DIC Corp 'nhập hội' cùng Chứng khoán VIX và KienlongBank

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang xuất hiện hiện tượng đáng chú ý khi một số doanh nghiệp có quy mô vốn hàng nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng, sở hữu lượng cổ đông lớn, nhưng không cá nhân nào nắm từ 5% vốn điều lệ trở lên. VIX, KLB và mới nhất là DIG là 3 trường hợp đáng chú ý.

Dù vậy, nguyên nhân phía sau mỗi doanh nghiệp lại hoàn toàn khác nhau.

VIX: 128.000 cổ đông, vốn điều lệ hơn 24.500 tỷ đồng

Trong nhóm này, Chứng khoán VIX (mã VIX) là trường hợp nổi bật nhất về quy mô. Theo số liệu tại cuối tháng 5/2026, công ty có khoảng 128.000 cổ đông, tăng hơn 2 lần chỉ sau một mùa ĐHCĐ và vươn lên dẫn đầu ngành chứng khoán về số lượng cổ đông.

Con số này cũng đưa VIX vào nhóm doanh nghiệp có lượng cổ đông lớn trên toàn thị trường, bên cạnh những cái tên như MBB với hơn 200.000 cổ đông hay Hòa Phát (HPG) với khoảng 300.000 cổ đông.

Số lượng cổ đông tăng nhanh diễn ra song song với quá trình tăng vốn thần tốc của VIX. Vốn điều lệ hiện đạt hơn 24.500 tỷ đồng, tương đương trên 2,45 tỷ cổ phiếu, thậm chí cao hơn vốn điều lệ của Sacombank (STB) - ngân hàng đang góp mặt trong rổ VN30.

Mới đây, VIX tiếp tục thông qua phương án phát hành hơn 122,5 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2025 với tỷ lệ 5%, sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của công ty sẽ tăng lên khoảng 25.700 tỷ đồng, tiếp tục cuộc đua cùng TCBS, SSI và VPS.

Đáng chú ý, dù sở hữu quy mô vốn lớn và lượng cổ đông thuộc nhóm cao nhất thị trường, VIX hiện không có bất kỳ cổ đông lớn nào nắm giữ từ 5% vốn điều lệ trở lên.

KLB: Chỉ hơn 4.300 cổ đông nhưng cũng không có cổ đông lớn

Một trường hợp khác có cấu trúc sở hữu khá đặc biệt là Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank, mã KLB).

Tại thời điểm ngày 9/7/2026, ngân hàng có 4.331 cổ đông, với vốn điều lệ gần 7.500 tỷ đồng, tương đương gần 750 triệu cổ phiếu đang lưu hành.

Điểm đáng chú ý là dù có số lượng cổ đông thấp hơn rất nhiều so với VIX, KLB cũng không có bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào sở hữu từ 5% vốn điều lệ trở lên.

Như vậy, nếu xét riêng tiêu chí cổ đông lớn theo ngưỡng 5%, VIX và KLB có một điểm chung khá đặc biệt: Một công ty chứng khoán vốn điều lệ hơn 24.500 tỷ đồng và một ngân hàng vốn gần 7.500 tỷ đều không có cổ đông lớn.

Điểm chung khác đến từ kết quả kinh doanh đột biến của cả hai doanh nghiệp trong năm 2025. KienlongBank ghi nhận lợi nhuận sau thuế 1.856 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 887 tỷ của năm 2024. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế của VIX tăng từ 663 tỷ lên 5.410 tỷ đồng, mức cao kỷ lục trong lịch sử hoạt động và đứng thứ 2 toàn ngành chứng khoán.

DIG: "Sạch bóng" cổ đông lớn sau loạt giao dịch bán giải chấp

Nếu VIX và KLB không có cổ đông lớn do đặc điểm cấu trúc sở hữu, trường hợp của Tổng CTCP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã DIG) lại đến từ nguyên nhân hoàn toàn khác.

Trong tuần giao dịch 20-24/7, DIC Corp chính thức gia nhập nhóm doanh nghiệp quy mô vừa và lớn trên thị trường niêm yết không còn cá nhân nào sở hữu từ 5% vốn trở lên, sau khi nhóm cổ đông liên quan đến Chủ tịch HĐQT Nguyễn Hùng Cường liên tiếp bị công ty chứng khoán bán giải chấp cổ phiếu.

