Hoa Kỳ dồn dập khởi xướng các cuộc điều tra với Việt Nam, Bộ Công Thương phản bác toàn diện các cáo buộc
Bộ Công Thương cùng các đơn vị nộp tài liệu cũng như tham gia các phiên điều trần với phía Mỹ, phản bác toàn diện những cáo buộc liên quan đến vụ điều tra theo Mục 301.
Theo Báo Công Thương, công tác ứng phó với các vụ điều tra phòng vệ thương mại từ nước ngoài thời gian qua ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, đặc biệt là trong các vụ việc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ.
Đây được đánh giá là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và phức tạp nhất trong lĩnh vực phòng vệ thương mại. Để ứng phó, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã chủ trì, phối hợp và vận động 9 hiệp hội ngành hàng lớn cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tham gia quá trình phản biện.
Đến ngày 15/4/2026, Cục Phòng vệ thương mại đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan, các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và đội ngũ luật sư tư vấn hoàn thành, nộp đúng hạn các bản bình luận cũng như yêu cầu tham gia phiên tham vấn công khai đối với các vụ điều tra. Các tài liệu này tập trung phản bác toàn diện những cáo buộc từ phía Hoa Kỳ.
Tiếp đó, vào giữa tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương đã trực tiếp tham gia các phiên điều trần và tham vấn song phương với Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR).
Hoa Kỳ dồn dập mở cuộc điều tra với Việt Nam
Trước đó, ngày 11/3/2026, USTR thông báo khởi xướng cuộc điều tra quy mô lớn theo Mục 301 đối với 16 đối tác thương mại trọng yếu, trong đó có Việt Nam, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức mang tính hệ thống. Theo USTR, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Hoa Kỳ.
Chỉ một ngày sau, ngày 12/3/2026, USTR tiếp tục khởi xướng thêm một cuộc điều tra khác theo Mục 301 đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Việt Nam, liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.
Đến ngày 2/6/2026, USTR chính thức công bố kết luận điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cuộc điều tra nhắm tới các nền kinh tế bị cáo buộc chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả các biện pháp ngăn chặn nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trong danh sách được công bố, Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế có thể chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp thương mại được đề xuất.
Về biện pháp xử lý, USTR đề xuất áp thuế bổ sung theo trị giá đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ các nền kinh tế bị điều tra, ngoại trừ một số mặt hàng được miễn trừ theo Phụ lục A của thông báo. Đối với Việt Nam và nhiều đối tác khác, mức thuế bổ sung được đề xuất ở bậc 2, tương đương 12,5%.
Việt Nam ít chịu ảnh hưởng
Đánh giá tác động của đề xuất này, Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng các biện pháp theo Mục 301 nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng xuất khẩu cũng như khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam.
Theo KBSV, phần lớn các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ hiện không nằm trong danh sách bị đề xuất áp thuế, bao gồm các nhóm mã HS 8517, 8541, 8471 và 8473, chủ yếu là các sản phẩm điện tử và thiết bị công nghệ cao.
Bên cạnh đó, mức thuế bổ sung 12,5% được đánh giá là chưa tạo ra bất lợi cạnh tranh đáng kể cho Việt Nam so với nhiều quốc gia khác, đồng thời thấp hơn mức thuế 19% từng được đề cập trong khuôn khổ Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) trước đây.
Đối với ngành dệt may, KBSV cho rằng Việt Nam đang sở hữu lợi thế nhất định nhờ vị thế là quốc gia nhập khẩu bông Mỹ lớn nhất trong niên vụ 2024 - 2025, chiếm khoảng 45 - 50% tổng lượng bông nhập khẩu của toàn ngành. Đây được xem là cơ sở quan trọng để Việt Nam có thể được hưởng các cơ chế ưu đãi hoặc hạn ngạch thuận lợi hơn nếu chính sách thuế quan mới được thông qua.
Nhóm phân tích nhận định các doanh nghiệp có tỷ trọng sử dụng bông nhập khẩu từ Mỹ ở mức cao như Dệt may Thành Công (TCM), Damsan (ADS) và Vinatex (VGT) có thể hưởng lợi tương đối trong kịch bản này.
