Đề xuất giảm giờ làm việc xuống 40 giờ mỗi tuần

Tại Hội thảo đánh giá 5 năm thực hiện Bộ luật Lao động do Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức ngày 15/1, GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh an toàn lao động đã kiến nghị sớm đưa ra lộ trình giảm giờ làm, đồng thời quy định rõ cụ thể khi sửa Luật Lao động.

Ông Trình đánh giá, giờ làm việc bình thường ở Việt Nam vẫn ở mức cao, trong luật khuyến khích giờ làm việc 1 tuần là 40 giờ nhưng thực tế hầu hết vẫn là 48 giờ.

Theo khảo sát một số khu công nghiệp cho thấy, nhiều người lao động thậm chí còn phải làm tăng ca, làm thêm giờ để tăng thu nhập. Điều này đi kèm với việc đánh đổi thời gian cho gia đình và sức khỏe.

Chính vì điều này, GS Lê Vân Trình kiến nghị nên nghiên cứu lộ trình giảm giờ làm việc từ 48 xuống 44 giờ và tiến tới là 40 giờ mỗi tuần. Theo ông, giới hạn giờ làm này phù hợp với xu hướng quốc tế và điều kiện phát triển tại Việt Nam.

"Lộ trình này cần quy định rõ trong luật chứ không phải mang tính khuyến khích, nhằm bảo vệ an toàn sức khỏe lao động nhất là khu vực thâm dụng", ông nói.

Đề xuất giảm giờ làm từng được đưa ra bình luận nhiều lần trước đây. Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội của kỳ họp Quốc hội tháng 6/2025, Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa từng đưa ra đề xuất giảm giờ làm việc từ 48 xuống 44 giờ/tuần vào 2026 và 40 giờ vào 2030.

Theo ông Nghĩa, đây là xu hướng tiến bộ mà nhiều quốc gia trên thế giới thực hiện, là đòn bẩy chiến lược nâng cao chất lượng lao động, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới. Giảm giờ làm không chỉ là cải thiện điều kiện làm việc mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống, sức khỏe tinh thần và năng suất lao động nếu đi kèm chính sách hỗ trợ phù hợp.

Hiện nay, Bộ luật Lao động quy định người làm việc trong điều kiện bình thường không quá 8 giờ mỗi ngày, 48 giờ mỗi tuần. Doanh nghiệp có thể lựa chọn quy định giờ làm theo ngày hoặc tuần, nhưng phải thông báo cho người lao động biết.

Nhà nước khuyến khích tuần làm việc 40 giờ, song quy định này chưa thành phổ biến do năng suất lao động còn thấp, thu nhập chưa cao, người lao động phải kéo dài thời gian làm việc để đảm bảo đời sống.

Ở khu vực công, giờ làm việc 40 giờ mỗi tuần (8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần) được áp dụng theo Quyết định 188/1999 của Thủ tướng, nhằm tăng hiệu quả công việc hành chính, tiết kiệm chi phí điện nước, ngân sách chi trả và giúp công chức, viên chức có thêm thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động.

Nhìn ra thế giới, tại châu Á, một số quốc gia như Hàn Quốc và Indonesia đã thử nghiệm tuần làm việc 4 ngày để nhân sự có nhiều thời gian nghỉ ngơi, cân bằng sức khoẻ và tinh thần, từ đó tăng hiệu quả công việc.

Thăm dò trước đây của công ty tuyển dụng Robert Walters tại Singapore cho thấy gần 70% người sử dụng lao động tại quốc gia này đánh giá cao mô hình làm việc 4 ngày/tuần, nhấn mạnh khả năng cải thiện hiệu suất và tinh thần làm việc của nhân viên.

Năm 2022, Bỉ trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới hợp pháp hóa tuần làm việc 4 ngày. Trước đó, Iceland đã tiến hành cuộc thử nghiệm kéo dài 4 năm (2015-2019) với kết quả ấn tượng: tính đến năm 2022, 90% người lao động tại quốc gia này đã giảm số giờ làm việc xuống còn 35 giờ mỗi tuần mà vẫn giữ nguyên mức lương, trong khi hiệu suất lao động phần lớn được duy trì hoặc tăng lên.

Đáng chú ý, tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), chế độ làm việc 4 ngày/tuần đã được áp dụng cho nhân viên các cơ quan chính phủ từ tháng 7-2023. Với 90% dân số UAE làm việc trong khu vực nhà nước, phần lớn người lao động tại quốc gia này chỉ làm việc 4 ngày/tuần.

Theo dữ liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Việt Nam đứng thứ 20 trong danh sách các quốc gia có số giờ làm việc dài nhất, với mức trung bình là 45,3 giờ mỗi tuần. Dù chưa vượt qua ngưỡng 48 giờ mà ILO khuyến cáo, nhưng con số này vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu.

Vấn đề giờ làm việc và làm thêm giờ luôn là điểm nóng trong quan hệ lao động. Luật định làm thêm trên nguyên tắc tự nguyện nhưng vẫn mang tính hình thức vì lao động khó có lựa chọn nào khác nếu muốn giữ việc và tăng thêm thu nhập.

Vì vậy khi tiến tới sửa đổi Luật Lao động, đề xuất giảm thời gian làm việc và giải quyết vấn đề làm thêm giờ đối với người lao động sẽ là một trong những nội dung cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua trong thời gian tới.