Fed có thể tăng lãi suất trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, Warsh sẽ đối đầu ông Trump?

Trong nhiều năm, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép buộc cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell hạ lãi suất. Kể từ khi bổ nhiệm Kevin Warsh hồi đầu năm nay, ông Trump cũng đã tiếp tục thúc giục theo hướng này.

Tuy nhiên, trong bài phát biểu hôm thứ Sáu (28/8) tại Hội nghị Jackson Hole quy tụ các nhà kinh tế và quan chức Ngân hàng Trung ương, Warsh đã nói rõ rằng những số liệu lạm phát “đáng lo ngại” đồng nghĩa với việc “trọng tâm chủ đạo của Fed lúc này nên là giá cả”.

Các nhà phân tích nhận định, bất kỳ động thái tăng lãi suất nào cũng sẽ khiến Warsh trở thành mục tiêu công kích trực tiếp của ông Trump.

“Warsh đã vạch ra một ranh giới rất rõ ràng và mạnh mẽ về các mục tiêu cũng như ý định của mình, điều sẽ khiến ông đối đầu trực tiếp với nỗ lực của Trump nhằm hạ lãi suất bất kể dữ liệu hay hậu quả ra sao”, Eswar Prasad, Giáo sư tại Đại học Cornell, nhận xét.

Ông nói thêm rằng Chủ tịch Fed đã “khẳng định một cách hết sức rõ ràng và dứt khoát rằng ông có ý định đặt nhiệm vụ duy trì ổn định giá cả của Fed ở vị trí trung tâm”.

Trước bài phát biểu quan trọng đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed, Warsh đứng trước một lựa chọn khó khăn: Một mặt, ông phải trấn an Phố Wall và các quan chức trong Fed rằng mình thực sự quyết tâm kiểm soát lạm phát; mặt khác, ông phải tránh khiến ông Trump phật ý và không được phát đi tín hiệu quá mạnh rằng Fed sắp tăng lãi suất.

Bài phát biểu tại Jackson Hole cho thấy rõ ông đã lựa chọn phương án đầu tiên. Warsh ưu tiên yêu cầu của thị trường và các quan chức hoạch định lãi suất - hai nhóm đã chỉ trích ông trong những tuần gần đây vì không giải thích rõ cách ông dự định xử lý lạm phát, vốn đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong hơn 5 năm.

“Các nhà đầu tư có một nhu cầu rất mạnh mẽ… muốn ông ấy thể hiện những nguyên tắc cơ bản của hoạt động Ngân hàng Trung ương. Và đó chính xác là điều ông ấy đã làm”, Gregory Daco, chuyên gia kinh tế tại EY Parthenon, nói.

Ngay từ đầu bài phát biểu tại Hội nghị chuyên đề, Warsh đã phần nào hé lộ quan điểm của mình khi nhắc đến những “lần tăng lãi suất” mà ông từng thực hiện cùng cựu Phó Chủ tịch Fed Don Kohn và Ben Bernanke - người từng là cấp trên của ông trong thời gian đầu làm việc tại Ngân hàng trung ương Mỹ.

Sau khi nghiền ngẫm toàn bộ bài phát biểu, thị trường đã tăng mạnh mức đặt cược vào khả năng lãi suất đi lên. Giới đầu tư hiện đánh giá khả năng Fed tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong tháng 9 là cao hơn 50%, sau khi Chủ tịch Fed cảnh báo rằng “vẫn còn việc phải làm” nếu đà tăng giá tại nền kinh tế lớn nhất thế giới không sớm hạ nhiệt.

Những phát biểu của Warsh đã đạt đúng mục tiêu ông đề ra, nhận được sự đánh giá tích cực từ các nhà phân tích và một tràng pháo tay lớn từ những người có mặt trong phòng họp.

Tuy nhiên, triển vọng lãi suất tăng ngay trong tháng 9 có thể không được đón nhận tích cực bởi một Tổng thống đã dành phần lớn nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng để kêu gọi những đợt cắt giảm lãi suất mạnh tay.

Ông Powell nhanh chóng mất thiện cảm với Tổng thống Trump sau khi nhiệm kỳ của ông bắt đầu vào năm 2018, chủ yếu vì vấn đề cắt giảm lãi suất. Mối quan hệ giữa hai người xuống mức thấp nhất sau khi Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào cựu Chủ tịch Fed khi đó liên quan đến cách ông xử lý việc cải tạo trụ sở của Ngân hàng Trung ương.

Cuộc điều tra sau đó đã bị đình chỉ. Tuy nhiên, chính quyền Trump vẫn tiếp tục gây sức ép với Thống đốc Fed Lisa Cook, yêu cầu sa thải bà vì những cáo buộc gian lận thế chấp - cáo buộc mà bà phủ nhận.

Mới tuần trước, ông Trump nói lãi suất của Mỹ hiện ở mức 3,5-3,75% - là “lố bịch”.

Trong bài phát biểu hôm thứ Sáu, Warsh bác bỏ lập luận này, nói rằng “xét trên tổng thể, tôi sẽ rất khó mô tả các điều kiện tài chính rộng hơn là đang mang tính thắt chặt”.

Ông cũng cho thấy mình quan tâm nhiều hơn đến việc kiểm soát lạm phát thay vì thúc đẩy tăng trưởng của một nền kinh tế mà ông nhận định “có vẻ đã mạnh lên”.

Warsh viện dẫn một thước đo lạm phát trong sáu tháng, vốn đã tăng vọt do tác động từ cuộc chiến Iran của ông Trump, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng mặc dù kỳ vọng lạm phát trong tương lai hiện vẫn được neo giữ tương đối vững chắc, tình hình có thể nhanh chóng thay đổi nếu Fed không kiểm soát được áp lực giá.

Ngay trong nội bộ Fed đã có một số quan chức ủng hộ tăng lãi suất. Tại cuộc bỏ phiếu của Fed hồi tháng 7, ba trong số 12 thành viên có quyền bỏ phiếu tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã ủng hộ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm.

Warsh khi đó ủng hộ giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, Robert Sockin, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại PGIM, cho rằng bài phát biểu tại Jackson Hole đã đưa Chủ tịch Fed vào hẳn phe “diều hâu”.

“Điều này củng cố quan điểm của chúng tôi rằng Warsh là thành viên có lập trường diều hâu nhất trong FOMC, hoặc ít nhất cũng đồng hạng ở vị trí đó”, Sockin nói.

Một thay đổi đáng chú ý khác cũng thể hiện trong những phát biểu của Warsh hôm thứ Sáu.

Sau khi rời vị trí Thống đốc Fed vào năm 2011, ông thường xuyên chỉ trích Ngân hàng Trung ương Mỹ. Những chỉ trích này vào thời điểm đó khiến nhiều người có mặt tại Hội nghị chuyên đề hôm thứ Sáu không hài lòng.

Tại Jackson Hole lần này, Warsh tìm cách hàn gắn quan hệ với các quan chức Ngân hàng Trung ương cấp cao và các nhà kinh tế có mặt trong phòng. Ông nói rằng việc giá cả trên thị trường cho thấy niềm tin rằng Fed sẽ bảo đảm ổn định giá cả “là một sự ghi nhận đối với Fed với tư cách một thể chế - đồng thời phù hợp với những truyền thống tốt đẹp nhất của Fed”.

“Tôi có thể đảm bảo với các bạn rằng họ đúng”, ông nói thêm.

Một số người cho rằng Warsh, người có quan hệ cá nhân gần gũi với ông Trump hơn Powell, sẽ có thể xử lý bất kỳ phản ứng nào từ Nhà Trắng.

Ông Trump đã bắt đầu tìm cách giảm nhẹ tác động của khả năng tăng lãi suất trong tương lai, cho rằng nếu điều đó xảy ra thì nguyên nhân không nằm ở quan điểm của người mà ông lựa chọn cho vị trí này hồi tháng 1, mà là do một FOMC mang tính “chính trị”.

“Chính quyền đã đặt nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Warsh trong bối cảnh một FOMC có khả năng đối đầu với ông ấy. Cách định khung vấn đề đó mang lại cho Chủ tịch Fed thêm một chút dư địa”, Daco nói.

Một số chuyên gia khác cho rằng Warsh vẫn để lại đủ sự mơ hồ trong phát biểu của mình, khiến khả năng tăng lãi suất và sự giận dữ sau đó từ Nhà Trắng - vẫn còn lâu mới chắc chắn.

“Ông ấy để lại khá nhiều khoảng trống. Vẫn còn nhiều dữ liệu sẽ được công bố”, Bill English, Giáo sư tại Đại học Yale, nói.

"Tôi cho rằng [Warsh] có chủ ý phát đi một tín hiệu thiên về thắt chặt chính sách. Tuy nhiên, tuyên bố độc lập với ông Trump đồng nghĩa với việc tăng lãi suất, chứ không chỉ nói những lời cứng rắn", David Wessel, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Brookings, nhận định.