Nhà đầu tư nước ngoài đổ sang Trung Quốc 'học công nghệ', trả gần 400 triệu đồng cho 5 ngày tham quan nhà máy

Các nhà đầu tư và doanh nhân sẵn sàng chi hàng nghìn USD để được tiếp cận những nhà máy vốn không dễ mở cửa cho công chúng, với mong muốn tận mắt chứng kiến điều mà nhiều người tin có thể trở thành cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo.

Làn sóng này phản ánh nỗi lo ngày càng lớn về một “cú sốc Trung Quốc 2.0”, khi các tập đoàn và chính phủ phương Tây phải đối mặt với khả năng doanh nghiệp Trung Quốc đang vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến và những công nghệ mũi nhọn.

“Hiện mọi người đang nhìn Trung Quốc như một đối tượng để nghiên cứu và học hỏi. Đây là xu hướng gần như không tồn tại cách đây vài năm”, Robert Wu, CEO công ty nghiên cứu dữ liệu Baiguan có trụ sở tại Thượng Hải, nói.

Theo Wu, nhiều du khách nước ngoài đến Trung Quốc với những quan niệm chưa chính xác. Chẳng hạn, họ cho rằng lĩnh vực taxi tự hành của Trung Quốc đã vượt Mỹ, trong khi chính sách thận trọng của Bắc Kinh trước nguy cơ mất việc làm lại khiến ngành này vẫn đi sau Mỹ ở một số khía cạnh.

Wu đã tổ chức 2 chuyến tham quan cho hơn 2 chục nhà đầu tư, doanh nhân và lãnh đạo doanh nghiệp, với mức phí lên tới 15.000 USD (tương đương khoảng 391 triệu đồng) cho chương trình kéo dài 5 ngày. Khoảng một nửa số người tham gia đến từ Đông Nam Á.

Ông là một trong số những người đang góp phần hình thành một ngành dịch vụ mới, chuyên đáp ứng nhu cầu của người nước ngoài muốn tiếp cận trực tiếp hệ sinh thái đổi mới công nghệ của Trung Quốc.

Nhiều người tham gia không muốn công khai chuyến đi của mình. Trong số những cái tên được biết đã tới Trung Quốc có các công ty đầu tư Mỹ như Dimension, Capital Group và Thrive Capital, cùng podcaster công nghệ nổi tiếng Lex Fridman.

Dù chưa có nhiều số liệu cụ thể về các chuyến tham quan công nghệ, du lịch công nghiệp nói chung đang tăng trưởng mạnh tại Trung Quốc. Theo truyền thông nhà nước, ngành du lịch công nghiệp của nước này thu về 17,8 tỷ USD trong năm ngoái và được dự báo vượt 300 tỷ NDT, tương đương 44,6 tỷ USD, vào năm 2029.

GloPen, một công ty tổ chức tour công nghệ tại Thượng Hải, cho biết lượng yêu cầu đặt tour tăng 50% trong năm 2026, chủ yếu từ khách hàng châu Âu và Singapore. Công ty hiện tổ chức hơn 100 chuyến tham quan doanh nghiệp trong ngày mỗi tháng.

“Bạn không thể thực sự hiểu quy mô, tốc độ và tính hiện hữu của đổi mới công nghệ Trung Quốc nếu chưa đứng trên sàn nhà máy”, Bertrand Chen, CEO Global Shipping Business Network, nói sau khi tham gia chuyến tham quan về robot và công nghệ mới nổi tại 3 thành phố hồi tháng 4.

Chuyến đi do Rui Ma, một nhà đầu tư người Mỹ gốc Trung Quốc, tổ chức. Ma là nhà sáng lập Tech Buzz China và đã tổ chức 11 chuyến tham quan dạng này kể từ năm 2019.

Ông coi những chuyến đi là một hình thức thẩm định cần thiết đối với doanh nghiệp.

“Ngay cả khi bạn không chủ động đầu tư vào Trung Quốc, khả năng ngày càng cao là bạn sẽ phải đối mặt với các công ty Trung Quốc với tư cách đối thủ, đối tác, nhà cung cấp hoặc cơ hội đầu tư tại các thị trường trên toàn thế giới”, Ma nói.

Hành trình thường đi qua Bắc Kinh, Thâm Quyến, Thượng Hải, Hàng Châu và Hợp Phì, những trung tâm công nghiệp đang nằm ở tâm điểm của làn sóng phát triển xe điện, pin, AI và robot tại Trung Quốc.

Không chỉ giới đầu tư và doanh nghiệp, nhiều lãnh đạo thế giới cũng tìm đến các nhà máy công nghệ Trung Quốc. Nhà máy sản xuất ô tô của Xiaomi tại Bắc Kinh đã đón nhiều lãnh đạo nước ngoài, trong khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng gây chú ý khi được quay cảnh theo dõi những robot hình người đang nhảy múa của Unitree tại Hàng Châu.

Lo ngại bị bỏ lại phía sau

Làn sóng này không phải diễn biến ngẫu nhiên.

Bắc Kinh đã công khai cam kết “thúc đẩy mạnh mẽ” du lịch công nghiệp và chỉ định hơn 140 địa điểm làm điểm tham quan mẫu. Ngày càng nhiều nhà máy mở cửa cho khách tham quan với mức phí khoảng 60 USD mỗi lượt.

