Đức, Ý và Nhật Bản báo tin vui cùng lúc tới Việt Nam

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), trong 8 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 1,7 triệu tấn cà phê, thu về hơn 6 tỷ USD, tăng hơn 10% về lượng nhưng giảm 11,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu là giá xuất khẩu giảm so với cùng kỳ.

Giá cà phê xuất khẩu bình quân 8 tháng ước đạt 4.538 USD/tấn, giảm 19,7% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy dù sản lượng xuất khẩu tăng, giá giảm đang tạo sức ép đáng kể lên kim ngạch của ngành hàng.

Dù vậy, quy mô xuất khẩu cà phê vẫn được duy trì ở mức cao. Kết quả này diễn ra sau khi ngành cà phê trải qua năm 2025 với kim ngạch khoảng 8,9 tỷ USD, tăng gần 60% so với năm 2024 và thiết lập mức cao kỷ lục.

Về thị trường, EU và Hoa Kỳ tiếp tục là những thị trường xuất khẩu chủ lực của cà phê Việt Nam. Theo số liệu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Đức, Italia và Nhật Bản là 3 thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam, với thị phần lần lượt 13,2%, 8,2% và 7,1%. Bên cạnh đó, các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, đang nổi lên với dư địa tăng trưởng lớn.

Xu hướng đa dạng hóa thị trường cũng thể hiện rõ trong kết quả xuất khẩu năm 2025. Đức dẫn đầu với kim ngạch 1,23 tỷ USD, tăng 103,2%; tiếp đến là Italy 700 triệu USD, tăng 52,3%; Tây Ban Nha 630 triệu USD, tăng 41,5%; Nhật Bản 611 triệu USD, tăng 46,6% và Mỹ 507 triệu USD, tăng 56,9%.

Nhiều thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó Canada tăng 106,8%, Thái Lan 106,7%, Hàn Quốc 37,8%, Algeria 257,1% và Nam Phi 255,5%. Việc mở rộng sang nhiều thị trường giúp doanh nghiệp giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời tạo thêm dư địa cho các sản phẩm cà phê có giá trị gia tăng cao.

Nguồn cung toàn cầu tăng, giá cà phê đứng trước nhiều sức ép

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (Vicofa), lượng cà phê xuất khẩu tăng nhưng kim ngạch giảm chủ yếu do giá cà phê trên thị trường thế giới đi xuống. Trong 3 năm qua, giá cà phê tăng cao đã thúc đẩy nông dân ở nhiều quốc gia mở rộng đầu tư, diện tích và sản lượng, khiến nguồn cung thế giới có xu hướng gia tăng.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) dự báo tổng nguồn cung cà phê toàn cầu niên vụ 2026-2027 khoảng 189 triệu bao loại 60 kg, trong khi nhu cầu tiêu thụ khoảng 179 triệu bao. Như vậy, nguồn cung dự kiến cao hơn nhu cầu khoảng 10 triệu bao. Khi nguồn cung cà phê ra thị trường tăng, giá bán có khả năng chịu áp lực giảm.

Trong khi đó, giá cà phê trên các sàn London đối với Robusta và New York đối với Arabica còn chịu tác động của các nhà đầu tư tài chính cùng nhiều yếu tố khác. Một số yếu tố thời tiết có thể hỗ trợ giá, song triển vọng giá cà phê tăng mạnh trở lại được đánh giá không cao.

Dù vậy, giá cà phê cũng có thể được hỗ trợ bởi một số yếu tố. Biến đổi khí hậu với lượng mưa nhiều đang làm chậm thời gian thu hoạch tại Brazil. Hiện tượng El Nino, nắng nóng, khô hạn tại châu Á vào cuối năm 2026 và năm 2027 có thể tác động đến sản lượng và nguồn cung cà phê. Bên cạnh đó, lượng tồn kho thấp cũng là yếu tố được kỳ vọng hỗ trợ giá.

Về cơ cấu sản phẩm, cà phê Robusta vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất. Trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu Robusta đạt gần 1,01 triệu tấn, trị giá khoảng 4 tỷ USD, tăng 11,4% về lượng nhưng giảm 15,4% về giá trị do giá xuất khẩu giảm.

