Nông sản xuất khẩu chênh tới 50 lần so với giá tại vườn, vì sao nông dân phải bán ‘lúa non’?
Nhiều nông dân phải bán “lúa non” ngay đầu mùa vì thiếu vốn. Trong khi đó, giá nông sản tươi xuất khẩu sang các thị trường khó tính có thể chênh lệch 20-50 lần so với giá bán tại vườn.
Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh có thể giúp nông dân, hợp tác xã chốt giá nông sản từ khi gieo trồng, giảm cảnh “được mùa mất giá”.
Đó là ý kiến được đại biểu Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính, nêu tại phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh do Ủy ban tổ chức mới đây.
Giúp nông dân chốt giá từ khi gieo trồng
Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến đánh giá phát triển thị trường hàng hóa phái sinh có ý nghĩa với nông nghiệp, giúp giải bài toán “được mùa mất giá, được giá mất mùa” đối với những mặt hàng như thanh long, sầu riêng, hạt tiêu, gạo, mắc ca.
Theo bà, thực tế nhiều nông dân phải bán “lúa non” ngay đầu mùa vì thiếu vốn. Trong khi đó, giá nông sản tươi xuất khẩu sang các thị trường khó tính có thể chênh lệch 20-50 lần so với giá bán tại vườn.
Đại biểu cho rằng nếu thị trường phái sinh được phát triển lành mạnh, công khai, người sản xuất có thể chốt giá bán ngay từ giai đoạn gieo trồng, qua đó chuyển rủi ro biến động giá cho thị trường.
Để chính sách đi vào thực tế, bà đề nghị Chính phủ có chương trình gắn thị trường phái sinh với chuỗi sản xuất, chế biến, lưu thông và xuất khẩu; đồng thời đồng bộ logistics, kho bãi, kiểm định chất lượng, chứng thư kho điện tử và quản lý mã số vùng trồng.
Bộ Công Thương cũng được đề nghị xây dựng danh mục nông sản chủ lực như sầu riêng, thanh long, mắc ca, cùng gạo và hạt tiêu, để từng bước chuẩn hóa hợp đồng phái sinh.
Đề nghị “rõ người, rõ việc” trong quản lý
Dưới góc độ pháp lý, ông Phạm Ngọc Lâm- đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng dự án luật còn mới và khó, cần thiết kế rõ mô hình tổ chức quản lý ngay từ đầu.
Ông đề xuất không quy định chung chung về “cơ quan quản lý nhà nước về hàng hóa phái sinh”, mà cần xác định rõ trách nhiệm từng Bộ.
Theo phương án được đại biểu nêu, Bộ Công Thương phụ trách hạ tầng, vận hành thị trường và lưu thông hàng hóa; Bộ Tài chính quản lý dòng tiền, giám sát tài chính và bù trừ.
Với địa phương, các ý kiến cho rằng UBND cấp tỉnh nên tập trung quản lý địa bàn, kiểm tra kho bãi, địa điểm giao nhận, chất lượng hàng hóa và cung cấp dữ liệu, thay vì đảm nhiệm các hoạt động giám sát tài chính, bù trừ chuyên sâu.
Liên quan Điều 43 về phòng ngừa rủi ro đối với doanh nghiệp Nhà nước, đại biểu Phạm Ngọc Lâm đề nghị Chính phủ quy định chi tiết về thẩm quyền phê duyệt, hạn mức giao dịch và trách nhiệm pháp lý.
Ông Lâm cũng đề xuất thí điểm với doanh nghiệp Nhà nước thuộc ngành cốt lõi, có tỷ trọng xuất nhập khẩu lớn hoặc sử dụng nhiều nguyên, nhiên liệu chịu biến động giá mạnh trên thị trường thế giới.
