Hà Nội ra quyết định mới về hơn 11.400ha đất ven sông Hồng: Khu dân cư nào phải di dời, nơi nào được giữ lại?

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở có quy mô hơn 11.418 ha, đi qua 16 xã, phường, dự báo dân số 800.000-1,2 triệu người. Các khu dân cư ngoài đê sẽ được xem xét giữ lại, di dời một phần hoặc tái thiết.

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Quyết định do Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng ký ngày 3/11.

Theo quy hoạch, khu vực nghiên cứu có diện tích khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới hành chính 16 xã, phường gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.

Về ranh giới, phía bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên. Phía nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân. Phía tây giáp cầu Hồng Hà, phía đông giáp cầu Mễ Sở.

Quy hoạch nhằm cụ thể hóa định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, xác định sông Hồng là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô. Qua đó, hình thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Ba định hướng được ưu tiên trong quá trình phát triển là An toàn - Sinh thái - Giao thông. Theo đó, việc phát triển không gian đô thị, sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thành phố cũng đặt yêu cầu hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái sông. Việc cải tạo, chỉnh trang, tái thiết các khu dân cư ngoài đê phải gắn với nâng cao chất lượng sống, bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời kế thừa những nội dung quy hoạch, dự án còn phù hợp và khớp nối đồng bộ với hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật cũng như không gian các phân khu lân cận.

Dân số dự báo tối đa 1,2 triệu người, khu dân cư ngoài đê được phân thành 3 nhóm

Theo quy hoạch, quy mô dân số khu vực từ 800.000 đến 1.200.000 người. Đây là chỉ tiêu dự báo ngưỡng tối đa để tính toán diện tích đất phục vụ nhu cầu phát triển đô thị và khả năng chịu tải của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các điều kiện về an toàn thoát lũ, đê điều được cấp có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.

Đối với tổ chức không gian đô thị, Hà Nội định hướng cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Trong đó, lớp sát bờ sông bố trí các khu vực ngập nước; tiếp đến là khu bán ngập, tổ chức công viên, cây xanh, quảng trường. Khu vực ít ngập được bố trí dịch vụ du lịch và các công trình thấp tầng có thể tháo lắp. Trong khi đó, lớp sát đê định hướng phát triển các khu chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.

Về cao độ, khu vực trên 11,5 m được phép xây dựng công trình. Khu vực từ 9,5 đến 11,5 m bố trí các công trình thích ứng, nhà nổi, ưu tiên không gian vui chơi giải trí và sinh hoạt cộng đồng. Từ 7,5 đến 9,5 m ưu tiên xây dựng đường bộ và các loại hình công viên bán ngập; khu vực dưới 7,5 m bố trí đường dạo và các loại hình công viên ngập nước.

Cấu trúc đô thị được tổ chức theo dạng tuyến tính, với trục giao thông dọc xuyên suốt, các mạng lưới giao thông đan xen theo dạng xương cá. Những cây cầu kết nối hai bên bờ sông được xác định là các trục ngang chính, liên kết với những khu trung tâm và khu chức năng ở hai bên. Các khu vực phát triển đô thị phải bảo đảm yêu cầu an toàn phòng, chống lũ và tuân thủ định hướng tổ chức không gian theo quy hoạch.

Đáng chú ý, đối với khu vực ven sông Hồng, nơi có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích lịch sử - văn hóa và thiết chế cộng đồng, thành phố không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê mà phân loại theo điều kiện thực tế.

Cụ thể, các khu dân cư ngoài đê được chia thành ba nhóm chính: Nhóm thứ nhất là những khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện. Nhóm thứ hai là những khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc để bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy, an toàn vệ sinh môi trường. Nhóm thứ ba là những khu vực thuộc diện tái thiết đô thị.

Việc phân loại được căn cứ vào mức độ bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, các nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống. Chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí của từng khu vực trong cấu trúc phát triển đô thị mới cũng là những yếu tố được xem xét. Cụ thể như sau:

- Với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.

- Các khu vực thuộc diện di dời để tái thiết gồm những nơi không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi mở đường giao thông, bao gồm trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và công trình hạ tầng.

- Trong đó, khu vực được xác định là không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.

- Các khu vực phục vụ tái định cư được quy hoạch gồm khu đô thị định cư và khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Song song với việc sắp xếp, tái thiết không gian đô thị, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm lưu niệm các sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, gắn với cộng đồng dân cư.

Trong các bước tiếp theo, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định giải pháp quy hoạch cụ thể đối với từng khu vực, bao gồm cải tạo, chỉnh trang có điều kiện hoặc di dời để tái thiết. Những giải pháp này sẽ được cụ thể hóa trong Quy định quản lý theo Quy hoạch phân khu, Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.

Vị trí, ranh giới, quy mô và chỉ tiêu sử dụng đất của từng ô quy hoạch sẽ được cụ thể hóa trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dự án đầu tư trên cơ sở khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn và hồ sơ quản lý đất đai. Quy hoạch chi tiết phải phù hợp với định hướng, chỉ tiêu khống chế chung của quy hoạch phân khu, không làm thay đổi định hướng đã được phê duyệt.

Những nội dung điều chỉnh về định hướng, chức năng hoặc chỉ tiêu phải được báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét theo đúng trình tự quy định.

Không gian hai bên sông Hồng được chia thành 3 đoạn phát triển

Theo định hướng quy hoạch, không gian hai bên sông Hồng sẽ được tổ chức thành trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm của thành phố. Cấu trúc không gian gồm các lớp mặt nước, bãi sông, công viên, khu dân cư và đô thị, kết nối với hệ thống giao thông dọc sông, các cầu vượt sông và những trục giao thông ngang.

Toàn tuyến được chia thành ba đoạn với tính chất không gian và chức năng khác nhau.

Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, được định hướng phát triển không gian kiến trúc cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, không gian làng xóm, thể dục thể thao, trung tâm nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp.

Các công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với những đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát, depot đường sắt, tạo điểm nhấn kiến trúc cho khu vực.

Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được định hướng phát triển thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo và các công viên văn hóa, nghệ thuật. Cùng với đó là phát triển các khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.

Tại khu vực bờ hữu sông Hồng, không gian “phòng khách đô thị” được tổ chức với hệ thống công viên đô thị, kết hợp tái thiết các khu dân cư hiện hữu và phát triển không gian đa chức năng. Một số công trình công cộng, văn hóa quan trọng sẽ được bố trí làm điểm nhấn cho toàn bộ khu vực phía bờ hữu sông Hồng.

Trong khi đó, bờ tả sông Hồng được định hướng phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, gồm hệ thống công trình công cộng đô thị và các loại hình nhà ở đa dạng, bảo đảm hài hòa với cảnh quan chung. Hệ thống công viên đô thị được bố trí dọc hai bên bờ sông và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Đáng chú ý, khu vực này dự kiến bố trí tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, được định hướng phát triển hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp các hoạt động trải nghiệm. Bên cạnh đó là các khu vực phát triển chức năng đô thị gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.

Trong giai đoạn đầu triển khai quy hoạch phân khu, thành phố tập trung triển khai các dự án thành phần gồm: Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, công viên công cộng phường Phú Thượng, công viên bãi sông phường Hồng Hà, khu phòng khách đô thị, khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Ở giai đoạn sau, thành phố sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại theo kế hoạch. Cùng với đó, quy hoạch định hướng xây dựng các khu chức năng đô thị mới, bao gồm khu nhà ở mới, công trình công cộng hành chính, thương mại, dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị.