Hà Nội phê duyệt quy hoạch hơn 11.400ha dọc sông Hồng: Sẽ hình thành loạt trung tâm đô thị, tài chính quốc tế

UBND TP. Hà Nội vừa phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, với diện tích nghiên cứu khoảng 11.418,96ha.

Phạm vi quy hoạch trải rộng trên địa bàn 16 phường, xã gồm Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.

Ranh giới nghiên cứu được xác định từ cầu Hồng Hà ở phía Tây đến cầu Mễ Sở ở phía Đông, cơ bản giới hạn bởi hệ thống đê tả ngạn và hữu ngạn sông Hồng.

Theo định hướng được phê duyệt, sông Hồng sẽ trở thành trục không gian chiến lược của Thủ đô, tập trung các chức năng cảnh quan sinh thái, văn hóa, thương mại, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và phát triển đô thị.

Quy hoạch dự báo quy mô dân số toàn khu vực khoảng 800.000 - 1,2 triệu người. Đây là ngưỡng tính toán phục vụ bố trí quỹ đất và xác định khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng, không phải chỉ tiêu dân số cố định. Quy mô thực tế sẽ phụ thuộc vào các điều kiện bảo đảm an toàn thoát lũ, đê điều và năng lực hạ tầng.

Phát triển ba khu vực với những chức năng khác nhau

Một trong những nội dung đáng chú ý của quy hoạch là tổ chức không gian hai bên sông Hồng thành ba đoạn, mỗi đoạn đảm nhận vai trò riêng trong cấu trúc phát triển đô thị.

Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, được định hướng phát triển theo mô hình đô thị sinh thái, ưu tiên bảo tồn cảnh quan tự nhiên, không gian làng xóm và các hoạt động thể dục thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm.

Các khu đô thị mới tại đây chủ yếu có mật độ xây dựng thấp. Riêng khu vực Chu Phan - Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát được định hướng bố trí công trình cao tầng, kết hợp các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát và depot đường sắt để hình thành điểm nhấn kiến trúc.

Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ trục cảnh quan sông Hồng, với định hướng phát triển các chức năng đô thị đa dạng.

Khu vực này dự kiến tập trung các trung tâm văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, quy hoạch bố trí hệ thống công viên, khu đô thị mới và các khu vực phục vụ tái định cư, tái thiết đô thị.

Đáng chú ý, tại bờ hữu sông Hồng, Hà Nội định hướng hình thành không gian mang tên "Phòng khách đô thị", kết hợp công viên công cộng, các công trình văn hóa và khu chức năng hỗn hợp. Việc phát triển khu vực này gắn với cải tạo, tái thiết các khu dân cư hiện hữu nhằm tạo dựng không gian sinh hoạt cộng đồng và điểm nhấn cảnh quan cho đô thị trung tâm.

Trong khi đó, bờ tả sông Hồng được định hướng phát triển các khu đô thị hiện đại, công trình công cộng và nhiều loại hình nhà ở. Hệ thống công viên sẽ được bố trí dọc hai bờ và khu vực bãi giữa sông Hồng.

Đặc biệt, quy hoạch dự kiến bố trí một công trình tháp điểm nhấn gắn với trục không gian Hồ Tây - Cổ Loa, góp phần tạo dấu ấn kiến trúc cho khu vực.

Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, tập trung phát triển không gian xanh, công viên chuyên đề, nghỉ dưỡng sinh thái và các hoạt động trải nghiệm.

Bên cạnh các khu chức năng đô thị, khu vực này còn được định hướng phát triển hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa, kết hợp khai thác tiềm năng du lịch đường sông.

Phân loại khu dân cư ngoài đê, xác định khu vực cần di dời

Cùng với định hướng phát triển đô thị, quy hoạch đặt ra phương án tổ chức lại các khu dân cư ven sông trên cơ sở điều kiện thực tế, thay vì áp dụng một hình thức xử lý chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê.

Theo đó, các khu dân cư được phân thành ba nhóm gồm khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn phòng, chống lũ và hạ tầng thiết yếu; và khu vực thuộc diện tái thiết đô thị.

Việc xác định phương án đối với từng khu vực sẽ căn cứ vào khả năng thoát lũ, hiện trạng hạ tầng, mức độ ảnh hưởng của các dự án giao thông cũng như giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc truyền thống.

Đối với những làng xóm lâu đời, làng nghề có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, cải thiện hạ tầng và kiểm soát hoạt động xây dựng.

Ngược lại, những khu vực không đáp ứng yêu cầu an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông và các công trình hạ tầng sẽ được xem xét di dời, tái thiết.

Khu vực trọng tâm của hoạt động tái thiết nằm trong phạm vi Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định trong đồ án.

Để phục vụ việc sắp xếp dân cư, Hà Nội dự kiến phát triển các khu đô thị định cư và đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng. Ranh giới, quy mô và phương án cụ thể đối với từng khu vực sẽ tiếp tục được làm rõ trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư tiếp theo.

Ưu tiên trục đại lộ cảnh quan, công viên và các khu tái định cư

Theo quy hoạch, không gian đô thị ven sông Hồng được tổ chức theo nguyên tắc phân tầng, với mật độ và tính chất xây dựng thay đổi theo khoảng cách đến bờ sông.

Các khu vực sát mép nước ưu tiên chức năng sinh thái, công viên ngập nước; vùng bán ngập bố trí cây xanh, quảng trường và không gian công cộng. Những khu vực ít chịu ảnh hưởng của ngập lụt có thể phát triển dịch vụ du lịch, công trình thấp tầng phù hợp, trong khi khu vực gần đê được định hướng bố trí các chức năng đô thị hỗn hợp.

Hệ thống giao thông được tổ chức với trục kết nối dọc sông, kết hợp các tuyến đường ngang và cầu vượt sông, tạo liên kết giữa hai bờ với những khu vực đô thị lân cận.

Trong giai đoạn đầu, Hà Nội ưu tiên triển khai trục đại lộ cảnh quan hai bên sông Hồng, công viên công cộng tại phường Phú Thượng, công viên bãi sông tại phường Hồng Hà và khu "Phòng khách đô thị".

Các dự án phục vụ tái định cư tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập cũng nằm trong danh mục triển khai trước.

Những giai đoạn tiếp theo sẽ tiếp tục hoàn thiện các dự án thành phần còn lại, đồng thời phát triển các khu nhà ở, công trình công cộng, thương mại, dịch vụ và hạ tầng đô thị theo quy hoạch.

Đáng chú ý, an toàn phòng, chống lũ và hệ thống đê điều là điều kiện xuyên suốt quá trình thực hiện quy hoạch. Các dự án thành phần phải được tính toán, đánh giá tác động thủy văn, thủy lực trước khi triển khai.

Trường hợp kết quả đánh giá cho thấy phương án phát triển không đáp ứng yêu cầu thoát lũ hoặc an toàn đê điều, cơ quan chức năng phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh quy hoạch.

Việc triển khai quy hoạch phân khu sông Hồng vì vậy không chỉ hướng đến mở rộng không gian phát triển đô thị mà còn phải bảo đảm sự cân bằng giữa khai thác quỹ đất, bảo tồn các giá trị văn hóa và duy trì chức năng sinh thái, phòng chống thiên tai của dòng sông.