Khai quật khu đất rộng 910m², phát hiện địa tầng 1.300 năm dưới nền cung điện quan trọng bậc nhất kinh đô Đại Việt

Sáng 14/9, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với Viện Khảo cổ học tổ chức Hội thảo khoa học “Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực Chính điện Kính Thiên năm 2026”. Kết quả khai quật lần thứ 4 tiếp tục làm rõ quy mô, cấu trúc nền móng và không gian kiến trúc Chính điện Kính Thiên, bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho nghiên cứu phục dựng công trình đặc biệt này.

Thực hiện theo Quyết định số 51/QĐ-BVHTTDL ngày 10/1/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trên cơ sở chỉ đạo của Ủy ban nhân dân (UBND) TP. Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học triển khai khai quật khảo cổ lần thứ 4 tại nền điện Kính Thiên, khu vực nhà Pháo binh (CT04). Tổng diện tích khai quật 910m², gồm 840m² ở phía Đông và 70m² ở phía Tây nhà Pháo binh.

Kết quả tổng hợp 4 đợt khai quật cho thấy khu vực nền điện Kính Thiên có địa tầng văn hóa dày khoảng 6m. Các lớp văn hóa nối tiếp từ thời Đại La, Đinh - Tiền Lê, Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn.

Đây là địa tầng đặc biệt có giá trị, phản ánh quá trình phát triển liên tục của trung tâm quyền lực Thăng Long trong khoảng 1.300 năm lịch sử. Đáng chú ý, dưới nền điện Long Thiên thời Nguyễn đã phát hiện dấu tích Chính điện Kính Thiên thời Lê sơ và Lê Trung hưng.

Hệ thống móng cột gồm móng đơn và móng kép. Móng đơn có kích thước từ 2,8 đến 3,5m x 2,5 đến 3,5m. Móng kép có kích thước từ 5,4 đến 6,1m x 2,7 đến 3m. Các móng được xây dựng thêm móng lõi cột, cho thấy kỹ thuật xây dựng quy mô và tinh vi.

Từ hệ thống móng đã phát lộ, các nhà khảo cổ bước đầu xác định Chính điện Kính Thiên có 9 gian, 10 hàng cột theo chiều Đông - Tây; 5 gian, 6 hàng cột theo chiều Bắc - Nam.

Cuộc khai quật cũng làm rõ hơn dấu tích điện Long Thiên thời Nguyễn. Công trình có giới hạn Đông - Tây trùng với tòa nhà Pháo binh thời Pháp thuộc. Kết quả mới bổ sung tư liệu cho nghiên cứu năm 2025, cho thấy điện Long Thiên được xây dựng dưới thời vua Gia Long theo kiểu thức “trùng thiềm điệp ốc”, gồm tiền điện và chính điện cùng trên một nền móng.

Theo các nhà khoa học, những kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện không gian Chính điện Kính Thiên và mối quan hệ giữa công trình với các kiến trúc kế tiếp trong lịch sử.

Sau hơn 15 năm nghiên cứu liên ngành, từ chính sử, bản đồ cổ đến khảo cổ học, kiến trúc và nghi lễ cung đình, các nhà khoa học trong nước và quốc tế thống nhất nhận định: Điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên nằm trong khu trung tâm Cấm thành. Đây là trung tâm quyền lực và không gian nghi lễ cung đình, biểu trưng cao nhất cho quyền lực quốc gia Đại Việt trong 4 thế kỷ, từ thế kỷ XV đến XVIII.

Những phát hiện mới lần này cung cấp thêm tư liệu về quy mô nền điện, hệ thống móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng, sân điện và các cấu trúc liên quan. Qua đó, hình hài và không gian kiến trúc Chính điện Kính Thiên ngày càng được nhận diện rõ hơn.