Sau nâng hạng, UBCKNN muốn nâng tầm vai trò của ngành quỹ Việt Nam

Phát biểu tại Chương trình “Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026” (VFA 2026) ngày 22/9, bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết việc nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường chứng khoán nói chung và ngành quỹ nói riêng, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, ngành quỹ cần được phát triển trong tổng thể quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thị trường, chất lượng cung cấp dịch vụ của các công ty quản lý quỹ và tăng khả năng huy động, phân bổ nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Sau gần 30 năm xây dựng và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng trong huy động vốn trung và dài hạn, phân bổ nguồn lực và hỗ trợ hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo UBCKNN, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, đồng thời đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh, yêu cầu đối với thị trường vốn không chỉ nằm ở việc huy động thêm vốn mà còn phải nâng cao hiệu quả phân bổ vốn.

Đây được xem là dư địa lớn cho ngành quỹ. Thay vì chỉ cung cấp thêm các sản phẩm đầu tư cho người dân, ngành quỹ được kỳ vọng hình thành một lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn phân tán trong xã hội và chuyển hóa thành những dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp, hướng tới các lĩnh vực tạo ra giá trị dài hạn cho nền kinh tế.

Tính đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Trong 10 năm qua, tổng tài sản quản lý bởi các công ty quản lý quỹ tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Đáng chú ý, sự phát triển của quỹ mở và quỹ ETF đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng lựa chọn đầu tư cho nhà đầu tư.

Hiện quỹ mở và ETF chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng của ngành quỹ, nhờ những ưu thế về thanh khoản, tính linh hoạt trong phân bổ danh mục và mức độ minh bạch.

Tuy nhiên, UBCKNN cho rằng những kết quả trên mới là nền tảng ban đầu. Trong giai đoạn mới, mục tiêu không chỉ là tiếp tục mở rộng tài sản quản lý mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và khả năng đóng góp của ngành quỹ đối với thị trường tài chính và nền kinh tế.

6 định hướng phát triển ngành quỹ

Để thúc đẩy ngành quỹ phát triển thực chất, chuyên nghiệp và bền vững, UBCKNN xác định 6 nhóm định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế chính sách.

Thứ hai, thúc đẩy tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và chuyên nghiệp.

Thứ ba, phát triển sản phẩm quỹ đa dạng, chuyên nghiệp và gắn với nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Thứ tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn mực hoạt động của các công ty quản lý quỹ.

Thứ năm, đẩy mạnh tuyên truyền và phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân.

Thứ sáu, chủ động hội nhập quốc tế và thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu.

Đây là định hướng được đặt ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Theo UBCKNN, quá trình gia nhập FTSE GEIS được thực hiện qua 4 đợt, từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Vì vậy, mục tiêu không chỉ dừng ở việc thu hút dòng vốn đầu tư theo các chỉ số mà còn hướng tới các dòng vốn chủ động, dài hạn từ các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và định chế tài chính lớn trên thế giới.

Ngành quỹ được kỳ vọng trở thành lực lượng đầu tư chuyên nghiệp

Theo lãnh đạo UBCKNN, sự phát triển của ngành quỹ đồng thời cũng là quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Trong giai đoạn mới, ngành quỹ cần được nhìn nhận không chỉ là một bộ phận cung cấp sản phẩm đầu tư mà còn là lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp, có vai trò tập hợp nguồn vốn, chuyển hóa thành các dòng vốn dài hạn và phân bổ hiệu quả vào nền kinh tế.

Để thực hiện vai trò này, UBCKNN nhấn mạnh sự cần thiết của phối hợp giữa cơ quan quản lý, các Sở Giao dịch chứng khoán, VSDC, công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, tổ chức phân phối và nhà đầu tư.

Với vai trò cơ quan quản lý, UBCKNN cho biết sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát, thúc đẩy đổi mới sản phẩm, phát triển cơ sở nhà đầu tư và tăng cường hội nhập quốc tế.

Mục tiêu cuối cùng là tạo nền tảng để ngành quỹ phát triển theo hướng an toàn, minh bạch, chuyên nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh, qua đó đóng góp ngày càng rõ nét hơn vào quá trình phát triển của thị trường chứng khoán và nền kinh tế.