Luật sư lý giải việc Shark Bình mặc trang phục khác biệt và có biểu cảm tươi cười tại phiên sơ thẩm

Sáng 26/10, Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) cùng Phó Đức Nam (Mr Pips) và 186 bị cáo khác được đưa đến TAND TP. Hà Nội để xét xử trong vụ án liên quan đến đường dây lừa đảo gần 1.600 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, Shark Bình mặc áo sơ mi sáng màu và quần âu, trong khi một số bị cáo khác mặc trang phục màu xanh lam. Sự khác biệt này khiến nhiều người đặt câu hỏi về quy định trang phục đối với bị cáo khi ra tòa, cũng như liệu ông Bình có được áp dụng chế độ đặc biệt nào hay không.

Lý do Shark Bình xuất hiện với trang phục khác biệt

Trao đổi về vấn đề này, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho biết cần phân biệt giữa người bị buộc tội đang bị tạm giam và người đang chấp hành án phạt tù, bởi đây là những tư cách pháp lý khác nhau, kéo theo chế độ quản lý và điều kiện sinh hoạt khác nhau.

Theo luật sư Cường, Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, người đang bị tạm giam để phục vụ quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử không thể mặc nhiên được xem là người đang chấp hành hình phạt tù.

Về trang phục tại phiên tòa, luật sư cho rằng: “Đối với trang phục tại phiên tòa, cần đối chiếu quy định về chế độ mặc và cấp phát quần áo đối với người bị tạm giữ, tạm giam, quy định về bảo đảm quyền của người bị buộc tội và yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự tại phiên tòa. Việc trang phục khác nhau có thể xuất phát từ tình trạng quản lý, điều kiện thực tế, việc sử dụng quần áo cá nhân hoặc trang phục được cơ sở giam giữ cung cấp theo quy định áp dụng.

Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp khẳng định: "Người bị tạm giam có thể mặc quần áo cá nhân hoặc quần áo được cơ sở giam giữ cho mượn theo quy định. Việc có người mặc áo xanh, người mặc áo trắng, thậm chí mặc áo vest tại phiên tòa không phải là điều bất thường.

Bởi vậy, không thể chỉ nhìn màu áo để kết luận người này được đối xử đặc biệt, người kia bị phân biệt đối xử hoặc có sự bất bình đẳng trong tố tụng. Muốn xác định có vi phạm hay không, phải làm rõ quy định áp dụng đối với từng trường hợp, hoàn cảnh sử dụng trang phục và việc thực hiện trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền”.

TS.LS Đặng Văn Cường cũng lưu ý trang phục không phải là tiêu chí để đánh giá mức độ thành khẩn, ăn năn hay hối cải của một bị cáo. Theo ông, không thể mặc định người mặc đồng phục có thái độ tốt hơn người mặc quần áo cá nhân.

“Một điểm nữa cần lưu ý là trang phục không phải tiêu chí đánh giá mức độ thành khẩn, ăn năn, hối cải. Không thể mặc định người mặc áo đồng phục là có thái độ tốt hơn người mặc quần áo cá nhân, cũng không thể coi việc mặc áo vest là biểu hiện của sự coi thường pháp luật. Những suy luận như vậy không có cơ sở pháp lý nếu chỉ dựa vào hình thức bên ngoài”, ông Cường nêu quan điểm.

Không thể đánh giá thái độ của bị cáo chỉ qua một nụ cười

Cùng với vấn đề trang phục, hình ảnh Shark Bình tươi cười khi được lực lượng chức năng dẫn giải đến tòa cũng nhận được sự chú ý.

Theo TS.LS Đặng Văn Cường, nụ cười có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không đủ cơ sở để đánh giá toàn bộ tâm trạng, thái độ hoặc nhận thức của một người.

Vị chuyên gia này phân tích: “Trước hết, cần hiểu rằng nụ cười là một biểu hiện cảm xúc có nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong hoàn cảnh bình thường, nụ cười có thể thể hiện sự vui vẻ, thân thiện. Trong những tình huống căng thẳng, con người đôi khi cũng cười vì bối rối, lo lắng, lúng túng hoặc để tự trấn an bản thân. Một số người có thói quen mỉm cười khi giao tiếp, kể cả trong những hoàn cảnh không thực sự vui vẻ.

Đối với người bị tạm giam, việc xuất hiện tại phiên tòa sau một thời gian cách ly với gia đình, xã hội có thể tạo ra nhiều trạng thái tâm lý khác nhau. Khi nhìn thấy người thân, luật sư hoặc người quen, họ có thể có phản ứng chào hỏi bằng ánh mắt, cử chỉ hoặc nụ cười. Cũng có trường hợp biểu cảm trước ống kính không phản ánh đầy đủ trạng thái cảm xúc thực sự của người đó.”

