Giá vàng lao dốc gần 30% sau khi lập đỉnh: Liệu còn giảm sâu hơn trong nửa cuối 2026?

Thị trường tài chính trong nửa đầu năm 2026 đã chứng kiến những biến động mạnh, trong đó giá vàng trở thành tâm điểm của những đợt sóng lớn.

Sau khi thiết lập đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce vào tháng 1, giá vàng nhanh chóng đảo chiều, lao dốc xuống dưới ngưỡng 4.000 USD/ounce, tương đương mức giảm gần 30% chỉ trong thời gian ngắn. Theo phân tích của Chuyên gia kinh tế - TS.Bùi Ngọc Sơn trong talkshow mới đây do VTC News thực hiện, diễn biến này không đơn thuần là những nhịp rung lắc kỹ thuật mà phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc dòng tiền toàn cầu, nơi các yếu tố về chính sách tiền tệ, địa chính trị và sự trỗi dậy của công nghệ mới đang đan xen một cách phức tạp.

Lý giải nguyên nhân khiến giá vàng tăng dựng đứng lên mức kỷ lục vào đầu năm, TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng có sự kết hợp của ba yếu tố then chốt: bất ổn địa chính trị, tâm lý lo ngại về vị thế của các đồng tiền lớn và những dự đoán về sự thay đổi nhân sự tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng giữa Israel và Iran, đã đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn lên mức cao nhất. Cùng thời điểm đó, thị trường xuất hiện những đồn đoán rằng Tổng thống Donald Trump sẽ thay thế Chủ tịch Fed bằng một nhân vật sẵn sàng thực hiện các chính sách phá giá đồng USD theo ý muốn của mình. Nỗi lo đồng USD mất giá, kết hợp với xu hướng "phi đô la hóa" đang lan rộng, đã thúc đẩy các nhà đầu tư và nhiều ngân hàng trung ương đổ xô vào vàng như một kênh bảo toàn giá trị cuối cùng.

Tuy nhiên, đà tăng này đã bị chặn đứng và nhanh chóng đảo ngược khi kỳ vọng của thị trường bắt đầu thay đổi. Ông Sơn nhấn mạnh, sự bùng nổ của công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) đã trở thành một "thực thể" hút bớt lượng tiền khổng lồ lẽ ra sẽ chảy vào vàng. Khi nhìn thấy tiềm năng tạo ra lợi nhuận dài hạn, thậm chí có thể kéo dài hàng thế kỷ từ AI, các nhà đầu tư bắt đầu cân nhắc lại việc nắm giữ vàng - một tài sản không tạo ra dòng tiền trực tiếp - so với việc đầu tư vào các cổ phiếu công nghệ liên tục lập đỉnh tại Mỹ.

Sự kiện IPO lịch sử của nhiều công ty công nghệ với mức định giá cao gấp hàng chục lần doanh thu đã tạo ra sức hút rất lớn, khiến vàng trở nên "lép vế" trong danh mục đầu tư. Bên cạnh đó, áp lực chốt lời từ các nhà đầu cơ và nhu cầu tiền mặt phục vụ các hoạt động kinh doanh khác cũng góp phần làm gia tăng lực bán trên thị trường vàng.

Một yếu tố quan trọng khác chi phối giá vàng là chính sách tiền tệ của Mỹ. Tiến sĩ Bùi Ngọc Sơn khẳng định đây là yếu tố có tác động mạnh và mang tính quyết định đến xu hướng của kim loại quý này. Ông dẫn lại bài học lịch sử từ những năm 1980, khi chính sách hạ lãi suất nhằm thúc đẩy thành tích kinh tế đã khiến lạm phát tăng phi mã và giá vàng tăng gấp bốn lần, trước khi bị khuất phục bởi quyết định nâng lãi suất lên tới 20% của Cựu Chủ tịch FED Paul Volcker

Trong bối cảnh những tháng giữa năm 2026, lạm phát tại Mỹ vẫn duy trì ở mức cao, khoảng 4,2%, buộc Fed phải giữ lập trường cứng rắn và duy trì lãi suất ở vùng đỉnh lâu hơn dự kiến. Khi lãi suất ở mức cao và đồng USD tiếp tục giữ vững vị thế, theo quy luật thị trường, giá vàng tất yếu phải chịu áp lực giảm.

