Nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới 'lung lay': Người dân chật vật tìm việc, sức mua ngày càng suy yếu

Theo số liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày thứ Hai (16/8), doanh số bán lẻ chỉ tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn đáng kể mức tăng 1,5% mà các chuyên gia được Reuters khảo sát dự báo, đồng thời giảm tốc so với mức 1% trong tháng 6.

Đầu tư tài sản cố định tại khu vực đô thị của Trung Quốc, bao gồm bất động sản và cơ sở hạ tầng, tính đến cuối tháng 7 đã giảm 6,7% so với cùng kỳ năm trước. Con số này tệ hơn mức giảm 6% theo dự báo của giới phân tích và cũng cho thấy đà suy giảm mạnh hơn mức 5,7% trong nửa đầu năm.

Sản lượng công nghiệp tăng 4,5% trong tháng 7, thấp hơn mức dự báo 4,8% và giảm tốc so với mức tăng 5,3% trong tháng 6.

Tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực đô thị đứng ở mức 5,2% trong tháng 7, tăng nhẹ từ mức 5% của tháng trước.

Bộ số liệu được công bố vào lúc 15h (giờ Trung Quốc), thay vì thời điểm 10h sáng như thông lệ, càng củng cố những lo ngại về sức khỏe của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, vốn đang phải đối mặt với tình trạng mất cân đối cung - cầu ngày càng nghiêm trọng.

Sản xuất công nghiệp và xuất khẩu mạnh, được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI), đã giúp duy trì tốc độ tăng trưởng tổng thể. Tuy nhiên, tiêu dùng và đầu tư tư nhân tiếp tục suy yếu trong bối cảnh thị trường bất động sản suy thoái kéo dài và giá năng lượng biến động.

Các số liệu tháng 7 được công bố sau khi nền kinh tế Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng chậm nhất kể từ cuối năm 2022 trong quý II, chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước. Tăng trưởng GDP đạt 4,7% trong nửa đầu năm, đưa nền kinh tế Trung Quốc đi đúng hướng để đạt mục tiêu tăng trưởng 4,5%-5% mà Bắc Kinh đề ra.

Đà giảm tốc lan rộng

Tăng trưởng doanh số bán lẻ của Trung Quốc đã giảm mạnh trong năm qua. Theo Goldman Sachs, tăng trưởng danh nghĩa chỉ đạt 1,3% trong nửa đầu năm nay, giảm sâu so với mức 5% cùng kỳ năm ngoái.

Ngân hàng này cho rằng phần lớn nguyên nhân nằm ở chương trình trợ cấp của Chính phủ dành cho người dân khi đổi các sản phẩm cũ lấy sản phẩm mới. Chính sách này đã thúc đẩy người tiêu dùng mua sắm sớm hơn, nhưng hiện lại trở thành lực cản đối với tăng trưởng.

"Các động lực thực tế có thể còn yếu hơn, do lạm phát CPI cao hơn", các chuyên gia kinh tế Goldman Sachs nhận định trong một báo cáo công bố hôm thứ Sáu tuần trước (14/8).

Goldman Sachs dự báo tăng trưởng doanh số bán lẻ sẽ tiếp tục yếu trong nửa cuối năm, khi tác động hỗ trợ từ chương trình đổi hàng cũ lấy hàng mới dần suy giảm và tiếp tục gây sức ép lên tiêu dùng. Theo ngân hàng này, tăng trưởng doanh số bán lẻ cả năm có thể chỉ đạt khoảng 1,5%.

Một dấu hiệu khác cho thấy chi tiêu vẫn yếu là lượng khoản vay ngân hàng mới được cấp trong tháng 7. Theo tính toán của Barclays dựa trên số liệu chính thức do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) công bố hôm thứ Sáu, lượng tín dụng mới đã ghi nhận mức giảm theo tháng lớn nhất từ trước đến nay, dù tháng 7 thường là giai đoạn hoạt động tín dụng tương đối chậm.

