Đất nông nghiệp sát đường tỉnh có được lên thổ cư không? Điều kiện và yêu cầu là gì?

Đất nằm trong quy hoạch đất ở có được chuyển mục đích sử dụng?

Trước thắc mắc của ông Dương Quý Trọng (Thái Nguyên) về việc chuyển đất nông nghiệp bám đường tỉnh sang đất ở nông thôn được đăng tải trên báo Chính Phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc sử dụng đất tại khu vực có hành lang bảo vệ an toàn công trình được quy định tại Điều 210 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 97 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024.

Theo khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai năm 2024, được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 2 Điều 57 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15, việc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất phải căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung, quy hoạch phân khu theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Quy định này áp dụng đối với trường hợp chuyển đất nông nghiệp trong khu dân cư hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở.

Như vậy, việc thửa đất được xác định trong quy hoạch là đất ở nông thôn là căn cứ quan trọng để xem xét chuyển mục đích sử dụng đất, nhưng không đồng nghĩa người sử dụng đất đương nhiên được phép chuyển đổi. Việc cho phép chuyển mục đích còn phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Cần phân biệt rõ hai loại đất: Đất nông nghiệp được sử dụng chủ yếu cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp như trồng cây, canh tác; trong khi đất ở là đất sử dụng để xây dựng nhà ở và các mục đích phục vụ đời sống thuộc phạm vi đất ở theo quy định pháp luật. Muốn sử dụng đất nông nghiệp để xây nhà ở, người dân phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Hành lang an toàn đường bộ có phải là phần đất không được chuyển sang đất ở?

Đối với câu hỏi phần đất nằm trong hành lang an toàn đường bộ phải chừa lại bao nhiêu mét, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chưa đưa ra một khoảng cách cụ thể trong nội dung trả lời nêu trên, mà dẫn chiếu các quy định về sử dụng đất tại khu vực có hành lang bảo vệ an toàn công trình.

Do đó, không thể mặc định toàn bộ phần đất nằm sát đường tỉnh đều bị cấm chuyển sang đất ở, cũng không thể xác định một khoảng cách chung áp dụng cho mọi tuyến đường. Việc xác định ranh giới hành lang bảo vệ an toàn đường bộ cần căn cứ vào quy định pháp luật chuyên ngành, cấp đường, hồ sơ quản lý tuyến đường và thông tin cụ thể của thửa đất.

Người dân cần lưu ý, ranh giới hành lang an toàn đường bộ và ranh giới quy hoạch đất ở là hai nội dung khác nhau. Một thửa đất có thể nằm trong khu vực được quy hoạch là đất ở nhưng vẫn có phần diện tích chịu sự quản lý theo quy định về hành lang bảo vệ an toàn công trình giao thông. Vì vậy, chỉ dựa vào bản đồ quy hoạch đất ở sẽ chưa đủ để xác định toàn bộ thửa đất có thể chuyển mục đích hoặc xây dựng nhà ở.

Người dân cần liên hệ cơ quan nào?

Theo khoản 1 Điều 14 và khoản 1 Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định các vấn đề liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; đồng thời quyết định việc phân cấp, ủy quyền và quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai tại địa phương.

Từ quy định này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị ông Trọng liên hệ cơ quan chức năng tại địa phương để được hướng dẫn, giải quyết theo thẩm quyền.

Với trường hợp đất nông nghiệp nằm sát đường tỉnh, người sử dụng đất nên đề nghị cơ quan chuyên môn kiểm tra đồng thời quy hoạch sử dụng đất, ranh giới hành lang bảo vệ an toàn đường bộ và điều kiện chuyển mục đích của thửa đất. Đây là cơ sở để xác định phần diện tích có thể được xem xét chuyển sang đất ở, tránh nhầm lẫn giữa việc đất nằm trong quy hoạch và việc được phép chuyển mục đích sử dụng đất trên thực tế.