Fintech ASEAN thiếu 'luật chơi chung': CEO FPT đề xuất 3 giải pháp để mở khóa hệ sinh thái tài chính số
Theo Tổng Giám đốc FPT Nguyễn Văn Khoa, rào cản lớn nhất của hệ sinh thái fintech ASEAN hiện không còn là công nghệ, mà là sự thiếu đồng bộ về tiêu chuẩn dữ liệu, định danh số và cơ chế quản lý.
Phát biểu tại tọa đàm cấp cao "Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động" trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa cho rằng cơ hội lớn nhất của fintech ASEAN không nằm ở việc có thêm nhiều ứng dụng hay sản phẩm mới, mà ở khả năng hình thành một kiến trúc tin cậy chung cho toàn khu vực.
Theo ông, kiến trúc này cần bảo đảm hài hòa giữa đổi mới và an toàn, thúc đẩy kết nối xuyên biên giới nhưng vẫn tôn trọng chủ quyền dữ liệu của mỗi quốc gia, đồng thời ứng dụng AI đi kèm với cơ chế minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Lãnh đạo FPT đánh giá ASEAN hiện đã sở hữu nhiều nền tảng quan trọng như thanh toán số, ngân hàng số, các chương trình thử nghiệm fintech và hợp tác thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị dữ liệu, định danh số và cơ chế giám sát vẫn khiến các sáng kiến này chưa thể liên thông hiệu quả trên quy mô khu vực.
Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Văn Khoa đề xuất ASEAN ưu tiên hợp tác ở ba lĩnh vực.
Thứ nhất là xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu tài chính có kiểm soát, trên cơ sở người dùng đồng ý và được bảo vệ quyền riêng tư. Theo ông, đây sẽ là nền tảng để người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn, đồng thời mở ra nhiều mô hình kinh doanh mới.
Thứ hai là xây dựng các nguyên tắc chung trong quản trị AI. Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng trong phát hiện gian lận, đánh giá tín dụng, quản trị rủi ro hay hỗ trợ ra quyết định, yêu cầu về tính minh bạch, khả năng giải thích và trách nhiệm giải trình của các hệ thống AI sẽ trở nên ngày càng quan trọng.
Thứ ba là tăng cường phối hợp giữa các quốc gia trong cảnh báo gian lận, bảo đảm an ninh mạng và giám sát các rủi ro tài chính xuyên biên giới. Theo ông Khoa, công nghệ không chỉ tạo ra các loại rủi ro mới mà còn là công cụ giúp cơ quan quản lý nâng cao năng lực giám sát và ứng phó.
Bên cạnh đó, lãnh đạo FPT cho rằng Việt Nam có thể đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy hợp tác về thanh toán xuyên biên giới, định danh số, ứng dụng AI trong phòng chống gian lận tài chính cũng như hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận dịch vụ tài chính.
Theo ông, thay vì xây dựng ngay một khuôn khổ áp dụng đồng loạt cho toàn ASEAN, khu vực có thể bắt đầu từ các mô hình thử nghiệm đối với từng bài toán cụ thể, sau đó từng bước mở rộng thành các chuẩn mực chung.