Cụ thể, ông Nguyễn Hùng Cường bị bán giải chấp gần 11,16 triệu cổ phiếu DIG trong các phiên 21-23/7, qua đó giảm tỷ lệ sở hữu xuống còn 3,69% vốn điều lệ.

Bà Lê Thị Hà Thành, mẹ ông Cường, cũng bị bán giải chấp gần 2,1 triệu cổ phiếu, đưa tỷ lệ sở hữu xuống 1,24%. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Chủ tịch HĐQT DIC Corp và là em gái ông Cường, bị bán giải chấp gần 1,07 triệu cổ phiếu, giảm sở hữu còn 1%.

Chỉ trong vài ngày, hơn 14,3 triệu cổ phiếu DIG thuộc sở hữu của các cá nhân trong gia đình Chủ tịch DIC Corp đã bị bán giải chấp.

Kết quả, nếu xét riêng từng cá nhân, DIC Corp hiện không còn cổ đông lớn nào nắm từ 5% vốn trở lên. Tuy nhiên, nếu xét tổng tỷ lệ sở hữu của nhóm cá nhân có liên quan, gia đình ông Nguyễn Hùng Cường vẫn đang nắm giữ trên 5% vốn doanh nghiệp. Đây là điểm khác biệt quan trọng, cho thấy việc "không có cổ đông lớn" không đồng nghĩa với việc sở hữu doanh nghiệp đã thực sự phân tán hoàn toàn.

DIC Corp hiện có quy mô cổ đông khá lớn, với hơn 89.000 cổ đông tại thời điểm cuối năm 2025, cùng tổng số gần 796,4 triệu cổ phiếu đang lưu hành.

Đáng chú ý, năm 2025, DIC Corp cũng ghi nhận lợi nhuận sau thuế 606 tỷ đồng, tăng khoảng 6 lần so với năm trước và là mức cao nhất trong 4 năm. Tuy nhiên, diễn biến cổ phiếu DIG gần đây lại chịu nhiều áp lực.

Sau khi vượt 24.000 đồng/cp vào giữa tháng 10/2025, cổ phiếu DIG hiện đã giảm hơn 55%. Nếu tính từ vùng đỉnh tháng 1/2022, thị giá đã "bốc hơi" khoảng 90%, khiến giá trị tài sản đảm bảo bằng cổ phiếu của một số khoản vay chịu ảnh hưởng đáng kể.

Tính đến cuối quý I/2026, tổng dư nợ vay của DIC Corp ở mức hơn 1.400 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu vượt 10.200 tỷ cho thấy tỷ lệ đòn bẩy tương đối an toàn của nhà phát triển bất động sản này. Doanh nghiệp cũng có gần 2.500 tỷ đồng tiền, tương đương tiền và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn. Dù vậy, với kế hoạch triển khai nhiều dự án và việc ghi nhận khoản lỗ trong quý I/2026, khả năng tạo dòng tiền vẫn là vấn đề cần được theo dõi.

Nhìn rộng hơn, VIX, KLB và DIG đang cho thấy 3 câu chuyện khác nhau phía sau hiện tượng không có cá nhân nào là cổ đông lớn. Với VIX, đó là hệ quả của quá trình tăng vốn mạnh và mở rộng số lượng cổ đông; KLB cho thấy một cấu trúc sở hữu phân tán dù lượng cổ đông không quá lớn; còn DIG là trường hợp đặc biệt khi tỷ lệ sở hữu của từng cá nhân liên quan bị kéo xuống dưới ngưỡng 5% sau các đợt bán giải chấp.

Điểm chung của cả 3 doanh nghiệp là đều có quy mô đáng kể trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, sự khác biệt về nguyên nhân cũng cho thấy việc một doanh nghiệp "sạch bóng" cổ đông lớn cần được nhìn nhận cùng với cấu trúc sở hữu thực tế, thay vì chỉ dựa trên danh sách những cá nhân hoặc tổ chức nắm giữ từ 5% vốn điều lệ trở lên.