 trước đó.
Theo GS. Đặng Hùng Võ, đây là giải pháp "dĩ độc trị độc" nhằm tháo gỡ tình trạng bế tắc hiện nay. Bởi dù các phương pháp định giá theo thị trường hợp lý về lý thuyết, Việt Nam chưa có đủ điều kiện thực tế để triển khai hiệu quả.
Nguyên nhân chính nằm ở sự thiếu hụt dữ liệu. Giá giao dịch bất động sản chưa được ghi nhận chính xác do tình trạng hai giá phổ biến, khi giá trên hợp đồng công chứng thấp hơn nhiều so với số tiền thực tế thanh toán. Thiếu cơ sở dữ liệu đáng tin cậy khiến việc áp dụng các phương pháp định giá thị trường có thể tạo kẽ hở cho đầu cơ, thổi giá và tham nhũng.
Vì vậy, việc xác định giá đất thông qua bảng giá kết hợp hệ số điều chỉnh theo từng mục đích phát triển được xem là cách trực tiếp để Nhà nước kiểm soát thị trường và định hướng dòng tiền.
Đồng quan điểm, ông Rich Nguyễn - Nhà sáng lập Học viện Bất động sản Rich Nguyen Academy cho rằng Nghị quyết 21 ra đời nhằm kế thừa, sửa đổi những hạn chế của Nghị quyết 18 và các luật như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản ban hành giai đoạn 2023-2024.
Theo ông, chủ trương đưa bảng giá đất sát giá thị trường từng được kỳ vọng giải quyết bài toán bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, khi triển khai đã gặp trở ngại do thiếu tính đồng bộ. Dữ liệu giao dịch bị nhiễu bởi tình trạng hai giá, cùng hiện tượng đấu giá đất bị đẩy lên hàng chục tỷ đồng/m2 tại các huyện ven Hà Nội như Thanh Oai, Quốc Oai. Nếu lấy những mức giá ảo này làm căn cứ tham chiếu, thị trường có thể đối mặt với những bất ổn lớn.
Ông Rich Nguyễn nhấn mạnh, muốn định giá đất sát thị trường chính xác, Nhà nước phải liên thông 4-5 cơ sở dữ liệu lớn, gồm dữ liệu công chứng, giao dịch ngân hàng, thuế và dữ liệu đất đai quốc gia.
Trong khi hệ thống dữ liệu chưa hoàn thiện, pháp luật còn những khoảng hở và thiếu đồng bộ, việc ban hành Nghị quyết 21 là bước điều chỉnh cấp thiết nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, ngăn chặn thao túng giá đất.

Nguồn cung gia tăng, giá bất động sản Hà Nội được dự báo đi ngang hoặc giảm
Về nguồn cung, ông Rich Nguyễn cho rằng thị trường hiện nay không thiếu hàng. Theo phân tích của ông, ngay cả khi dừng cấp phép dự án mới trong 20 năm tới, lượng bất động sản hiện có vẫn chưa thể tiêu thụ hết.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã tháo gỡ vướng mắc cho khoảng hơn 3.000 dự án với tổng vốn khoảng 2 triệu tỷ đồng. Khi các nút thắt được tháo gỡ, chủ đầu tư sẽ đẩy nhanh triển khai, đưa lượng lớn sản phẩm ra thị trường tại nhiều tỉnh, thành, đặc biệt là Hà Nội.
Từ diễn biến này, ông Rich Nguyễn dự báo trong hai năm tới, giá đất và chung cư khu vực nội đô Hà Nội có xu hướng đi ngang hoặc giảm. Đến giai đoạn 2027-2028, giá chung cư tại Hà Nội có thể giảm ít nhất 30% so với hiện tại.
Theo ông, xu hướng này xuất phát từ quy hoạch đô thị đa cực, nguồn cung gia tăng và chính sách phát triển nhà ở cho thuê dài hạn 15-20 năm của Nhà nước. Mô hình này góp phần ổn định an sinh xã hội, giúp người dân có chỗ ở mà không phải cố sức mua nhà.
Ở góc độ giải pháp giảm giá nhà, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng bên cạnh giá đất, Nhà nước cần kiểm soát giá bán thông qua cải tiến công nghệ xây dựng và vật liệu. Ông chỉ ra sự lãng phí khi nhiều công trình vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào gạch nung, cát sông truyền thống, trong khi công nghệ hiện đại cho phép sử dụng vật liệu giá rẻ và kỹ thuật xây dựng giúp giảm chi phí.
Theo kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc, Việt Nam cần tối ưu hóa từng mét chiều cao không gian căn hộ thay vì duy trì những quy chuẩn cứng nhắc. Việc ứng dụng công nghệ mới và thiết kế hợp lý là yếu tố quan trọng để đưa giá nhà về đúng giá trị thực.
