Huy động 1 triệu nhân công xây công trình đồ sộ bậc nhất lịch sử với hơn 9.000 căn phòng, rộng gấp 2 lần Đại Nội Huế, là nơi diễn ra các sự kiện quan trọng

Tử Cấm Thành từ lâu đã trở thành công trình mang tính biểu tượng của Bắc Kinh nói riêng và Trung Quốc nói chung. Quần thể cung điện này có diện tích khoảng 720.000m² (quy mô gấp khoảng 2 lần Đại Nội Huế của Việt Nam, diện tích khoảng 360.000m²) với hơn 70 cung điện với tổng cộng khoảng 9.000 phòng.

Ngoài đảm nhận vai trò trung tâm quyền lực của các triều đại phong kiến Trung Quốc, Tử Cấm Thành còn được xem là tinh hoa của nghệ thuật kiến trúc. Đến nay, đây là một trong những quần thể cung điện bằng gỗ lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất trên thế giới. Năm 1987, Tử Cấm Thành được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.

Quá trình xây dựng Tử Cấm Thành gắn với triều đại của vị hoàng đế thứ ba của nhà Minh - Chu Đệ. Theo tư liệu, thời gian khởi công của công trình này có 2 mốc quan trọng liên quan đến giai đoạn khác nhau là năm thứ 5 và năm thứ 15 niên hiệu Vĩnh Lạc, tương ứng khoảng các năm 1407 và 1417.

Giai đoạn đầu xây dựng, việc chuẩn bị được triển khai với danh nghĩa sửa chữa các cung điện cũ từ thời Nguyên tại Bắc Kinh. Khoảng những năm 1415-1416, nhiều công trình thuộc hoàng cung thời Nguyên đã được tháo dỡ, chuẩn bị mặt bằng cho giai đoạn xây dựng sau này.

Từ năm thứ 15 niên hiệu Vĩnh Lạc, việc thi công được đẩy mạnh. Chỉ sau vài năm, quần thể cung điện cơ bản hoàn thành. Năm 1421, hoàng đế Vĩnh Lạc chính thức thiết triều tại cung điện mới, đánh dấu sự hình thành trung tâm quyền lực mới.

Việc xây dựng Tử Cấm Thành là một trong những dự án kiến thiết quy mô lớn của Trung Hoa cổ đại. Ước tính, có khoảng 100.000 thợ thủ công lành nghề cùng gần 1 triệu lao động phụ trợ đã tham gia quá trình xây dựng.

Để hoàn thiện công trình trong thời gian ngắn, nhiều cấu kiện như cột, dầm, hành lang, mái hiên được gia công sẵn tại các xưởng trước khi vận chuyển tới công trường để lắp ráp. Điểm nổi bật là những cấu kiện gỗ được liên kết bằng kỹ thuật mộng - chốt, đặc trưng của kiến trúc truyền thống, giúp bảo đảm độ chắc chắn và độ linh hoạt cho công trình mà không phụ thuộc vào đinh kim loại.

Về phân bổ công năng, Tử Cấm Thành được tổ chức dọc theo một trục trung tâm theo hướng Bắc - Nam, những công trình quan trọng nhất tập trung trên trục này. Hai bên là hệ thống công trình được bố trí đối xứng, thể hiện quan niệm về sự cân bằng giữa các yếu tố đối lập như âm và dương, trời và đất.

Toàn bộ quần thể được phân chia thành hai khu vực chính là Ngoại triều ở phía Nam và Nội đình ở phía Bắc.

Ngoại triều (tiền triều) là nơi diễn ra các hoạt động triều chính và nghi lễ quốc gia. Khu vực này gồm 3 điện lớn là điện Thái Hòa, điện Trung Hòa và điện Bảo Hòa, ngoài ra còn có các công trình phụ trợ khác.

Nội đình (hậu cung) là khu vực sinh hoạt của hoàng gia gồm cung Càn Thanh, cung Khôn Ninh và điện Giao Thái.

Sự phân chia chức năng rõ ràng giữa từng khu vực và từng công trình là một đặc điểm quan trọng trong bố cục của Tử Cấm Thành, đồng thời phản ánh trật tự nghi lễ và cơ cấu tổ chức của triều đình phong kiến.

Trong hơn 600 năm tồn tại, dù trải qua nhiều biến động nhưng nền móng và cấu trúc tổng thể của Tử Cấm Thành từ thời Vĩnh Lạc vẫn được bảo tồn.

Ngày nay, công trình tiếp tục giữ vai trò là một di sản quan trọng về lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho thấy khả năng huy động nhân lực, vật liệu, tổ chức thi công và quy hoạch không gian ở quy mô lớn của xã hội Trung Hoa cổ đại.