TS.LS Đặng Văn Cường cho rằng cũng không thể loại trừ khả năng một người thể hiện thái độ thiếu nghiêm túc hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tính chất nghiêm trọng của hành vi bị cáo buộc. Tuy nhiên, để đưa ra nhận định như vậy cần có những căn cứ cụ thể, thay vì chỉ dựa vào một hình ảnh.

“Một bức ảnh chỉ ghi lại một thời điểm, trong khi thái độ, nhận thức và diễn biến tâm lý của một con người là vấn đề phức tạp. Hình ảnh có thể cung cấp thông tin về một biểu hiện bên ngoài, nhưng không đủ để chứng minh người đó có ăn năn, hối cải hay không, càng không thể thay thế việc đánh giá chứng cứ và các tình tiết của vụ án”, đại diện Văn phòng Luật sư Chính Pháp nêu quan điểm.

Luật sư cũng phân biệt giữa quyền bình luận của công chúng và việc đưa ra kết luận về trách nhiệm pháp lý hoặc nhân cách của một người.

“Theo tôi, điều quan trọng là phải phân biệt giữa quyền bình luận của công chúng với việc đưa ra kết luận về trách nhiệm pháp lý hoặc nhân cách của một người. Người dân có quyền quan tâm, theo dõi và bày tỏ quan điểm về những vụ án được xã hội chú ý. Tuy nhiên, sự quan tâm đó cần dựa trên thông tin có căn cứ, tránh biến một biểu cảm nhất thời thành bằng chứng để quy kết đạo đức hoặc động cơ của người khác.”

Shark Bình có liên quan gì trong đường dây của Mr Pips?

Phó Đức Nam (Mr Pips), Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) cùng 186 bị cáo khác đã bị đưa ra xét xử trong vụ án mà cơ quan tố tụng xác định số tiền lừa đảo gần 1.600 tỷ đồng.

Một nội dung đáng chú ý trong vụ án liên quan đến hệ thống ví điện tử Ngân Lượng, do Công ty cổ phần Ngân Lượng cung cấp. Nguyễn Hòa Bình là Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty này.

Theo cáo trạng, đường dây của Phó Đức Nam đã sử dụng tài khoản ví điện tử tại nhiều đơn vị trung gian thanh toán để tiếp nhận tiền từ các nhà đầu tư, sau đó kết nối với các sàn giao dịch ngoại hối. Đối với giao dịch qua Ngân Lượng, mức phí được áp dụng là 2,5% đối với tiền nạp và 1% cộng 1.000 đồng đối với mỗi lần rút tiền.

Từ tháng 6/2020, Công ty Ngân Lượng nhiều lần nhận được công văn của cơ quan công an yêu cầu xác minh các tài khoản ví có giao dịch nhận tiền liên quan đến những sàn forex của Phó Đức Nam.

Theo cáo buộc của Viện kiểm sát, sau khi được cấp dưới báo cáo, Nguyễn Hòa Bình biết các sàn forex nói trên có dấu hiệu vi phạm pháp luật và đang được cơ quan công an xác minh. Tuy nhiên, ông vẫn bị cáo buộc đã chỉ đạo duy trì hoạt động để tiếp tục thu phí giao dịch.

Shark Bình còn bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên phối hợp với phía Phó Đức Nam tạo lập dữ liệu nạp, rút tiền của một tài khoản ví khác thay cho dữ liệu thực tế của các ví nhận tiền từ nhà đầu tư. Các dữ liệu này sau đó được sử dụng để trả lời yêu cầu xác minh của cơ quan công an, qua đó bị cáo buộc nhằm che giấu dòng tiền thực tế đi qua hệ thống thanh toán.

Từ tháng 6/2020 đến tháng 9/2022, có 232 bị hại chuyển gần 320 tỷ đồng vào các ví Ngân Lượng được xác định có liên quan đến đường dây của Phó Đức Nam.

Cơ quan tố tụng xác định hành vi của Nguyễn Hòa Bình cùng hai cấp dưới có dấu hiệu của tội rửa tiền. Số tiền gần 320 tỷ đồng cũng là khoản tiền mà ông Bình bị cáo buộc phải chịu trách nhiệm trong vụ án.

Các cáo buộc đối với Phó Đức Nam, Nguyễn Hòa Bình và những người liên quan sẽ được Hội đồng xét xử xem xét tại phiên tòa. Theo kế hoạch, phiên xét xử dự kiến kéo dài 15 ngày.