'Nhập khẩu vốn' cho nền kinh tế: EVF và vai trò dẫn dòng vốn quốc tế trong chu kỳ tăng trưởng mới
Theo Tổng Giám đốc EVF, thu hút thêm các dòng vốn quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng.
Trong nhiều năm, mỗi khi nền kinh tế cần hỗ trợ doanh nghiệp, câu chuyện thường quay về lãi suất. Lãi suất huy động có giảm không, lãi suất cho vay có tiếp tục hạ hay không gần như luôn là chủ đề được quan tâm nhất.
Nhưng khi Việt Nam đặt mục tiêu bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới với tham vọng duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm liên tiếp, câu hỏi lớn hơn bắt đầu xuất hiện: Nền kinh tế sẽ lấy đâu ra lượng vốn đủ lớn để nuôi dưỡng chu kỳ đầu tư đó?
Đây cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và các định chế tài chính thảo luận tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức ngày 23/7.
Bài toán vốn của chu kỳ tăng trưởng mới
Theo ông Lê Mạnh Linh - Tổng Giám đốc Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF), nếu chỉ nhìn vào mặt bằng lãi suất mà bỏ qua câu chuyện nguồn cung vốn thì sẽ rất khó giải quyết tận gốc bài toán tăng trưởng.
Việt Nam đang bước vào một chu kỳ đầu tư quy mô lớn với hàng loạt dự án trọng điểm được triển khai đồng thời, từ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, các dự án truyền tải điện, LNG, điện gió ngoài khơi đến đường sắt tốc độ cao, cảng biển, sân bay, trung tâm dữ liệu, chuyển đổi số và Trung tâm Tài chính quốc tế. Điểm chung của các dự án này là đều đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi thời gian hoàn vốn kéo dài hàng chục năm.
Riêng trong lĩnh vực năng lượng, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã đặt ra nhu cầu huy động hàng trăm tỷ USD đến năm 2030 để phát triển nguồn điện và hệ thống truyền tải. Điều đó đồng nghĩa nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.
Theo Tổng Giám đốc EVF, trong khi nhu cầu vốn ngày càng lớn, cấu trúc nguồn vốn của hệ thống tài chính Việt Nam vẫn chủ yếu dựa trên các khoản huy động ngắn hạn. Điều này tạo ra một nghịch lý khi nguồn vốn có kỳ hạn chỉ vài tháng đến một năm lại phải tài trợ cho các dự án có vòng đời đầu tư kéo dài hàng chục năm.
Điều này khiến các tổ chức tín dụng vừa phải liên tục huy động nguồn vốn mới, vừa đảm bảo nghĩa vụ hoàn trả các khoản vốn đã huy động trước đó. Khi nhu cầu vốn tăng nhanh hơn tốc độ bổ sung nguồn cung, áp lực lên chi phí vốn và mặt bằng lãi suất là điều khó tránh khỏi.
Ông Lê Mạnh Linh cho rằng nếu để thị trường tự điều chỉnh hoàn toàn thông qua lãi suất, chi phí vốn sẽ gia tăng, kéo theo tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế.
Vì vậy, lời giải không chỉ nằm ở việc điều tiết lãi suất mà quan trọng hơn là mở rộng nguồn cung vốn, hay như cách ông ví von là "tăng nhập khẩu vốn" cho nền kinh tế.
"Nhập khẩu vốn" - lời giải cho chu kỳ tăng trưởng mới
Theo Tổng Giám đốc EVF, thu hút thêm các dòng vốn quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng. Việc đưa thêm nguồn vốn mới từ các tổ chức tài chính quốc tế vào Việt Nam sẽ giúp mở rộng tổng nguồn lực, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và tạo điều kiện đáp ứng nhu cầu đầu tư trung, dài hạn.
Đây cũng là lý do Việt Nam đang thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, đồng thời ngày càng nhiều định chế tài chính chủ động mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn toàn cầu.
Trong bức tranh đó, EVF xác định vai trò không chỉ là một tổ chức cấp tín dụng mà còn là cầu nối giữa dòng vốn quốc tế và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp Việt Nam.
