Nộp 500 triệu đồng lệ phí trước bạ rồi bị thu hồi sổ đỏ: Người dân kiện lại cơ quan thuế và thắng kiện

Theo nguồn tin từ báo Tuổi trẻ, chiều 26/10, Tòa án nhân dân TP Cần Thơ đưa ra xét xử phúc thẩm vụ kiện đòi lại tài sản liên quan đến khoản tiền 500 triệu đồng lệ phí trước bạ nhà, đất giữa nguyên đơn là ông T.Q.K. và hai bị đơn là Thuế cơ sở 10, Văn phòng đăng ký đất đai TP Cần Thơ.

Vụ án được đưa ra xét xử do Thuế cơ sở 10 kháng cáo, đề nghị hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại. Tuy nhiên, sau khi xem xét, tòa phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông K. và buộc Thuế cơ sở 10 trả lại 500 triệu đồng tiền lệ phí trước bạ nhà, đất ông đã nộp.

Nộp 500 triệu đồng rồi bị thu hồi sổ đỏ vì chưa đủ điều kiện nhận chuyển nhượng

Theo đơn khởi kiện, tháng 4/2025, ông T.Q.K. nhận chuyển nhượng hơn 2.300 m² đất từ Ngân hàng TMCP An Bình tại phường 3, TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng, nay là phường Phú Lợi, TP Cần Thơ. Sau khi ký hợp đồng, ông làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nộp đủ 500 triệu đồng lệ phí trước bạ theo thông báo và được cấp sổ đỏ.

Tuy nhiên, ngày 26/4/2025, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai TP Sóc Trăng mời ông K. làm việc, thu hồi Giấy chứng nhận với lý do ông chưa đủ điều kiện được cấp giấy. Ông đã giao nộp lại sổ đỏ, sau đó cơ quan đăng ký đất đai cấp lại Giấy chứng nhận cho ngân hàng.

Nhiều lần đề nghị các cơ quan liên quan hoàn trả 500 triệu đồng đã nộp nhưng không được giải quyết, ông K. khởi kiện Thuế cơ sở 10 và Văn phòng đăng ký đất đai TP Cần Thơ, yêu cầu trả lại số tiền này cùng lãi chậm trả 10%/năm. Trong quá trình giải quyết vụ án, ông rút yêu cầu về tiền lãi.

Văn phòng đăng ký đất đai thống nhất với nội dung trình bày của ông K. và cho biết, sau khi phát hiện sai sót, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai đã nhiều lần gửi văn bản đề nghị cơ quan thuế hủy các phiếu chuyển thu lệ phí trước bạ, hoàn trả 500 triệu đồng nhưng không được Thuế cơ sở 10 chấp nhận. Cơ quan đăng ký đất đai cho rằng ông K. thuộc trường hợp không được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ngân hàng theo công văn của UBND TP Cần Thơ, nên đề nghị tòa buộc cơ quan thuế hoàn trả khoản tiền đã thu.

Trong khi đó, Thuế cơ sở 10 không đồng ý với yêu cầu khởi kiện, cho biết chỉ hoàn trả tiền khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đơn vị này cũng cho rằng việc thu tiền được thực hiện theo thông báo của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai TP Sóc Trăng trước đây, không phải do cơ quan thuế tự ý thu.

Tại phiên sơ thẩm, Tòa án nhân dân khu vực 5 Cần Thơ nhận định ông K. không thuộc đối tượng được nhận chuyển nhượng đất của ngân hàng và đã tự nguyện trả lại sổ đỏ. Việc cơ quan đăng ký đất đai đề nghị hủy phiếu chuyển thu lệ phí trước bạ và yêu cầu hoàn trả 500 triệu đồng là có cơ sở, phù hợp quy định pháp luật, bảo đảm lẽ công bằng.

Tòa cũng xác định sai sót xuất phát từ việc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai TP Sóc Trăng trước đây thẩm định hồ sơ chuyển nhượng không đúng, dẫn đến cấp Giấy chứng nhận không đúng quy định và phải thu hồi. Trong khi đó, Thuế cơ sở 10 không đưa ra được cơ sở pháp lý để chứng minh việc từ chối yêu cầu của ông K.

