Hoa Kỳ liên tiếp mở các cuộc điều tra với Việt Nam, đại diện 320 doanh nghiệp gửi kiến nghị lên Bộ Công Thương

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính, báo cáo tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành trong 5 tháng đầu năm 2026 cùng những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đang phải đối mặt.

Theo VASEP, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt 4,66 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản vẫn duy trì được đà tăng trưởng hai chữ số trong bối cảnh thị trường thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức như biến động chính sách thuế quan, các rào cản kỹ thuật, chi phí năng lượng và nhiên liệu tăng cao, cũng như áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ gặp nhiều thách thức

Dù vậy, hiệp hội nhận định ngành thủy sản vẫn có khả năng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 12 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu này, doanh nghiệp vẫn phải vượt qua hàng loạt khó khăn liên quan đến chi phí sản xuất, logistics, nguồn nguyên liệu, lao động và khả năng tiếp cận vốn.

VASEP cho biết chi phí vận tải biển và logistics đang gia tăng mạnh, nhiều tuyến vận chuyển tăng giá trên 30%, làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động chế biến tại các địa phương trọng điểm vẫn chưa được cải thiện, trong khi hạn mức tín dụng bị thu hẹp khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn lưu động để thu mua nguyên liệu và thực hiện các đơn hàng xuất khẩu.

Đáng chú ý, VASEP đánh giá Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro chính sách đối với thủy sản Việt Nam. Hiện các doanh nghiệp trong ngành đang phải ứng phó đồng thời với nhiều biện pháp và chương trình quản lý của nước này như điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với tôm; rà soát chống bán phá giá đối với cá tra; chương trình đánh giá tương đương; quy định bảo vệ động vật biển có vú; chương trình giám sát nhập khẩu thủy sản (SIMP); cùng các cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức và lao động trẻ em trong khuôn khổ Điều tra 301.

Theo hiệp hội, những yêu cầu và biện pháp kiểm soát ngày càng chặt chẽ từ phía Hoa Kỳ đang làm gia tăng chi phí pháp lý, chi phí thu thập dữ liệu, chi phí chứng minh tuân thủ, đồng thời làm tăng nguy cơ gián đoạn hoạt động xuất khẩu.

Trong bối cảnh Hoa Kỳ là một trong những thị trường tiêu thụ lớn đối với các mặt hàng chủ lực của Việt Nam như tôm, cá tra, cá ngừ, cua ghẹ, mực, bạch tuộc và nhiều sản phẩm hải sản khai thác khác, các rào cản này có thể ảnh hưởng đáng kể đến mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu của ngành trong năm 2026.

VASEP gửi kiến nghị lên Bộ Công Thương

Trước những thách thức trên, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục chủ trì cơ chế cảnh báo sớm đối với nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại, chống bán phá giá, chống trợ cấp, các cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức, lao động trẻ em, truy xuất nguồn gốc cũng như các biện pháp kiểm soát mới từ các thị trường nhập khẩu.

VASEP đề xuất Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Ngoại giao tiếp tục hỗ trợ hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, đồng hành cùng các ngành hàng tôm, cá tra và hải sản khai thác trong quá trình ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại, chương trình đánh giá tương đương và các vấn đề phát sinh khác.