Người thợ xây bán nhà, vượt hơn 2.000km để gặp bạn gái: Cay đắng phát hiện 'người trong mộng' là AI

Nhân vật chính trong vụ việc là Edimar Rocha Martins, 49 tuổi, làm nghề thợ xây, sinh ra và lớn lên tại thành phố Imperatriz thuộc bang Maranhão, Brazil.

Vốn là một người lao động bình dị, cuộc đời Martins trải qua bước ngoặt đau buồn khi mẹ qua đời. Nỗi cô đơn cùng cảm giác trống trải khiến ông nuôi ý định rời bỏ quê hương để tìm khởi đầu mới cùng một mái ấm trọn vẹn.

Trong khoảng thời gian chông chênh, Martins thường xuyên theo dõi tài khoản mạng xã hội mang tên Jéssica Oliveira, hay còn được biết đến với biệt danh Jéssica Fazendeira. Tài khoản này thu hút hơn 300.000 người đăng ký nhờ liên tục đăng tải những video mô tả cuộc sống bình yên của một phụ nữ trẻ tại vùng nông thôn bang Minas Gerais.

Trong các khung hình, nhân vật Jéssica luôn bày tỏ mong muốn tìm kiếm bạn đời, đồng thời đưa ra những lời mời gọi công khai đầy hấp dẫn, hứa hẹn sẽ "bao nuôi" người đàn ông đến sống cùng để họ không phải lao động vất vả.

Đối với một người đang chịu cú sốc tinh thần lớn như Martins, những thước phim cùng lời hứa hẹn đổi đời này chẳng khác chiếc phao cứu sinh. Ông bắt đầu tương tác với tài khoản này, thậm chí khẳng định bản thân đã gắn bó và trò chuyện qua lại từ năm 2020.

Nuôi dưỡng niềm tin tuyệt đối vào mối quan hệ, Martins quyết định bán sạch toàn bộ tài sản cá nhân, từ bỏ công việc thợ xây ở quê nhà để thực hiện chuyến đi hơn 2.100km. Ngày 9/10, ông rời Imperatriz, bước vào hành trình dài hơn 36 tiếng trên xe khách để đặt chân đến thành phố Belo Horizonte, thủ phủ bang Minas Gerais, nơi được cho là trang trại của Jéssica.

Đặt chân đến Belo Horizonte, Martins mang theo tấm ảnh của Jéssica đi hỏi khắp nơi nhưng không một người dân địa phương nào nhận ra danh tính. Nhận thấy sự bất thường, ông tìm đến các cơ quan truyền thông địa phương như đài Rádio Itatiaia và TV Mirante để nhờ sự giúp đỡ. Tại đây, các phóng viên đã điều tra và tiết lộ người phụ nữ mang tên Jéssica Oliveira trong video không hề tồn tại ngoài đời thực.

Đây thực chất là một sản phẩm được tạo ra bằng công nghệ AI thế hệ mới, sở hữu diện mạo, cử chỉ và giọng nói giống hệt người thật. Đáng chú ý, khi sự việc trở nên nổi tiếng tại Brazil, ngày 15/10, người được cho là quản lý của tài khoản mạng xã hội này lên tiếng xác nhận họ sử dụng nhân vật AI nhằm mục đích tăng tương tác thương mại và phục vụ hoạt động bán hàng trực tuyến qua tiếp thị liên kết. Đại diện quản lý khẳng định chưa từng trò chuyện cá nhân hay phát đi bất kỳ lời mời gọi trực tiếp nào đến Martins hay bất kỳ cá nhân nào khác.

Về phần Martins, sau khi bán hết vốn liếng, ông rơi vào tình cảnh bi đát, không còn đủ khả năng tài chính để tự túc mua vé xe về quê. Không thể tiếp tục bám trụ tại thành phố xa lạ, người đàn ông 49 tuổi buộc phải tìm đến Trung tâm Hỗ trợ Di dân thành phố Belo Horizonte cầu cứu. Tại đây, cơ quan chức năng tiếp nhận, cung cấp thức ăn, chỗ tắm rửa và hỗ trợ chi phí di chuyển để ông rời khỏi thành phố.

Ban đầu, Martins dự định không quay về Imperatriz mà chuyển đến bang Tocantins để làm lại từ đầu. Tuy nhiên, hành trình gặp trắc trở khi sức khỏe ông suy kiệt do căng thẳng và mệt mỏi. Ngày 16/10, Martins buộc phải nhập một cơ sở y tế dọc đường để điều trị và cuối cùng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc quay trở lại Imperatriz sau một chuyến xe kéo dài hơn 50 tiếng đồng hồ.