Trong bối cảnh giá cà phê nhân chịu sức ép, đẩy mạnh chế biến sâu được xem là một trong những hướng quan trọng để cải thiện kim ngạch xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, hiện cà phê chế biến chỉ chiếm khoảng 8,2-8,3% tổng lượng cà phê xuất khẩu nhưng đóng góp tới 17,5% tổng kim ngạch. Điều này cho thấy dư địa nâng giá trị xuất khẩu thông qua các sản phẩm chế biến còn lớn. Những năm gần đây, doanh nghiệp Việt Nam đã tăng đầu tư vào cà phê hòa tan, rang xay và phối trộn.

Ở góc độ kim ngạch, trong 7 tháng năm 2026, cà phê chế biến đạt khoảng 1,06 tỷ USD, chiếm 19,5% tổng kim ngạch và tăng 4,3% so với cùng kỳ. Đây được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào cà phê nhân.

Nhu cầu đối với cà phê chế biến sâu đang tăng tại nhiều thị trường, trong đó có Trung Quốc. Theo ông Nguyễn Nam Hải, nhiều doanh nghiệp chế biến cà phê hòa tan, rang xay của Việt Nam đã có đơn hàng xuất khẩu sang Trung Quốc đến tháng 12/2026. Một số doanh nghiệp thậm chí chưa đáp ứng đủ nguồn cà phê chế biến cho các đơn đặt hàng từ thương nhân Trung Quốc.

Trước nhu cầu thị trường, các doanh nghiệp đang tiếp tục đầu tư nhà máy chế biến, tập trung vào nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Những doanh nghiệp đã có dây chuyền chế biến cũng có xu hướng mở rộng quy mô sản xuất.

EUDR mở thêm cơ hội cho cà phê Việt Nam

Bên cạnh chế biến sâu, đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc đang trở thành yếu tố quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu cà phê.

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) sẽ chính thức áp dụng từ ngày 30/12/2026, trừ các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Vicofa cho rằng đây là cơ hội để cà phê Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu, nhất là cà phê nhân đáp ứng các tiêu chí của EUDR trong bối cảnh mức độ đáp ứng của một số nước sản xuất khác chưa cao.

Hiện khoảng hơn 30% diện tích cà phê của Việt Nam đã có các chứng chỉ sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, nhất là tại châu Âu.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, hiện khoảng 35-40% nguồn cà phê của Việt Nam có khả năng đáp ứng các yêu cầu của EUDR. Do đó, nhiều khách hàng đang tập trung mua cà phê đáp ứng tiêu chuẩn EUDR của Việt Nam cho các hợp đồng ký từ tháng 10/2026.

Đây là yếu tố có thể giúp sản lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam tăng 8-10%. Đặc biệt, các lô hàng đáp ứng EUDR sẽ được mua với giá cao hơn khoảng 50 USD/tấn so với cà phê thông thường, giúp tăng kim ngạch xuất khẩu.

Theo Vicofa, tăng trưởng xuất khẩu cà phê trong thời gian tới phụ thuộc đáng kể vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững, đặc biệt là EUDR, cùng với đẩy mạnh chế biến sâu và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bước vào niên vụ 2026-2027, Vicofa đề xuất tập trung đẩy mạnh xuất khẩu cà phê nhân đáp ứng tiêu chí EUDR, đồng thời tăng xuất khẩu cà phê chế biến sâu để bù một phần kim ngạch do giá cà phê nhân giảm. Ngành cũng cần phát triển các dòng cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ nhằm đáp ứng nhu cầu của phân khúc cao cấp tại châu Âu, đồng thời củng cố liên kết giữa người sản xuất và nhà xuất khẩu để ổn định nguồn hàng.

Về thị trường, Vicofa kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh chương trình xúc tiến thương mại quốc gia tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc và Algeria, cùng nhóm thị trường cà phê đặc sản, hữu cơ tại Bắc Âu. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với các chuỗi bán lẻ lớn tại châu Á và châu Âu để mở rộng đầu ra cho sản phẩm cà phê chế biến.

Vicofa nhận định xuất khẩu cà phê Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026 có triển vọng tích cực. Sản lượng xuất khẩu cả năm được dự báo tăng khoảng 8-10% so với năm 2025 nhờ nguồn cung được cải thiện, trong khi vụ thu hoạch mới dự kiến bắt đầu từ cuối tháng 11.

Sản lượng niên vụ 2025-2026 được dự báo tăng khoảng 6%, đạt mức cao nhất trong 4 năm. Nguồn cung từ Việt Nam gia tăng cùng với lượng tồn kho trên sàn phục hồi đã phần nào làm giảm lo ngại thiếu hụt cà phê, song đồng thời tạo áp lực lên giá Robusta.