Siết phân lô bán nền, chấm dứt đầu cơ và tình trạng đất bỏ hoang
Về định hướng hạn chế phân lô bán nền tại đô thị, chuyển sang phát triển theo chiều cao, GS. Đặng Hùng Võ đánh giá đây là chính sách đúng đắn. Theo ông, việc chia lô bán nền làm phá vỡ kiến trúc đô thị, tạo ra tình trạng đất bỏ hoang khi người mua không xây dựng, khiến nguồn vốn xã hội trở thành 'dòng tiền chết'.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, GS. Đặng Hùng Võ cho biết nhiều nước chỉ áp dụng phân lô bán nền như một giải pháp nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp ở khu vực nông thôn, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt, không để đất nền trở thành hàng hóa đầu cơ.

Ở góc độ pháp lý, ông Rich Nguyễn lưu ý cần phân biệt giữa phân lô bán nền trong các dự án bất động sản và hoạt động tách thửa của hộ gia đình. Theo Luật Kinh doanh bất động sản, hoạt động phân lô bán nền đã bị cấm tại hầu hết các đô thị từ cấp huyện trở lên, buộc chủ đầu tư phải xây nhà trước khi bán.
Ông cho rằng tâm lý chuộng đất nền của người dân xuất phát từ quan niệm đất có giá trị sử dụng lâu dài, trong khi chung cư có niên hạn. Tuy nhiên, việc siết phân lô bán nền tại các dự án, kết hợp quy định nâng diện tích tách thửa tối thiểu đối với hộ gia đình như mức 50m2 tại Hà Nội, sẽ góp phần chấm dứt thời kỳ tạo sóng giá ảo.
Nhìn về dài hạn, ông Rich Nguyễn trong thời gian tới sẽ mở đầu một chu kỳ phát triển mới với cách thức vận hành khác trước. Tư duy đầu tư dựa trên kinh nghiệm cũ và phương thức lướt sóng ngắn hạn sẽ không còn phù hợp. Khi pháp luật và dữ liệu đất đai được minh bạch hóa, thị trường sẽ phân hóa rõ rệt thành hai nhóm.
Ba nhóm được hưởng lợi lớn nhất gồm người mua nhà có nhu cầu ở thực nhờ giá cả, chất lượng minh bạch hơn; doanh nghiệp có năng lực tài chính, pháp lý và khả năng triển khai dự án thực tế; cùng các nhà đầu tư chuyên nghiệp có tầm nhìn dài hạn.
Ngược lại, ba nhóm chịu nhiều áp lực là doanh nghiệp yếu kém về năng lực, nhà đầu tư đầu cơ lướt sóng ngắn hạn và các sản phẩm đất nền tại vùng sâu, vùng xa, thiếu hạ tầng và tiện ích dân sinh.
Về định hướng đầu tư, ông Rich Nguyễn dự báo dòng tiền sẽ tập trung vào sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực hoặc gắn với mô hình đô thị nén, phát triển theo định hướng giao thông công cộng TOD. Đất nền chỉ còn dư địa nếu nằm gần các ga đường sắt, đại đô thị có tiện ích nổi bật hoặc khu vực thu hút mạnh dòng người và hoạt động kinh tế. Ngược lại, bất động sản vùng ven xa xôi, hạ tầng kém sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng đóng băng thanh khoản.
Đối với đất bỏ hoang, GS. Đặng Hùng Võ ủng hộ áp dụng công cụ thuế đủ mạnh đối với các dự án chậm tiến độ và đất không được đưa vào sử dụng. Theo ông, để nguồn lực bị chôn vùi trong đất bỏ hoang là sự lãng phí tài nguyên nghiêm trọng. Thuế cần trở thành công cụ kinh tế buộc dòng vốn chuyển hóa thành của cải thực cho xã hội.
Ông cho rằng việc xác định đất bỏ hoang hoàn toàn có thể thực hiện bằng các biện pháp kỹ thuật như kiểm tra chỉ số tiêu thụ điện, nước sinh hoạt hoặc sử dụng hệ thống camera, tương tự cách Trung Quốc đã triển khai.
Nhìn tổng thể quá trình tái cấu trúc thị trường, GS. Đặng Hùng Võ nhấn mạnh bài học từ các quốc gia phát triển thuộc G7 là cần thay đổi văn hóa ứng xử với tài sản bất động sản. Người dân và doanh nghiệp cần từ bỏ tư duy coi bất động sản là nơi trú ẩn để cất giữ tiền hoặc tài sản tích trữ cho thế hệ sau.
Theo ông, bất động sản cần trở về đúng bản chất là hạ tầng phục vụ sản xuất, kinh doanh và cư trú. Khi tư duy tích trữ đất đai được thay đổi, dòng vốn xã hội sẽ có điều kiện dịch chuyển mạnh hơn vào công nghệ, sản xuất và dịch vụ, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.