Nhạc sĩ thứ hai trong quân đội Việt Nam mang quân hàm Thiếu tướng
Sau nhạc sĩ An Thuyên, Nguyễn Đức Trịnh là nhạc sĩ thứ hai trong quân đội Việt Nam được phong quân hàm Thiếu tướng, đồng thời ghi dấu ấn trong sáng tác, đào tạo nghệ thuật và quản lý âm nhạc.
Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh là một trong những gương mặt tiêu biểu của âm nhạc Việt Nam, có sự nghiệp gắn liền với cả quân đội và hoạt động nghệ thuật. Sinh năm 1957, quê Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), trưởng thành tại Hà Đông, Hà Nội, ông từng trải qua những năm tháng chiến đấu tại chiến trường biên giới Tây Nam trước khi theo đuổi con đường sáng tác, giảng dạy và quản lý âm nhạc.
Năm 1974, khi mới hơn 16 tuổi, Nguyễn Đức Trịnh khai tăng 2 tuổi để được vào chiến trường. Những năm tháng tại biên giới để lại trong ông nhiều ký ức về tình đồng đội và sự hy sinh. Môi trường chiến đấu khốc liệt cũng khiến ông dần thay đổi cách đối diện với nỗi sợ hãi, trưởng thành qua những trải nghiệm thực tế.
Niềm đam mê âm nhạc của Nguyễn Đức Trịnh được nuôi dưỡng từ nhỏ. Ông được bố gửi vào Cung Thiếu nhi, có cơ hội tiếp xúc với nhiều loại hình nghệ thuật, từ đó hình thành tình yêu âm nhạc. Đây cũng là thời điểm đặt những viên gạch đầu tiên cho con đường sáng tác sau này của ông.
Sau khi rời chiến trường, ông trở lại miền sông nước Cửu Long, công tác tại Nhà văn hóa Quân khu 9. Sau đó, ông được cử ra bồi dưỡng chuyên môn tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, nay là Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội.
Hoàn thành khóa học, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh tiếp tục theo học chuyên ngành Sáng tác tại Nhạc viện Hà Nội, nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam. Năm 1991, ông tốt nghiệp đại học chuyên ngành Sáng tác rồi trở về Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân đội công tác, giảng dạy. Năm 1997, ông hoàn thành chương trình cao học, tiếp tục phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực sáng tác và đào tạo âm nhạc.
Năm 2009, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội.
Năm 2012, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng, trở thành nhạc sĩ thứ hai trong quân đội Việt Nam được phong quân hàm cấp tướng, sau nhạc sĩ An Thuyên.
Bên cạnh hoạt động sáng tác, ông còn có nhiều đóng góp trong công tác quản lý, đào tạo các thế hệ nghệ sĩ.
Với những đóng góp trong lĩnh vực giáo dục nghệ thuật, Nguyễn Đức Trịnh được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú năm 2010.
Trong hoạt động nghề nghiệp, ông cũng đảm nhiệm nhiều vị trí tại Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Năm 2010, ông giữ chức Phó Chủ tịch thường trực Hội. Tháng 1/2022, ông được bầu làm Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Đến tháng 8/2026, ông tiếp tục được tín nhiệm giữ cương vị này trong nhiệm kỳ mới.
Song song với công tác quản lý và đào tạo, Nguyễn Đức Trịnh ghi dấu ấn qua nhiều sáng tác, trong đó có những tác phẩm khai thác đề tài người lính, tình yêu quê hương và đất nước. Ông từng nhận Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật của Bộ Quốc phòng giai đoạn 1994-1999. Năm 2012, ông được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật với cụm tác phẩm gồm Miền xa thẳm, Tình yêu người lính, Ngược dòng Hương Giang, Hoa dại, Mưa xuân và tác phẩm khí nhạc Tượng đài vô danh.
Bên cạnh những dấu ấn trong sự nghiệp, đời tư của nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh cũng nhận được sự quan tâm. Ông trải qua ba cuộc hôn nhân dang dở.
Trải qua nhiều thập kỷ hoạt động trong quân đội và lĩnh vực nghệ thuật, Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh để lại dấu ấn lớn trong lòng công chúng. Từ những trải nghiệm nơi chiến trường đến hành trình sáng tác, đào tạo nghệ thuật, sự nghiệp của ông góp phần kết nối môi trường quân đội với đời sống âm nhạc nước nhà.
