Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc: Doanh nghiệp phải trở thành chủ thể tận dụng FTA

Phát biểu tại lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do tại các địa phương (FTA Index) 2025 chiều 18/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng, bước sang năm thứ hai, FTA Index không chỉ dừng ở việc chấm điểm, xếp hạng mà phải tạo ra chuyển biến thực chất trong quản trị, điều hành và năng lực cạnh tranh của từng địa phương.

Theo Phó Thủ tướng, FTA Index phải chỉ rõ những nơi làm tốt, những điểm nghẽn còn tồn tại và nguyên nhân nằm ở thể chế, thủ tục, thông tin, hạ tầng, nguồn nhân lực hay sự phối hợp giữa các cơ quan. Quan trọng hơn, mỗi điểm nghẽn phải gắn với giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn khắc phục cụ thể.

Từ kết quả FTA Index 2025, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, phải coi thực thi FTA là một bộ phận của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và là tiêu chí đánh giá năng lực điều hành, hội nhập của địa phương. Thứ hai, các bộ, ngành cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu.

Bộ Công Thương được đề nghị tiếp tục đàm phán, ký kết các FTA thế hệ mới; đồng thời hoàn thiện FTA Index theo hướng ổn định, minh bạch, có khả năng so sánh.

Phó Thủ tướng lưu ý, không nên coi FTA Index chỉ là một sự kiện công bố thường niên mà cần hướng tới xây dựng “hệ sinh thái số FTA quốc gia”, cập nhật dữ liệu thường xuyên, nhân rộng mô hình tốt và theo dõi đến cùng những vướng mắc kéo dài.

Thứ ba là đưa doanh nghiệp trở thành trung tâm, chủ thể của quá trình thực thi và tận dụng FTA. Phó Thủ tướng cho rằng Việt Nam đã mất nhiều công sức để đàm phán, thống nhất với các đối tác và ký kết các FTA, nhưng sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong khai thác lợi thế từ các hiệp định vẫn chưa hiệu quả.

“Điểm yếu của chúng ta là thực thi, chúng ta phải tổ chức triển khai tốt hơn việc này”, ông nhấn mạnh.

Theo đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường, tháo gỡ rào cản thể chế; còn doanh nghiệp phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao quản trị, xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Các hiệp hội ngành hàng cần phát huy vai trò kết nối, dẫn dắt, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Theo FTA Index 2025, có 6 tỉnh, thành phố đạt mức “Tốt” trở lên và không còn địa phương nào xếp loại “Yếu”. Hải Phòng đứng đầu cả nước và là địa phương duy nhất đạt mức “Rất tốt”.

Chỉ số tổng hợp dao động từ 10,57 đến 35,62 điểm trên thang 40. Đáng chú ý, nhóm dẫn đầu có cả những địa phương không nổi trội về quy mô kinh tế, trong khi phần lớn các trung tâm công nghiệp lớn nằm ở nhóm “Khá” trở xuống.