Theo tính toán của CNBC từ số liệu chính thức, các khoản vay hộ gia đình, bao gồm cả vay thế chấp, đã giảm trong tháng 7 sau khi phục hồi trong thời gian ngắn vào tháng 6. Diễn biến này phản ánh hoạt động trên thị trường nhà ở vẫn yếu và thị trường lao động chưa cải thiện.

Nhu cầu vay thế chấp đã suy giảm trong suốt nhiều năm thị trường bất động sản đi xuống. Trong khi đó, các ngân hàng ngày càng thận trọng hơn với khả năng trả nợ của người vay và do đó cũng hạn chế cấp tín dụng.

Thị trường việc làm có thể yếu hơn số liệu chính thức

Bức tranh việc làm tại Trung Quốc có thể còn "khó khăn" hơn những gì các số liệu chính thức phản ánh.

Một khảo sát độc lập do nhóm nghiên cứu của Li Daokui, giáo sư kinh tế tại Đại học Thanh Hoa, thực hiện cho thấy tỷ lệ thất nghiệp theo cách tính rộng của Trung Quốc lên tới 10,2% trong tháng 7, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 5% được thống kê chính thức.

Khảo sát này tính cả những người đã thất nghiệp trong hai năm qua và không còn nằm trong phạm vi của cuộc khảo sát lực lượng lao động chính thức. Kết quả cho thấy hơn một nửa trong khoảng 24 triệu người thất nghiệp dài hạn thuộc nhóm tuổi từ 16 đến 24.

Đằng sau tình trạng tuyển dụng yếu là sự sụt giảm mạnh của đầu tư.

Đầu tư tại khu vực đô thị đã lần đầu tiên giảm trong nhiều thập niên vào năm ngoái, với mức giảm 3,8% so với năm trước đó. Đà suy giảm tiếp tục nghiêm trọng hơn trong năm nay khi thị trường bất động sản lao dốc và các hạn chế chặt chẽ hơn đối với hoạt động vay nợ của chính quyền địa phương gây cản trở cho một trong những động lực tăng trưởng truyền thống của Trung Quốc.

Li Daokui nhận định mức độ thu hẹp đầu tư hiện nay là "chưa từng có", đồng thời cho rằng đầu tư suy giảm và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao là hai trở ngại lớn nhất đối với việc Trung Quốc hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng.

Ông kêu gọi Chính phủ mở rộng đáng kể quy mô vay nợ, lên mức hơn gấp đôi so với kế hoạch phát hành 12.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1.700 tỷ USD) nợ mới trong năm nay.

Hoạt động sản xuất và xây dựng cũng mất đà trong tháng 7. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất chính thức bất ngờ rơi vào vùng thu hẹp lần đầu tiên kể từ tháng 2, khi đơn hàng trong nước sụt giảm. Thời tiết cực đoan, trong đó có bão và mưa lớn, cũng làm gián đoạn hoạt động tại các cảng và hoạt động kinh doanh trong tháng trước.

Xuất khẩu vẫn là điểm sáng hiếm hoi

Xuất khẩu tiếp tục là một trong số ít điểm sáng của nền kinh tế Trung Quốc đang giảm tốc. Làn sóng xây dựng hạ tầng AI trên toàn cầu đã giúp bù đắp một phần những tác động bất lợi từ xung đột tại Trung Đông.

Xuất khẩu của Trung Quốc tăng 23,9% trong tháng 7 so với cùng kỳ năm trước, vượt dự báo của giới phân tích. Trước đó, xuất khẩu tháng 6 đã tăng tới 27%, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2021.

Nhập khẩu tăng 27,5%, nhưng vẫn thấp hơn dự báo.

Thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc đã trở thành vấn đề gây bất bình thường trực đối với các đối tác thương mại. Theo các chuyên gia phân tích, điều này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các biện pháp hạn chế thương mại mới nhằm buộc Bắc Kinh điều chỉnh cán cân thương mại.

Trong giai đoạn tháng 1-7, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 687,4 tỷ USD, đưa nền kinh tế này vào quỹ đạo có thể tiếp tục ghi nhận mức thặng dư trên 1.000 tỷ USD trong cả năm 2026.

Theo CNBC