Nâng hạng chưa kéo được tiền ngoại: Hơn 100 triệu USD bị bán ròng ngay tuần đầu, vì sao?

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tuần giao dịch đầu tiên sau khi chính thức được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell với diễn biến kém tích cực.

VN-Index đóng cửa tại 1.785,11 điểm, giảm 30,55 điểm, tương đương mức giảm 1,68% so với tuần trước, trong khi thanh khoản không ghi nhận sự bùng nổ như kỳ vọng. Giá trị giao dịch bình quân chỉ đạt khoảng 16.000 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn khoảng 15% so với tuần liền trước.

Đáng chú ý, dòng vốn ngoại cũng chưa cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 4/5 phiên trong tuần, với tổng giá trị khoảng 2.900 tỷ đồng, tương đương hơn 100 triệu USD.

Ở chiều bán, VHM dẫn đầu với giá trị bán ròng khoảng 785 tỷ đồng, theo sau là VPB với 413 tỷ đồng và TCB với 322 tỷ đồng. Hai cổ phiếu ACB và VIC cũng chịu áp lực đáng kể, lần lượt bị khối ngoại bán ròng 249 tỷ đồng và 219 tỷ đồng.

Tại chương trình D-INSIGHTS do Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect tổ chức mới đây, ông Đinh Quang Hinh, Giám đốc Vĩ mô và Chiến lược thị trường của VNDirect cho rằng, diễn biến trên chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt về thời điểm giao dịch giữa các nhóm quỹ.

Cụ thể, các quỹ đầu tư thụ động đã thực hiện đợt giải ngân đầu tiên với tỷ trọng khoảng 10%, tương đương 220 triệu USD, ngay trong phiên thứ Sáu của tuần trước, trước thời điểm quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực. Vì vậy, hoạt động mua vào của nhóm này trong tuần vừa qua không còn đáng kể.

Ở chiều ngược lại, nhiều quỹ chủ động đã tích lũy cổ phiếu Việt Nam từ vài tháng trước để đón đầu câu chuyện nâng hạng. Sau khi sự kiện chính thức diễn ra, một bộ phận quỹ bắt đầu hiện thực hóa lợi nhuận và cơ cấu lại danh mục, qua đó tạo thêm áp lực bán trên thị trường.

Ông Đinh Quang Hinh nhận định hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài có thể vẫn tiếp diễn trong thời gian tới, song quy mô nhiều khả năng sẽ giảm so với giai đoạn đầu năm.

Ông Huỳnh Tuần Khánh, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ KIM Việt Nam, cho rằng dòng tiền toàn cầu đang chịu tác động từ chi phí cơ hội khi nhiều thị trường khác xuất hiện những câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn hơn.

Một phần vốn đang rời các thị trường mới nổi để hướng đến nhóm cổ phiếu công nghệ tại Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cũng như nhiều thị trường châu Á phải cạnh tranh mạnh hơn để thu hút nguồn vốn quốc tế. Tính trong 9 tháng đầu năm, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 3,6 tỷ USD tại thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, quy mô rút vốn này vẫn thấp hơn đáng kể so với một số thị trường lớn trong khu vực. Cùng thời gian, dòng vốn ngoại rút khỏi Hàn Quốc khoảng 120 tỷ USD, Đài Loan 35 tỷ USD và Ấn Độ 25 tỷ USD.

Theo nhóm phân tích của Chứng khoán HSC, áp lực bán của khối ngoại tại Việt Nam vẫn ở mức tương đối nhẹ. Đáng chú ý, trong thời gian nhà đầu tư nước ngoài duy trì bán ròng, độ rộng thị trường vẫn khá cân bằng giữa số lượng cổ phiếu tăng và giảm.

Diễn biến này có thể cho thấy một phần dòng vốn ngoại đang được tái phân bổ giữa các nhóm ngành hoặc các nhóm cổ phiếu có quy mô vốn hóa khác nhau, thay vì hoàn toàn rút khỏi thị trường.

Đồng thời, các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc thị trường được nâng hạng không đồng nghĩa khối ngoại sẽ lập tức chuyển sang mua ròng mạnh.

Áp lực bán ròng có thể hạ nhiệt trong các giai đoạn giải ngân tiếp theo theo lộ trình của FTSE Russell. Các quỹ thụ động bám theo bộ chỉ số FTSE GEIS dự kiến còn thực hiện thêm ba đợt mua vào trong tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027.

Tổng lượng vốn giải ngân còn lại của nhóm quỹ này được ước tính khoảng 2 tỷ USD. Nếu tính cả dòng vốn từ các quỹ chủ động, quy mô dòng tiền tiềm năng có thể lên tới khoảng 6 tỷ USD.

Theo Chứng khoán Tiên Phong (TPS), đặc điểm của dòng vốn chủ động là thường giải ngân sớm và lựa chọn cổ phiếu dựa trên triển vọng từng ngành cũng như nền tảng cơ bản của doanh nghiệp.

Do đó, lượng vốn thực tế chảy vào thị trường sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có khả năng duy trì thanh khoản, cải thiện chất lượng hàng hóa niêm yết và nâng tỷ lệ sở hữu dành cho nhà đầu tư nước ngoài.

TPS cũng cho rằng giá trị của dòng vốn ngoại không chỉ nằm ở số tiền được đưa vào thị trường. Dòng vốn tổ chức nước ngoài thường kéo theo nhu cầu đối với nhiều dịch vụ tài chính chuyên nghiệp như môi giới tổ chức, lưu ký, thanh toán, nghiên cứu và các dịch vụ hỗ trợ giao dịch khác.