Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước sẽ thí điểm hệ thống truy vết, thu hồi tiền lừa đảo qua mạng

Tại Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 diễn ra ngày 6/11 tại TP.HCM, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, cho biết cơ quan này đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nghiên cứu thí điểm hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền liên quan đến các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.

Theo ông Sơn, các đơn vị chức năng của Bộ Công an và NHNN mới đây đã họp bàn về kế hoạch thí điểm vận hành hệ thống. Mục tiêu là tăng khả năng truy vết, thu hồi tiền bị chiếm đoạt, qua đó hạn chế thiệt hại cho các nạn nhân.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh tội phạm lừa đảo trực tuyến ngày càng phức tạp, với thủ đoạn liên tục thay đổi và quy mô thiệt hại lớn.

Theo số liệu được đại diện Bộ Công an công bố, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã phát hiện gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với tổng số tiền liên quan lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, hệ thống giám sát của NHNN hiện kết nối với gần 100 tổ chức tài chính đang hoạt động tại Việt Nam, đã ghi nhận hơn 668.000 tài khoản ngân hàng và ví điện tử có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Trên cơ sở dữ liệu này, các ngân hàng đã chủ động phát đi hàng triệu cảnh báo, đồng thời thu hồi hoặc tạm dừng các dòng tiền liên quan đến hoạt động tội phạm mạng với tổng giá trị hàng nghìn tỷ đồng.

Theo Đại tá Nguyễn Bá Sơn, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thách thức mới đối với an ninh tài chính. Nếu trước đây tội phạm mạng phải mất nhiều tháng để nghiên cứu hệ thống ngân hàng, công nghệ AI hiện cho phép chúng rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm lỗ hổng và điểm yếu bảo mật.

Cùng quan điểm, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó Thống đốc NHNN, cảnh báo tội phạm mạng ngày càng tinh vi khi tận dụng AI và công nghệ Deepfake để giả mạo danh tính, lừa đảo và tấn công hệ thống tài chính.

Theo ông Tú, năm 2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, trong đó 41% nhắm vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

Bên cạnh nguy cơ từ bên ngoài, các tổ chức tài chính còn đối mặt với rủi ro rò rỉ dữ liệu nội bộ và thông tin khách hàng do công tác quản trị chưa chặt chẽ. Sự phát triển của máy tính lượng tử cũng đặt ra thách thức đối với các phương pháp mã hóa truyền thống đang được sử dụng để bảo vệ giao dịch và dữ liệu ngân hàng.

Trước thực trạng này, Đại tá Nguyễn Bá Sơn cho rằng ngành tài chính cần chuyển từ tư duy bảo vệ hệ thống sau khi triển khai sang bảo đảm an ninh ngay từ khâu thiết kế, nhằm hạn chế lỗ hổng và tăng khả năng phòng vệ trước các cuộc tấn công mạng.

Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp với NHNN, các bộ, ngành và tổ chức tài chính để tăng cường chia sẻ thông tin, nghiên cứu ứng dụng AI trong phòng thủ mạng và phát triển các giải pháp bảo mật mới.

Về phía ngành ngân hàng, ông Đào Minh Tú đề xuất tăng cường bảo vệ dữ liệu khách hàng, đặc biệt là thông tin cá nhân và dữ liệu sinh trắc học. Đồng thời, các ngân hàng cần phát triển hệ thống xử lý dữ liệu theo thời gian thực, thay vì chỉ tổng hợp cuối ngày, để nâng cao khả năng phát hiện và cảnh báo sớm giao dịch bất thường.

Theo ông, việc từng bước làm chủ công nghệ lõi, phát triển các mô hình AI tiếng Việt trên hạ tầng nội địa và xây dựng hệ thống cảnh báo nhiều lớp cũng là những giải pháp cần ưu tiên nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động tài chính số.