Dự kiến ‘lên đời’ dòng sông nhân tạo tại vùng đất cố đô hình thành từ thời phong kiến
Thành phố nghiên cứu tổ chức lại không gian ven sông Đông Ba theo hướng kết nối phố cổ, cảnh quan, di sản và làng nghề, hình thành trục du lịch, dịch vụ và kinh tế đêm đặc trưng.
TP. Huế đang nghiên cứu Đề án phát triển dịch vụ trục sông Đông Ba - đường Bạch Đằng - Huỳnh Thúc Kháng, phường Phú Xuân, theo hướng khai thác cảnh quan sông nước, không gian đô thị cổ và các giá trị văn hóa, di sản để hình thành một không gian đô thị gắn với du lịch, dịch vụ và kinh tế đêm.
Tại cuộc họp nghe báo cáo đề án, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương án, xác định rõ phạm vi, sản phẩm chủ đạo, nguồn lực và lộ trình triển khai. Trước mắt, thành phố tập trung nghiên cứu khu vực dọc hai tuyến Bạch Đằng - Huỳnh Thúc Kháng ven sông Đông Ba, sau đó đánh giá hiệu quả trước khi xem xét mở rộng.

Theo phương án đang được nghiên cứu, không gian hai bên sông được tổ chức theo hướng kết nối cảnh quan mặt nước với khu phố cổ, các công trình kiến trúc, hoạt động văn hóa và không gian công cộng. Các nhóm chức năng dự kiến gồm khu vực ẩm thực, văn hóa, nghệ thuật, hoa tươi, giải khát và các không gian trải nghiệm. Mục tiêu là tạo nên một chuỗi không gian liên kết thay vì những điểm hoạt động tách biệt, qua đó tăng khả năng kết nối giữa đô thị, cảnh quan và các giá trị văn hóa hiện hữu.
Một nội dung đáng chú ý trong định hướng quy hoạch là khai thác mặt nước sông Đông Ba để hình thành tuyến du lịch đường sông. Theo phương án, tuyến này có thể kết nối từ khu vực Bạch Đằng đến Thanh Hà - Bao Vinh, mở rộng không gian tiếp cận các điểm văn hóa và làng nghề ven sông như Quy Lai, làng hoa giấy Thanh Tiên và không gian văn hóa làng Sình. Việc kết nối đường bộ với đường thủy được kỳ vọng tạo thành hành trình trải nghiệm liên hoàn từ phố cổ, cảnh quan sông nước đến các khu vực văn hóa, làng nghề.
Cùng với tổ chức các không gian chức năng, TP. Huế yêu cầu rà soát quy hoạch, hiện trạng và quyền sở hữu các công trình cổ, di tích dọc tuyến Bạch Đằng - Huỳnh Thúc Kháng để có phương án bảo tồn, chỉnh trang phù hợp. Các yếu tố kiến trúc như mặt tiền, màu sắc, mái, cổng, biển hiệu, biển số nhà và hệ thống chiếu sáng được định hướng nghiên cứu đồng bộ, bảo đảm sự hài hòa giữa các công trình và cảnh quan chung.
Phương án chỉnh trang cũng cần tính toán hệ thống hạ tầng và không gian công cộng, gồm vỉa hè, bến thuyền, điểm nhấn cảnh quan, điểm chụp ảnh, khu vực đậu đỗ xe và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Thành phố yêu cầu việc tổ chức không gian phải phù hợp đặc điểm từng tuyến, vừa tạo điều kiện phát triển dịch vụ, vừa giữ gìn diện mạo và bản sắc khu phố cổ.
Định hướng quy hoạch cũng đặt vấn đề kết nối giữa phát triển không gian đô thị với sinh kế cộng đồng. Theo đó, đề án phải xác định rõ phần việc của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong quá trình đầu tư, chỉnh trang và khai thác khu vực. Thành phố yêu cầu lấy ý kiến người dân, tạo điều kiện để các hộ dân tham gia phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp với định hướng chung.
Đối với khu vực mặt nước, thành phố định hướng nghiên cứu sử dụng tàu, thuyền chạy bằng điện nhằm bảo đảm môi trường, đồng thời bố trí các điểm đón, trả khách phù hợp và bảo đảm an toàn. Các loại hình dịch vụ trên sông sẽ được nghiên cứu, triển khai theo từng bước, trước mắt tập trung vào những nội dung khả thi tại khu vực Bạch Đằng - Huỳnh Thúc Kháng.
Theo định hướng của TP. Huế, việc phát triển trục sông Đông Ba không chỉ nhằm bổ sung các sản phẩm du lịch mà còn hướng tới tổ chức lại không gian đô thị ven sông theo hướng đồng bộ giữa cảnh quan, kiến trúc, giao thông, dịch vụ và không gian công cộng. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện phương án, đánh giá điều kiện hạ tầng và nguồn lực trước khi triển khai, đồng thời xem xét mở rộng phạm vi kết nối khi các nội dung thí điểm đạt kết quả phù hợp.
Chảy dọc theo mặt Đông của Kinh thành Huế, sông Đông Ba là một dòng sông có vai trò quan trọng trong lịch sử của cố đô Huế. Sông dài khoảng 3km, được đào dưới thời vua Gia Long, nối liền hai đoạn sông Hương từ phía cầu Gia Hội đến phố Bao Vinh, có nhiệm vụ phòng hộ phía Đông kinh thành Huế.
