Phát hiện đoàn tàu chạy 700km chỉ bằng ‘nước’ và không cần dầu diesel, dự kiến vận hành vào năm 2027: Danh tính kỹ sư trưởng được công khai
Nga hoàn tất lắp ráp đoàn tàu khách chạy bằng hydro đầu tiên do nước này phát triển, mở ra hướng thay thế đầu máy diesel tại các tuyến đường sắt chưa điện khí hóa.
Đoàn tàu được hoàn thiện tại Nhà máy chế tạo máy Demikhovo, nằm ở khu vực ngoại ô Moscow. Đây là mẫu tàu khách sàn thấp đầu tiên do Nga sản xuất, sử dụng công nghệ pin nhiên liệu hydro. Theo kế hoạch, những đoàn tàu đầu tiên sẽ được đưa tới Sakhalin, hòn đảo của Nga trên Thái Bình Dương, nằm ở phía bắc Nhật Bản.
Dự án do Transmashholding (TMH) phát triển, với sự phối hợp của Đường sắt Nga, Tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom và chính quyền vùng Sakhalin. TMH là một trong những nhà sản xuất phương tiện đường sắt và giao thông đô thị lớn nhất tại Nga. Các bên bắt đầu hợp tác nghiên cứu, phát triển tàu chạy bằng hydro theo thỏa thuận được ký kết từ năm 2019.
Thống đốc Sakhalin Valeri Limarenko cho biết, dự án đã trải qua nhiều năm triển khai, với kế hoạch hoàn tất lắp ráp trong năm nay. Trên thực tế, đoàn tàu đã cơ bản hoàn thiện và đang chuyển sang giai đoạn thử nghiệm.
Các cuộc thử nghiệm đầu tiên dự kiến diễn ra trong tháng 11. Sang năm 2027, phương tiện sẽ tiếp tục trải qua các bài kiểm tra động lực học tại Moscow và khu vực lân cận, trước khi được vận chuyển tới Sakhalin vào giữa năm.
Một trong những điểm đáng chú ý của đoàn tàu là khả năng vận hành trên quãng đường dài mà không cần tiếp nhiên liệu. TMH dự kiến phát triển hai cấu hình khác nhau.
Cụ thể, phiên bản gồm 2 toa chở khách có thể di chuyển hơn 700 km chỉ bằng hệ thống pin nhiên liệu hydro. Khi kết hợp với bộ pin lưu trữ năng lượng tích hợp trên tàu, phạm vi hoạt động có thể tăng lên khoảng 740 km.
Trong khi đó, phiên bản 3 toa chở khách có tầm hoạt động khoảng 480 km nhờ hệ thống hydro. Bộ pin lưu trữ năng lượng trên tàu có thể bổ sung thêm khoảng 80km hành trình.
Cả hai phiên bản đều được bố trí một toa kỹ thuật riêng để chứa hệ thống năng lượng hydro. Khu vực này tích hợp cảm biến đo nồng độ hydro cùng thiết bị phát hiện cháy, nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách và nhân viên đường sắt trong quá trình vận hành.
Khác với động cơ diesel đốt nhiên liệu và thải ra hỗn hợp khí ô nhiễm, pin nhiên liệu hydro sản xuất điện thông qua phản ứng điện hóa. Sản phẩm phụ chủ yếu tại điểm sử dụng là hơi nước. Nhờ đó, công nghệ này được xem là giải pháp giảm phát thải tiềm năng đối với những tuyến đường sắt chưa được điện khí hóa, đặc biệt tại các khu vực chưa có hệ thống dây điện trên cao.
Đây cũng là một trong những lý do Sakhalin được lựa chọn làm địa điểm triển khai những đoàn tàu hydro đầu tiên của Nga.
Sau khi hoàn tất thử nghiệm và chứng nhận trong năm 2027, các đoàn tàu dự kiến bắt đầu khai thác thương mại vào cuối năm. Để phục vụ kế hoạch này, Sakhalin cũng đang phát triển một trung tâm thử nghiệm hydro chuyên dụng.
Trong khi đoàn tàu đầu tiên chuẩn bị bước vào giai đoạn kiểm tra, hệ thống pin nhiên liệu hydro thứ hai đã được đưa vào sản xuất. Đây là một phần trong kế hoạch lớn hơn của Moscow nhằm xây dựng nền tảng công nghệ thống nhất cho thế hệ tàu đô thị, ngoại ô và liên vùng mới, hoạt động trên mạng lưới đường sắt khổ 1.520 mm của Nga.
Việc đưa tàu hydro tới Sakhalin cũng đánh dấu bước tiếp nối trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng đường sắt kéo dài nhiều năm tại hòn đảo này. Trước đây, mạng lưới đường sắt Sakhalin sử dụng khổ ray 1.067 mm, được xây dựng từ thời khu vực còn nằm dưới sự quản lý của Nhật Bản trước Thế chiến II.
Nga bắt đầu chuyển đổi hệ thống đường sắt trên đảo sang tiêu chuẩn khổ rộng 1.520 mm cách đây hơn 20 năm. Đến năm 2020, Đường sắt Nga hoàn tất dự án, tạo điều kiện để các phương tiện hiện đại có thể hoạt động đồng bộ trên toàn mạng lưới.
Nếu các cuộc thử nghiệm diễn ra đúng tiến độ, tàu chạy bằng hydro sẽ mở ra thêm phương án vận tải cho những tuyến đường sắt chưa điện khí hóa tại Nga. Đây hiện vẫn là địa bàn mà đầu máy diesel giữ vai trò chủ đạo.
