Nữ Giáo sư Toán học thứ ba của Việt Nam quê ‘đất học ở miền Trung’, hiện đang miệt mài nghiên cứu và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ
Xuất phát từ một sinh viên ngành Sư phạm Toán (trường Đại học Vinh), bà Tạ Thị Hoài An đã trở thành nữ Giáo sư Toán học thứ ba của Việt Nam.
Trong lĩnh vực khoa học, đôi khi các nghiên cứu không tạo ra sản phẩm hữu hình ngay lập tức, nhưng lại là nền móng cho những đổi mới sáng tạo và các bước tiến về công nghệ. Ẩn sau những cấu trúc trừu tượng, những định lý, công thức là khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, vật lí hiện đại và nhiều ngành khác nữa...
Hơn ba thập kỉ gắn bó với nghề, GS.TSKH Tạ Thị Hoài An luôn kiên trì, tư duy logic và không ngừng nỗ lực. Bà được công nhận chức danh Giáo sư vào năm 2023, trở thành nữ Giáo sư Toán học thứ ba trong lịch sử Việt Nam, sau GS.TSKH Hoàng Xuân Sính và GS.TS Lê Thị Thanh Nhàn. Đây không chỉ là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của bà mà còn cho thấy sự trưởng thành của đội ngũ khoa học nước nhà.
Nữ Giáo sư Toán học quê “đất học ở miền Trung”
Xuất thân từ mảnh đất Nghệ An vốn nổi tiếng hiếu học, Tạ Thị Hoài An sớm bộc lộ niềm yêu thích và năng khiếu đối với toán học. Năm 1993, bà tốt nghiệp Đại học Vinh.
Sau đó, bà tiếp tục học tập và nghiên cứu khoa học. Không giống nhiều nhà khoa học trẻ lựa chọn du học từ sớm, bà xây dựng nền tảng học thuật vững chắc trong nước trước khi bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Toán học tại Viện Toán học vào năm 2001.
Chính nhờ môi trường nghiên cứu hàng đầu về toán học của Việt Nam đã giúp bà có nền tảng để theo đuổi những hướng nghiên cứu chuyên sâu sau này.
Với nỗ lực không ngừng và khát vọng mở rộng tri thức, bà đến Cộng hòa Pháp, nơi hoàn thành chương trình Tiến sĩ Khoa học (Habilitation à Diriger des Recherches – HDR) tại Đại học Clermont-Ferrand 2 Blaise Pascal vào năm 2014. Trước đó, bà được công nhận chức danh Phó Giáo sư vào năm 2009 và chính thức được phong Giáo sư vào năm 2023. Như vậy, bà là nữ Giáo sư Toán học thứ ba của Việt Nam kể từ năm 1956.
Hiện nay, GS.TSKH Tạ Thị Hoài An là nghiên cứu viên cao cấp thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Các nghiên cứu của bà tập trung vào việc xây dựng và mở rộng lý thuyết, tạo nền tảng cho nhiều ngành khoa học đòi hỏi tư duy logic.
Nhiều thành tựu trong học thuật
Các công trình của bà được giới chuyên môn đánh giá cao, góp phần tăng cường sự kết nối giữa cộng đồng toán học Việt Nam và quốc tế.
Trong nhiều năm nghiên cứu, bà Hoài An đã ghi dấu ấn với nhiều thành tựu học thuật. Đến nay, bà đã công bố 33 bài báo trên các tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus và xuất bản hai cuốn sách chuyên khảo về toán học. Bên cạnh đó, bà đã hoàn thành bốn đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tài trợ.
Các nghiên cứu của GS.TSKH Tạ Thị Hoài An dù mang đậm tính lý thuyết nhưng lại tạo cơ sở để nhiều ngành khoa học phát triển. Nổi bật trong số đó là nghiên cứu về Định lý không gian con Schmidt. Bà phối hợp với GS. Julie Tzu-Yueh Wang thuộc Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học Đài Loan nghiên cứu về định lý không gian con hiệu dụng cho các dạng phi tuyến trên trường hàm và công bố trên Journal of Number Theory...
Những đóng góp ấy nhanh chóng được quốc tế ghi nhận. Năm 2009, bà nhận Giải thưởng Khoa học của Viện Toán học dành cho các nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc. Cùng năm, bà được trao Học bổng Nghiên cứu Alexander von Humboldt dành cho các nhà khoa học giàu kinh nghiệm của Đức. Đây đều là những phần thưởng danh giá, khẳng định uy tín học thuật và tiềm năng phát triển các hướng nghiên cứu mới của bà.
Nhờ đó, bà có cơ hội nghiên cứu chuyên sâu tại các trường đại học hàng đầu châu Âu và mở rộng mạng lưới hợp tác khoa học quốc tế. Qua đó, những kết quả nghiên cứu của toán học Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng học thuật thế giới.
Không chỉ vậy, bà còn tham gia đào tạo, hướng dẫn nghiên cứu sinh và các nhóm nghiên cứu trẻ tại Viện Toán học.
Việc GS.TSKH Tạ Thị Hoài An trở thành nữ Giáo sư Toán học thứ ba của Việt Nam không chỉ đánh dấu một cột mốc đáng tự hào trong sự nghiệp của bà mà còn truyền cảm hứng cho nhiều nữ sinh yêu thích toán học mạnh dạn theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài. Dù không xuất hiện nhiều trên truyền thông, GS.TSKH Tạ Thị Hoài An vẫn thường xuyên tham gia các hội thảo khoa học quốc tế và dành nhiều tâm huyết cho việc phát triển các nhóm nghiên cứu trẻ.
Trong thời đại đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khi đất nước ngày càng coi trọng khoa học và công nghệ, những nhà khoa học như GS.TSKH Tạ Thị Hoài An càng khẳng định vai trò của trí tuệ Việt Nam trên bản đồ khoa học thế giới.
Những gì bà tạo dựng không chỉ là những cấu trúc trừu tượng của toán học mà còn là nền tảng tri thức cốt lõi, bồi đắp cho sự phát triển bền vững của khoa học trong tương lai.