Điều đáng nói, trường hợp của Martins không phải cá biệt. Theo thống kê từ giới chức địa phương và đài Rádio Itatiaia, Martins là người đàn ông thứ 3 trong vòng 6 tháng qua lặn lội đến Belo Horizonte sau khi sập bẫy tình cảm ảo trên mạng xã hội với những thủ đoạn tương tự.

Trước đó, cơ quan chức năng từng ghi nhận 2 trường hợp lớn tuổi khác đến từ bang Roraima vào tháng 6 và thành phố Manaus vào tháng 8 cũng rơi vào cảnh ngộ dở khóc dở cười. Cảnh sát Dân sự bang Minas Gerais cho biết tính đến giữa tháng 10, chưa có đơn trình báo pháp lý chính thức nào được lập do chưa đủ căn cứ chứng minh hành vi cố ý lừa đảo tài sản hay nhắm mục tiêu cụ thể từ phía người quản lý tài khoản AI. Ngay sau khi vụ việc bùng nổ trên truyền thông, tài khoản Jéssica Fazendeira cũng âm thầm biến mất mà không để lại lời giải thích.

Bi kịch của ông Martins là một lát cắt trong bức tranh toàn cảnh về tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trực tuyếnđang bùng nổ trên phạm vi toàn cầu. Một vụ án có tính chất tương tự từng gây chấn động dư luận Trung Quốc do tờ SCMP công bố tháng trước.

Nạn nhân trong vụ việc là anh Liu Hui, một nhà thầu xây dựng làm việc tại Thượng Hải. Năm 2021, Liu quen biết một phụ nữ tự xưng tên Yu Xiuzhen trên mạng xã hội. Qua những đoạn video đăng tải đều đặn suốt 5 năm với gần 7.000 bài viết thu hút 10.000 người theo dõi, Yu khắc họa hoàn hảo hình tượng một nữ bác sĩ 29 tuổi xinh đẹp, trí thức công tác tại một bệnh viện hạng 3A danh tiếng ở Thượng Hải.

Không dừng lại, đối tượng còn vẽ ra viễn cảnh giúp Liu tiếp cận các gói thầu dự án kỹ thuật lớn của bệnh viện, khiến nhà thầu này nhanh chóng rơi vào lưới tình.

Mặc dù cùng sinh sống tại một thành phố, hai người chưa từng gặp mặt trực tiếp với lý do được đưa ra là người mẹ không đồng ý mối quan hệ. Để củng cố lòng tin, Yu Xiuzhen tự mình đóng luôn vai người mẹ xuất hiện trong các cuộc trao đổi nhằm ngăn cản cặp đôi gặp mặt, đồng thời đưa ra yêu cầu Liu phải chuyển khoản 300.000 nhân dân tệ tiền sính lễ và mua nhà tại Thượng Hải. Chỉ trong vòng 5 tháng, nhà thầu xây dựng này đã chuyển cho đối tượng tổng cộng 170.000 nhân dân tệ.

Khi cảm thấy có nhiều dấu hiệu bất thường và các dự án hứa hẹn mãi không triển khai, Liu Hui quyết định trình báo cơ quan công an. Kết quả điều tra khiến dư luận bàng hoàng: "Nữ bác sĩ trẻ 29 tuổi" thực chất là bà Yu Xiuzhen sinh năm 1961, năm đó đã 65 tuổi, không hề có bất kỳ bằng cấp y khoa nào và thực tế chỉ làm công việc lao công vệ sinh tại một bệnh viện.

Thậm chí, đối tượng này từng có tiền án 4 năm tù về tội lừa đảo vào năm 2009. Toàn bộ số tiền chiếm đoạt được từ nạn nhân đã được bà sử dụng vào việc phẫu thuật thẩm mỹ, chăm sóc da và mua sắm cá nhân.

Quá trình điều tra của cảnh sát phát hiện các video của Yu thực chất ứng dụng công nghệ AI để hoán đổi khuôn mặt và tạo dựng danh tính giả. Dù trong một số video có dòng chữ nhỏ cảnh báo "nội dung này chứa yếu tố AI", cả nạn nhân Liu Hui lẫn nhiều người xem đều bỏ qua do thiếu hiểu biết về công nghệ.

Theo số liệu từ Bộ Công an Trung Quốc, tình trạng lừa đảo sử dụng công nghệ deepfake và giả giọng nói bằng AI đã tăng vọt 45% chỉ trong quý đầu tiên của một năm gần đây, với tổng số tiền thiệt hại trên toàn quốc lên tới hơn 10 tỷ nhân dân tệ.