Không phải Musang King hay Ri6, ngôi vương đắt đỏ nhất sạp trái cây Việt gọi tên loại sầu riêng ngoại lai giá lên tới cả triệu đồng

Bức tranh nông sản Việt Nam những ngày qua chứng kiến một sự phân hóa rõ rệt. Trong khi các thủ phủ trái cây đang chật vật tìm đầu ra cho những giống sầu truyền thống, một cái tên ngoại lai lại đang lặng lẽ thiết lập đỉnh giá mới trên các kệ hàng cao cấp.

Nghịch lý giá cả trên thị trường sầu riêng

Sự đối lập thể hiện rõ nhất qua những con số niêm yết tại các cửa hàng trái cây ở Thành phố Hồ Chí Minh. Sầu riêng Black Thorn, hay còn được giới sành ăn gọi là sầu gai đen, đang dẫn đầu bảng giá với mức 350.000 đến 400.000 đồng/kg. Khách hàng phải rút hầu bao từ 700.000 đồng đến xấp xỉ 1 triệu đồng chỉ để mang về một quả nặng vỏn vẹn hơn 2 kg.

Khoản tiền này đủ để mua hàng chục kg sầu riêng thông thường ở thời điểm hiện tại. Khảo sát thực tế cho thấy, sầu riêng Ri6 loại A đang chật vật ở mốc 55.000 đồng/kg, còn Monthong Thái Lan cũng chỉ dao động quanh mức 80.000 đến 90.000 đồng/kg. Mức giá của cả Ri6, Monthong và thậm chí là Musang King đều đã lao dốc 20% đến 30% so với cùng kỳ năm trước.

Tại các nhà vườn, sự chênh lệch này càng trở nên khắc nghiệt. Giá thu mua sầu riêng Black Thorn loại A chễm chệ ở mức 150.000 đến 180.000 đồng/kg. Cùng lúc đó, nông dân trồng Ri6 chỉ bán được 40.000 đến 43.000 đồng/kg, còn sầu riêng Thái nhỉnh hơn một chút ở mức 50.000 đến 70.000 đồng/kg.

Cơn khát nguồn cung

Nguyên nhân cốt lõi của sự chênh lệch giá không nằm ở những chiến dịch tiếp thị rầm rộ, mà xuất phát từ bài toán cung cầu truyền thống. Các thương lái cho biết dù nhu cầu từ giới nhà giàu rất lớn, nguồn hàng thu gom từ Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long lại vô cùng nhỏ giọt.

Giống sầu riêng mã D200 này vốn có nguồn gốc từ bang Penang của Malaysia và mới chỉ manh nha xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2020. Hầu hết các nhà vườn áp dụng phương pháp ghép cải tạo trên gốc sầu riêng lâu năm để rút ngắn thời gian thu hoạch. Thành phẩm cho ra là những quả tròn trịa nặng dưới 2,5 kg, sở hữu phần cơm màu đỏ cam rực rỡ, thịt dày, ít xơ và hạt gần như lép hoàn toàn.

Thế nhưng, để đổi lấy chất lượng thượng hạng đó, người nông dân phải đánh đổi bằng sản lượng. Một cây sầu riêng Black Thorn 5 đến 6 năm tuổi chỉ được phép giữ lại tối đa 10 quả để đảm bảo dưỡng chất không bị phân tán. Ngay cả khi cây đã trưởng thành hoàn toàn, việc kiểm soát số lượng trái vẫn là nguyên tắc bất di bất dịch, khiến sản lượng chung không thể bùng nổ như các giống đại trà.

Rủi ro đằng sau sức hút tiền triệu

Mức giá trên trời hiện tại đang kích thích sự tò mò, nhưng chưa đủ sức thuyết phục những nhà vườn lão luyện đánh cược toàn bộ cơ nghiệp. Thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy, trong tổng số 200.000 ha sầu riêng cả nước năm nay, diện tích trồng Black Thorn vẫn chưa đủ lớn để được liệt kê thành một hạng mục riêng biệt.

Tại thủ phủ trái cây miền Tây, mô hình trồng sầu gai đen chủ yếu dừng lại ở quy mô thử nghiệm vài chục gốc. Nông dân tỏ ra vô cùng dè dặt vì năng suất thực tế quá thấp, dẫn đến bài toán hiệu quả kinh tế đường dài vẫn là một dấu hỏi lớn. Hơn nữa, tiềm năng xuất khẩu của giống sầu riêng này vẫn đang bỏ ngỏ, toàn bộ sản lượng hiện tại chỉ luẩn quẩn phục vụ một ngách nhỏ khách hàng nội địa có thu nhập cao.

Nhận định về cơn sốt giá này, một đại diện chuyên môn ngành nông nghiệp cho biết: "Black Thorn vẫn cần được đánh giá thêm về khả năng thích nghi với điều kiện canh tác tại Việt Nam trước khi mở rộng diện tích". Rõ ràng, một mức giá gần 1 triệu đồng mỗi quả phản ánh sự khan hiếm cục bộ hơn là một xu hướng tiêu dùng bền vững. Việc ồ ạt chặt bỏ các cây trồng chủ lực để chạy theo loại trái cây đắt đỏ này lúc này chứa đựng vô vàn rủi ro, nhất là khi thị hiếu tiêu dùng có thể thay đổi bất cứ lúc nào.