Gần 3.800m2 đất sổ đỏ đứng tên người này nhưng người khác lại sử dụng: Tòa xử khoản bồi thường 862 triệu đồng

Một diện tích đất gần 3.800m2 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Lý Thị B nhưng thực tế do ông Lê Văn N quản lý, canh tác ổn định trong nhiều năm. Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án, khoản tiền bồi thường hơn 862 triệu đồng đã trở thành nguyên nhân phát sinh tranh chấp và được đưa ra xét xử qua hai cấp tòa.

Theo Bản án số 08/2024/DS-PT ngày 28/2/2024 của TAND tỉnh Trà Vinh cũ, nay là tỉnh Vĩnh Long, phần đất tranh chấp có diện tích 3.799,3m2, nằm trong thửa đất số 9, tờ bản đồ số 5 tại ấp L, xã L, huyện D, tỉnh Trà Vinh cũ. Tổng diện tích thửa đất được cấp giấy chứng nhận cho hộ bà Lý Thị B là 20.726,9m2.

Nguồn gốc thửa đất được bà B trình bày là do chồng bà nhận chuyển nhượng từ năm 1993. UBND huyện D cấp giấy chứng nhận lần đầu cho hộ bà vào ngày 1/4/2003, sau đó Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Trà Vinh cũ cấp đổi ngày 26/11/2018.

Tuy nhiên, phần diện tích 3.799,3m2 nói trên không do gia đình bà B trực tiếp quản lý, sử dụng. Theo hồ sơ vụ án, ông Lê Văn N cho biết, ông nhận chuyển nhượng phần đất này từ ông Nguyễn Trung T vào năm 2004. Khi nhận đất, khu vực đã có bờ ranh, trụ đá phân định với phần đất liền kề và ông N sử dụng ổn định từ đó đến khi Nhà nước thu hồi.

Tranh chấp chỉ phát sinh vào năm 2022, khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất để triển khai Tiểu dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng thuộc dự án Luồng cho tàu biển có tải trọng lớn vào Sông Hậu, tỉnh Trà Vinh (giai đoạn 2), hạng mục Kè bảo vệ kênh Quan Chánh Bố.

Trong quá trình đo đạc, đối chiếu với giấy chứng nhận, bà B mới biết diện tích đất trên giấy chứng nhận của mình có phần đang do ông N sử dụng. Đối với 3.799,3m2 này, cơ quan chức năng xác định số tiền bồi thường về đất là 368.532.000 đồng, cùng 493.909.000 đồng tiền hỗ trợ. Tổng cộng 862.441.000 đồng được xác định để ông N nhận. Bà B sau đó khởi kiện, yêu cầu được nhận toàn bộ khoản tiền này vì cho rằng diện tích đất nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình mình.

Ở chiều ngược lại, ông N không đồng ý. Ông cho rằng mình đã nhận chuyển nhượng và trực tiếp sử dụng đất từ năm 2004, trong suốt thời gian dài không phát sinh tranh chấp hay bị gia đình bà B ngăn cản. Vì vậy, ông cho rằng khoản bồi thường phát sinh từ diện tích đất mình quản lý phải thuộc về mình.

Tại cấp sơ thẩm, TAND huyện D không chấp nhận yêu cầu của bà B và xác định ông N được nhận 862,441 triệu đồng. Không đồng ý với phán quyết này, bà B kháng cáo, tiếp tục đề nghị được nhận khoản tiền bồi thường.

Tại phiên phúc thẩm, Hội đồng xét xử tập trung xem xét sự khác biệt giữa giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quá trình sử dụng thực tế. Theo tài liệu trong hồ sơ, phần đất tranh chấp đã được ông N quản lý từ năm 2004, trong khi gia đình bà B không sử dụng diện tích này. Ranh giới giữa phần đất của hai bên được xác định ổn định trong thời gian dài và không xảy ra tranh chấp.

UBND huyện D tại Công văn số 1023/UBND-NC ngày 8/8/2023 xác định việc cấp giấy chứng nhận cho bà B có phần diện tích ông N đang sử dụng là chưa đúng đối tượng, chưa đúng diện tích thực tế. Theo cơ quan này, khi cấp đổi giấy chứng nhận năm 2018, việc kiểm tra vị trí và diện tích ngoài thực địa chưa được thực hiện đầy đủ, dẫn đến diện tích trên giấy chứng nhận không phù hợp với hiện trạng sử dụng.

Hội đồng xét xử cũng xem xét một trường hợp trước đó. Năm 2017, Nhà nước từng thu hồi 1.540,9m2 thuộc thửa đất liên quan nhưng hiện trạng do ông N sử dụng và thực hiện bồi thường cho ông. Khi đó, bà B đã thống nhất để ông N nhận tiền và không tranh chấp. Đây là một trong những tình tiết được tòa xem xét khi đánh giá quá trình sử dụng đất thực tế giữa hai bên.

Từ các chứng cứ trên, TAND tỉnh Trà Vinh cũ cho rằng việc ông N được nhận tiền bồi thường đối với diện tích 3.799,3m2 là có căn cứ. Tòa không chấp nhận kháng cáo của bà B, đồng thời sửa một phần bản án sơ thẩm về nội dung cơ quan nhận tiền để bảo đảm thuận lợi cho việc thi hành án.

Theo phán quyết phúc thẩm, ông Lê Văn N được quyền đến Tiểu Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án để nhận 862,441 triệu đồng, gồm 368,532 triệu đồng tiền bồi thường về đất và 493,909 triệu đồng các khoản hỗ trợ. Bà Lý Thị B phải chịu 2,610 triệu đồng chi phí thẩm định, định giá nhưng được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm do là người cao tuổi. Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án 28/2/2024.