Từ đó, tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện, buộc Thuế cơ sở 10 trả lại ông K. 500 triệu đồng. Chiều 26/10, Tòa án nhân dân TP Cần Thơ xét xử phúc thẩm, không chấp nhận kháng cáo của Thuế cơ sở 10 và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Sổ đỏ bị thu hồi, khoản tiền đã nộp được xử lý thế nào?

Một trường hợp khác liên quan đến việc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác định nghĩa vụ tài chính cũng được phản ánh trên Báo Điện tử Chính phủ ngày 1/10/2026.

Theo thông tin được đăng tải, thửa đất ban đầu có diện tích 194 m². Năm 1994, UBND xã giao đất cho một hộ gia đình theo thỏa thuận đối ứng tiền đền bù với số tiền 10 triệu đồng. Đến tháng 12/2000, UBND huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người đại diện gia đình, ghi nhận 194 m² đất ở lâu dài.

Sau đó, diện tích đất ở được đính chính giảm xuống còn 110 m². Đến tháng 2/2026, UBND xã ban hành quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp do xác định việc cấp giấy không đúng đối tượng. Khi làm thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận, người liên quan đặt câu hỏi về cách xác định khoản tiền đã nộp trước đây và các nghĩa vụ tài chính phải thực hiện.

Trả lời nội dung này, Thuế cơ sở 3 thành phố Bắc Ninh cho biết việc xác định tiền sử dụng đất đối với trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền phải căn cứ Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 103/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 291/2025/NĐ-CP và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP.

Theo hướng dẫn được cơ quan thuế viện dẫn, trường hợp hộ gia đình, cá nhân có giấy tờ chứng minh đã nộp đủ tiền để được sử dụng đất theo quy định thì không phải nộp tiền sử dụng đất. Nếu đã nộp tiền nhưng mức thu thấp hơn mức phải nộp theo quy định tại thời điểm đó, khoản tiền đã nộp được quy đổi theo tỷ lệ diện tích đất đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính; phần diện tích còn lại được tính tiền sử dụng đất theo quy định.

Đối với khoản tiền đã nộp trước đây, cơ quan thuế đề nghị đối chiếu hồ sơ, nguồn gốc sử dụng đất và chứng từ thực tế để xác định nghĩa vụ tài chính. Việc khoản tiền này có được tính vào tiền sử dụng đất hoặc được hoàn trả hay không cần có hồ sơ, chứng từ cụ thể để cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Một nội dung đáng chú ý khác là trường hợp cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không thay đổi chủ sở hữu tài sản, không thay đổi ranh giới thửa đất, người dân được miễn lệ phí trước bạ theo Điều 10 Nghị định số 10/2022/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 175/2025/NĐ-CP.

Từ các trường hợp trên, có thể thấy việc xử lý khoản tiền đã nộp khi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị thu hồi phụ thuộc vào nguyên nhân thu hồi, nguồn gốc sử dụng đất, hồ sơ và căn cứ pháp lý áp dụng. Trường hợp của ông T.Q.K. được tòa án giải quyết theo hướng buộc cơ quan thuế hoàn trả 500 triệu đồng, trong khi trường hợp được hướng dẫn trên Báo Điện tử Chính phủ yêu cầu đối chiếu hồ sơ, chứng từ cụ thể để xác định nghĩa vụ tài chính.

Đối với người dân gặp tình huống tương tự, việc lưu giữ quyết định thu hồi, Giấy chứng nhận đã cấp, hợp đồng chuyển nhượng, thông báo nộp tiền, chứng từ nộp tiền và các tài liệu về nguồn gốc sử dụng đất có ý nghĩa quan trọng. Khi thực hiện thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận, người dân nên đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác định rõ các khoản nghĩa vụ tài chính phải nộp, trường hợp được miễn và căn cứ xử lý khoản tiền đã nộp trước đó.