Fitch bất ngờ hạ triển vọng tín nhiệm của Pháp xuống tiêu cực, cảnh báo nợ công có thể vọt lên 124% GDP

Trong thông báo ngày 30/10, Fitch vẫn giữ xếp hạng tín nhiệm dài hạn của Pháp ở mức A+, nhưng cảnh báo triển vọng tài khóa đã xấu đi đáng kể kể từ lần đánh giá hồi tháng 8.

Theo tổ chức này, nền kinh tế tăng trưởng yếu hơn dự kiến, thâm hụt ngân sách lớn hơn và lợi suất trái phiếu chính phủ tăng nhanh đang khiến quỹ đạo nợ công của nền kinh tế lớn thứ hai Eurozone trở nên đáng lo ngại hơn.

Fitch dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP của Pháp có thể tăng từ 115,7% vào năm 2025 lên khoảng 124% vào năm 2028, cao hơn mức 122,7% mà cơ quan này dự báo hồi tháng 8.

Để đưa nợ công về trạng thái ổn định, Fitch ước tính Paris hiện cần thực hiện điều chỉnh tài khóa tương đương khoảng 3,5% GDP, tăng từ mức 3% được tính toán trước đó.

Chi phí vay tăng mạnh

Một trong những yếu tố gây sức ép lớn nhất là chi phí đi vay.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã vượt 5,14% trong tuần qua, mức cao nhất kể từ năm 2002. Fitch cho biết lợi suất loại trái phiếu này ở mức khoảng 4,9% vào cuối tháng 10, so với 4,1% tại thời điểm đánh giá hồi tháng 8.

Khoảng cách lợi suất giữa trái phiếu Pháp và trái phiếu chính phủ Đức có lúc tăng lên 174 điểm cơ bản trước khi thu hẹp về khoảng trên 150 điểm cơ bản.

Diễn biến này cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn để nắm giữ nợ của Pháp, trong bối cảnh lo ngại về khả năng kiểm soát thâm hụt, bất ổn chính trị và khó khăn trong việc thông qua ngân sách.

Fitch dự báo chi phí trả lãi của chính phủ Pháp có thể tăng từ 2,5% GDP năm 2025 lên 3,3% GDP vào năm 2028. Con số này cao hơn đáng kể mức trung vị khoảng 1,5% GDP của các quốc gia có mức xếp hạng tương đương.

Kinh tế bất ngờ co lại

Cảnh báo của Fitch được đưa ra đúng lúc kinh tế Pháp phát đi tín hiệu yếu đi rõ rệt. GDP quý III/2026 bất ngờ giảm 0,1% so với quý trước, trái với dự báo tăng 0,1% của giới phân tích.

Xuất khẩu giảm 1,7%, chủ yếu do sự suy yếu của nhóm thiết bị vận tải, đặc biệt là ngành hàng không. Đầu tư cũng giảm 0,6%, đánh dấu quý suy giảm thứ hai liên tiếp. Trong khi đó, lạm phát hài hòa tháng 10 tăng lên 3,8%, mức cao nhất kể từ cuối năm 2023, do giá năng lượng, vận tải và dịch vụ lưu trú gia tăng.

Bộ trưởng Kinh tế Roland Lescure nhận định nền kinh tế Pháp đang gần như đình trệ do sự kết hợp chưa từng thấy giữa các cú sốc từ bên ngoài và trong nước.

Fitch đã hạ dự báo tăng trưởng GDP thực của Pháp năm 2026 xuống 0,5%, từ mức 0,8% trước đó. Dự báo năm 2027 cũng được điều chỉnh từ 1,1% xuống còn 0,9%.

Bài toán thâm hụt ngày càng khó

Áp lực lớn hơn nằm ở khả năng cắt giảm thâm hụt ngân sách.

Cuối tháng 9, Chính phủ Pháp ước tính nếu không có thêm biện pháp điều chỉnh, thâm hụt năm 2027 có thể lên tới 6,4% GDP. Dự thảo ngân sách hiện đặt mục tiêu kéo con số này xuống 5%.

Tuy nhiên, Fitch cho rằng mục tiêu trên khó đạt được hoàn toàn và dự báo thâm hụt thực tế năm 2027 vẫn ở khoảng 5,5% GDP. Theo cơ quan này, nhiều khoản chi tiêu công của Pháp rất khó cắt giảm về mặt chính trị, trong khi gánh nặng thuế vốn đã cao khiến dư địa tăng thu ngân sách không còn nhiều.

Bài toán này càng phức tạp khi chính trường Pháp tiếp tục phân mảnh và chính phủ không có đa số ổn định tại quốc hội.

Fitch cho rằng những tranh luận chính sách trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo vẫn chưa làm tăng đáng kể niềm tin rằng Pháp có thể thực hiện một chương trình giảm thâm hụt đủ bền vững để ổn định nợ công. Các cuộc biểu tình liên quan tới chi phí sinh hoạt và dịch vụ công cũng làm tăng khó khăn đối với những kế hoạch cắt giảm chi tiêu.

Nguy cơ bị hạ xếp hạng

Việc chuyển triển vọng từ “ổn định” sang “tiêu cực” chưa đồng nghĩa Pháp đã bị hạ xếp hạng tín nhiệm. Tuy nhiên, động thái này báo hiệu khả năng Fitch có thể hạ mức A+ trong tương lai nếu quỹ đạo nợ công tiếp tục xấu đi hoặc chính phủ không đạt được tiến triển đáng kể trong việc kiểm soát thâm hụt.

Fitch cho biết có thể xem xét lại xếp hạng của Pháp muộn nhất vào cuối tháng 2/2027.

Dù vậy, cơ quan này vẫn đánh giá Pháp có nhiều yếu tố hỗ trợ tín nhiệm quan trọng, gồm nền kinh tế lớn và đa dạng, thu nhập cao, thể chế mạnh, hệ thống ngân hàng tương đối vững và tư cách thành viên Eurozone.

Động thái của Fitch diễn ra chỉ vài ngày sau khi Moody’s quyết định giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm Pháp ở mức Aa3 nhưng tiếp tục duy trì triển vọng “tiêu cực”.

Moody’s cho rằng ngân sách giảm thâm hụt cho năm 2027 nhiều khả năng vẫn được thông qua, đồng thời kỳ vọng áp lực tài chính và căng thẳng xã hội sẽ giảm trong những tháng tới.