Địa chính trị nóng lên, USD bật tăng: Tỷ giá trong nước có gì đáng lo?

Áp lực từ cú sốc dầu mỏ

Căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đang tạo ra những làn sóng chấn động mới trên thị trường tài chính toàn cầu. Từ vàng, dầu mỏ cho tới ngoại hối, nhiều thị trường đồng loạt biến động mạnh, trong đó đồng USD nổi lên như một tài sản trú ẩn quen thuộc. Tại Việt Nam, diễn biến này cũng bắt đầu phản ánh vào mặt bằng tỷ giá.

Theo công bố của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tỷ giá trung tâm hiện ở mức 25.057 đồng/USD, tăng liên tiếp 13 đồng chỉ trong một tuần. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD được niêm yết phổ biến quanh 26.029 – 26.309 đồng/USD (mua vào – bán ra). Trong khi đó, trên thị trường tự do, USD đang được giao dịch ở mức cao hơn, khoảng 26.850 – 26.880 đồng/USD.

Diễn biến này phần nào phản ánh xu hướng tăng của đồng bạc xanh trên thị trường quốc tế khi rủi ro địa chính trị gia tăng.

Tại họp báo Chính phủ gần đây, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết căng thẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh từ 8–13% chỉ trong vài ngày, qua đó làm gia tăng rủi ro lạm phát toàn cầu.

Theo ông Hà, trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh, nhiều ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đang trở nên thận trọng hơn với lộ trình nới lỏng chính sách tiền tệ. Thậm chí, một số tổ chức còn phát tín hiệu có thể tăng lãi suất trở lại để kiềm chế lạm phát.

“Những biến động này đã tạo sức ép nhất định lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước. Từ đầu tuần, tỷ giá có xu hướng nhích lên”, ông Hà cho biết.

Thị trường thường phản ứng theo hai giai đoạn

Nêu quan điểm, PGS, TS. Nguyễn Văn Phương - chuyên gia Kinh tế Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho hay, tỷ giá trong thời gian tới sẽ chịu tác động đan xen của ba yếu tố lớn: Xung đột Trung Đông, kỳ vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và triển vọng tăng trưởng – lạm phát toàn cầu.

Sau các cuộc không kích liên quan tới Mỹ, Israel và Iran, thị trường tài chính quốc tế đã chứng kiến những biến động mạnh trên nhiều tài sản, đặc biệt là vàng, dầu và ngoại hối. Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, đồng USD thường được hưởng lợi nhờ vai trò tài sản trú ẩn.

Theo ông Phương, phản ứng của thị trường ngoại hối trước các cú sốc địa chính trị thường diễn ra theo hai giai đoạn.

Giai đoạn đầu xuất hiện ngay sau khi xung đột bùng nổ. Tâm lý lo ngại rủi ro khiến dòng vốn toàn cầu dịch chuyển nhanh vào các tài sản an toàn như USD. Khi đó, nhiều đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi hoặc những quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng thường chịu áp lực giảm giá.

Giai đoạn thứ hai xảy ra khi thị trường bắt đầu “tiêu hóa” thông tin ban đầu và đánh giá rõ hơn mức độ lan rộng của xung đột. Nếu căng thẳng không leo thang, dòng tiền có thể quay trở lại các tài sản rủi ro hơn như cổ phiếu hay tiền tệ của các thị trường mới nổi, khiến đồng USD hạ nhiệt.

Ngược lại, nếu xung đột kéo dài và gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, kịch bản lạm phát cao đi kèm nguy cơ suy thoái có thể xuất hiện. Khi đó, USD có thể tiếp tục duy trì sức mạnh thêm một thời gian.

Yếu tố quyết định vẫn là chính sách của Fed

Dù địa chính trị có thể tạo ra những cú sốc ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng chính sách tiền tệ của Mỹ mới là yếu tố quyết định xu hướng trung hạn của đồng USD.

Một số báo cáo triển vọng ngoại hối quốc tế dự báo đồng bạc xanh có thể giảm khoảng 5% trong năm 2026 nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tiếp tục chu kỳ cắt giảm lãi suất. Từ cuối năm 2024, Fed đã hạ lãi suất tổng cộng khoảng 175 điểm cơ bản, đưa chính sách tiền tệ từ trạng thái thắt chặt về gần mức trung tính.

Theo ông Phương, trong giai đoạn hiện nay, thị trường ngoại hối toàn cầu trở nên nhạy cảm hơn với mọi thông tin liên quan tới chiến sự, giá dầu hay phát biểu của các nhà hoạch định chính sách. Chỉ một tín hiệu nhỏ cũng có thể khiến tỷ giá biến động mạnh trong thời gian ngắn.

Đối với Việt Nam, áp lực tỷ giá trong ngắn hạn có thể tiếp tục xuất hiện nếu đồng USD trên thị trường quốc tế duy trì xu hướng tăng. Tuy nhiên, với dự trữ ngoại hối ở mức ổn định cùng các công cụ điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường tiền tệ trong nước vẫn đang nằm trong tầm kiểm soát.