Dù đã trải qua một đợt điều chỉnh sâu, theo quan điểm của TS. Bùi Ngọc Sơn, giá vàng rất khó quay trở lại các vùng giá thấp như trước đây. Nguyên nhân là nền tảng hỗ trợ giá vàng hiện nay đã thay đổi về bản chất so với các thập kỷ trước.

Theo ông, thế giới không còn là một khối thống nhất dưới sự chi phối tuyệt đối của nền kinh tế Mỹ mà đã phân mảnh với sự nổi lên mạnh mẽ của Trung Quốc và nhiều cường quốc mới. Bên cạnh đó, yếu tố địa chính trị không còn chỉ là những cuộc xung đột ngắn hạn mà đã trở thành trạng thái bất ổn có thể kéo dài trong nhiều thập kỷ tới. Điều này thúc đẩy các ngân hàng trung ương gia tăng tích trữ vàng như một công cụ phòng thủ chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế rủi ro từ các lệnh trừng phạt tài chính.

Đặc biệt, vai trò của Trung Quốc trong hoạt động thu mua vàng là một biến số không thể bỏ qua. Ông Sơn cho rằng Trung Quốc đang ráo riết nhập khẩu vàng để xây dựng một "đế chế tiền tệ" riêng, qua đó chứng minh với các đối tác rằng đồng nhân dân tệ được bảo đảm bằng vàng thực. Những thỏa thuận như mua dầu bằng nhân dân tệ và bảo lãnh bằng vàng là minh chứng cho việc nhu cầu vàng vật chất sẽ luôn duy trì ở mức cao, tạo nên một "ngưỡng hỗ trợ" vững chắc cho giá vàng trên thị trường quốc tế.

Vì vậy, mỗi khi giá vàng điều chỉnh giảm, các ngân hàng trung ương lại sẵn sàng mua vào, qua đó ngăn chặn kịch bản giá vàng sụp đổ hoàn toàn.

Nhìn về triển vọng những tháng cuối năm 2026, TS. Bùi Ngọc Sơn dự báo giá vàng sẽ tiếp tục chịu tác động giằng co giữa hai lực lượng đối lập. Một bên là chính sách lãi suất của Fed cùng sự cạnh tranh từ thị trường chứng khoán và công nghệ AI; bên còn lại là những bất ổn địa chính trị và nhu cầu trú ẩn của các ngân hàng trung ương.

Ông cho rằng Fed nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất thay vì sớm nới lỏng, trừ khi giá dầu thế giới giảm sâu xuống dưới 70 USD/thùng, qua đó giúp lạm phát hạ nhiệt nhanh. Nếu Fed bất ngờ tăng lãi suất thêm một lần nữa để đối phó với lạm phát, giá vàng chắc chắn sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm. Ngược lại, nếu thị trường chứng khoán Mỹ xảy ra đổ vỡ hoặc bong bóng AI vỡ, dòng tiền sẽ nhanh chóng quay trở lại vàng, khiến giá kim loại quý này bật tăng.

Theo TS. Bùi Ngọc Sơn, thị trường vàng trong nửa cuối năm 2026 sẽ không còn xuất hiện những đợt tăng sốc hay giảm sâu theo xu hướng đơn giản như trước, mà sẽ bước vào giai đoạn biến động với biên độ lớn, phụ thuộc nhiều hơn vào các chỉ báo kinh tế thực tế.

Ông lưu ý các nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến của thị trường chứng khoán Mỹ như một chỉ báo sớm về dòng tiền toàn cầu. Chừng nào các công ty công nghệ vẫn chứng minh được khả năng tạo ra của cải và năng suất thực, vàng sẽ còn phải chia sẻ dòng vốn với kênh đầu tư này. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị và sự chuyển dịch sang một cấu trúc tiền tệ đa cực, vàng vẫn giữ vững vị thế là tài sản phòng thủ không thể thay thế trong dài hạn.