Nhà máy xe điện của Xiaomi đã đón hơn 250.000 lượt khách kể từ tháng 3/2024. Nhu cầu lớn đến mức những suất tham quan được phân bổ qua hình thức xổ số còn bị bán lại trên mạng với giá lên tới 2.000 NDT, tương đương khoảng 300 USD.

Đối với các lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu đang phải vật lộn với tốc độ tăng năng suất trì trệ và lo ngại tụt hậu trong AI, robot, Trung Quốc ngày càng trở thành điểm đến quan trọng.

Alex Shengyun Lu, chuyên gia tư vấn AI tại Praxis Advisory ở Thượng Hải, đã dẫn 7 đoàn doanh nghiệp với quy mô lên tới 50 người kể từ cuối năm 2025. Theo ông, tâm lý bất an đang hiện hữu rõ rệt trong giới doanh nghiệp châu Âu.

“Những người thông minh nhất tại châu Âu nhận thức rất rõ tình hình. Sự bất an có thể cảm nhận được”, Lu nói.

Theo Lu, các lãnh đạo doanh nghiệp thường đến Trung Quốc để tìm câu trả lời cho 2 câu hỏi: họ có thể học được gì từ các doanh nghiệp Trung Quốc và có thể rút ra bài học gì từ cách Trung Quốc sử dụng nguồn vốn và chính sách của nhà nước để thúc đẩy công nghệ.

“Họ đến đây với tâm thế thực sự khiêm tốn và muốn học hỏi”, ông nói.

Lu không tiết lộ tên các công ty do những thỏa thuận bảo mật, nhưng cho biết nhiều lãnh đạo châu Âu muốn tìm hiểu cách Trung Quốc phối hợp triển khai AI trên quy mô lớn giữa các tỉnh, thành phố và cách những kinh nghiệm này có thể được áp dụng tại châu Âu.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo không nên phóng đại lợi thế công nghệ của Trung Quốc.

“Các công ty công nghệ ngoài Trung Quốc vẫn nắm phần lớn thị phần toàn cầu, sở hữu những tài sản trí tuệ tiên tiến nhất và tạo ra lợi nhuận lớn nhất”, Ma, nhà sáng lập Tech Buzz, nhận định.

Dù vậy, dòng người tìm đến Trung Quốc để “học công nghệ” vẫn không ngừng tăng, trong đó có cả người Mỹ, bất chấp căng thẳng công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh ngày càng leo thang.

“Những người thực sự đang ở dưới xưởng để chế tạo sản phẩm vật lý không quan tâm đến chính trị”, Joshua Woodard, một chuyên gia tư vấn sản xuất người Mỹ sống tại Thâm Quyến, nói.

“Các công ty robot Mỹ vẫn phụ thuộc rất nhiều vào nguồn linh kiện và phần cứng từ Trung Quốc. Chúng ta giả vờ rằng có thể tự làm mọi thứ ở Mỹ, nhưng trên thực tế, tách hoàn toàn khỏi Trung Quốc là điều vô cùng khó”.

“Khoảnh khắc Thâm Quyến”

Không thành phố nào thể hiện rõ xu hướng này hơn Thâm Quyến.

Trung tâm công nghệ ở miền Nam Trung Quốc đang định vị mình như một “phòng trưng bày” cho năng lực đổi mới của nước này, trong bối cảnh thành phố chuẩn bị đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC vào tháng 11 năm nay.

Số lượng du khách nước ngoài đến Thâm Quyến tăng 70% trong năm ngoái và tiếp tục tăng hơn 30% trong quý I. Tính đến tháng 8, thành phố đã ghi nhận hơn 5 triệu lượt nhập cảnh.

Các hãng taxi bắt đầu phát thông báo bằng tiếng Anh, trong khi những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội nước ngoài thường xuyên xuất hiện tại các triển lãm công nghệ.

Theo Woodard, một số doanh nghiệp địa phương thậm chí đang xây dựng những “ngôi nhà hacker” theo mô hình Thung lũng Silicon, nơi các doanh nhân nước ngoài trong lĩnh vực robot và phần cứng AI có thể sinh sống và làm việc.

“Có những nhóm WeChat với 400 người di chuyển qua lại giữa Thung lũng Silicon và Thâm Quyến, thoải mái hỏi ý kiến cộng đồng để tìm nhà máy sản xuất pin hay màn hình”, Woodard nói.

Ông hiện tổ chức các chuyến tham quan nhà máy tại Thâm Quyến cho các doanh nhân nước ngoài vào thời gian rảnh.

“Các nhà sáng lập startup tận dụng chính sách miễn thị thực 10 ngày để đến đây mà không cần báo trước, chỉ để tìm hiểu xem ai có thể chế tạo nguyên mẫu tiếp theo cho họ”.

Làn sóng du khách công nghệ này cho thấy Thâm Quyến đang thay đổi mạnh mẽ. Thành phố từng được biết đến chủ yếu như một trung tâm sản xuất giá rẻ, nhưng giờ đây đang trở thành một trong những tuyến đầu trong tham vọng giành vị trí dẫn đầu công nghệ của Trung Quốc.

Jan Smejkal, một doanh nhân người Czech đã sống tại Thâm Quyến 11 năm, cho biết gần như ngày nào ông cũng nhận được yêu cầu từ các nhà sáng lập startup nước ngoài muốn đến thăm thành phố.

“Không nơi nào khác trên thế giới đưa công nghệ trở thành trọng tâm và tích hợp nó vào đời sống hằng ngày như Thâm Quyến”, ông nói.