Chiến lược này không chỉ thể hiện ở việc đa dạng hóa nguồn vốn mà còn ở khả năng thiết lập quan hệ với các định chế tài chính phát triển trên thế giới.
Những năm gần đây, EVF liên tục mở rộng mạng lưới hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, từ Swedfund (Thụy Điển), OeEB (Áo), EMF Microfinance Fund AGMVK, Triple Jump đến Quỹ Phát triển Quốc tế OPEC (OPEC Fund).
Đáng chú ý, khoản vay 25 triệu USD từ OPEC Fund đánh dấu lần đầu tiên tổ chức này cấp vốn cho một định chế tài chính phi ngân hàng tại Việt Nam, mở ra thêm một kênh huy động vốn quốc tế cho khu vực doanh nghiệp trong nước.
Song song với đó, EVF cũng liên tục mở rộng kết nối với các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế nhằm tìm kiếm các nguồn lực mới cho các lĩnh vực tăng trưởng của Việt Nam.
Mới đây, doanh nghiệp đã làm việc với quỹ đầu tư gia sản Cyannova Capital của Mỹ để trao đổi về các mô hình huy động vốn quốc tế và cơ chế hỗ trợ dòng vốn nước ngoài cho các dự án chiến lược.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn mà còn ở chất lượng của dòng vốn. Phần lớn các khoản tài trợ đều gắn với các tiêu chí phát triển bền vững như hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, các dự án hành động vì khí hậu và tài chính xanh.
Vai trò mới của các định chế tài chính như EVF
Theo ông Lê Mạnh Linh, bài toán của nền kinh tế không chỉ nằm ở việc có thêm vốn mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn.
Một đồng vốn nếu chỉ quay được một vòng trong năm sẽ chỉ tạo ra giá trị một lần. Nhưng nếu doanh nghiệp rút ngắn chu kỳ kinh doanh để đồng vốn quay được ba vòng, giá trị tạo ra cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế có thể tăng lên tương ứng mà không nhất thiết phải huy động thêm nguồn vốn mới.
Đó cũng là triết lý phát triển các giải pháp tài chính mà EVF theo đuổi. Bên cạnh việc kết nối các nguồn vốn quốc tế, doanh nghiệp tập trung phát triển các giải pháp như bao thanh toán (Factoring), giúp doanh nghiệp nhanh chóng chuyển đổi các khoản phải thu thành dòng tiền, cải thiện thanh khoản và rút ngắn vòng quay vốn lưu động.
Theo cách tiếp cận này, vai trò của một tổ chức tài chính không còn dừng ở việc cấp vốn mà mở rộng sang tối ưu hóa dòng tiền trong toàn bộ chuỗi cung ứng, giúp nguồn lực tài chính được phân bổ đến đúng doanh nghiệp, đúng dự án và đúng thời điểm.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, bài toán vốn sẽ không còn được giải quyết bằng một công cụ duy nhất. Bên cạnh chính sách tiền tệ, nền kinh tế cần một thị trường vốn phát triển hơn, khả năng kết nối mạnh hơn với các dòng vốn quốc tế và những định chế tài chính có năng lực tổ chức, dẫn dắt và phân bổ nguồn lực hiệu quả.
Điều đó cũng phản ánh sự chuyển dịch trong vai trò của EVF, từ một công ty tài chính truyền thống sang một cầu nối dòng vốn - kết nối nguồn vốn trong và ngoài nước, đồng thời thúc đẩy dòng tiền lưu chuyển hiệu quả hơn trong nền kinh tế.
Trong chu kỳ đầu tư mới của Việt Nam, giá trị của một định chế tài chính sẽ không còn được đo bằng quy mô bảng cân đối kế toán, mà bằng khả năng tổ chức dòng vốn.
Khi các nguồn vốn quốc tế được kết nối với nhu cầu đầu tư trong nước và được phân bổ đến đúng nơi tạo ra giá trị, những tổ chức có năng lực dẫn vốn như EVF sẽ trở thành một phần quan trọng trong hạ tầng tài chính của nền kinh tế.
