Quên lập hóa đơn hoặc lập sai thời điểm: Từ 16/5/2026 sẽ bị xử phạt như thế nào?

Từ ngày 16/5/2026, Nghị định số 310/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn chính thức có hiệu lực, với nhiều điểm sửa đổi, bổ sung quan trọng so với Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm là quy định xử phạt đối với hành vi không lập hóa đơn hoặc lập hóa đơn không đúng thời điểm.

Những điểm mới này đã được làm rõ tại tọa đàm “Những điểm mới cần lưu ý về xử phạt vi phạm hành chính Thuế và Hóa đơn”, tổ chức mới đây.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế, Cục Thuế, cho biết Nghị định 310 được xây dựng với mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý xử phạt theo hướng rõ ràng, minh bạch, bảo đảm công bằng và khả thi trong thực tiễn.

Theo bà Lan Anh, Nghị định 310 có 3 nhóm điểm mới nổi bật. Thứ nhất, mở rộng phạm vi điều chỉnh, bổ sung các khoản thu khác do cơ quan quản lý thuế quản lý thu, trong đó có các khoản liên quan đến quản lý, đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Quy định này nhằm bảo đảm sự công bằng giữa các loại hình doanh nghiệp và các khu vực kinh tế.

Thứ hai, mở rộng đối tượng bị xử phạt, bao gồm cả các công ty hợp thành trong tập đoàn đa quốc gia thuộc diện phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo Nghị quyết 107 nhưng không thực hiện kê khai, nộp thuế theo quy định.

Thứ ba, Nghị định 310 làm rõ và thống nhất nguyên tắc xử phạt, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật nhưng đồng thời tránh chồng chéo, gây khó khăn cho người nộp thuế.

“Ba nhóm quy định này sẽ giúp việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn được áp dụng thống nhất và công bằng hơn”, bà Lan Anh nhấn mạnh.

Nhiều hóa đơn sai, vẫn chỉ xử phạt một hành vi

Một điểm đáng chú ý là mức tiền phạt đối với các hành vi vi phạm về hóa đơn đã được điều chỉnh giảm so với Nghị định 125.

Theo quy định mới tại Nghị định 310, mức phạt tối đa trong một vụ việc: Đối với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm: tối đa 70 triệu đồng. Đối với hành vi không lập hóa đơn: tối đa 80 triệu đồng.

Đáng lưu ý, dù người nộp thuế vi phạm với 100 hóa đơn hoặc trên 100 hóa đơn, thì mức phạt tối đa cũng không vượt quá ngưỡng này.

“Đây là thay đổi lớn, thể hiện quan điểm xử phạt theo hướng hợp lý, tránh việc cộng dồn mức phạt quá cao, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp”, bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết.

Bà Lan Anh dẫn chứng: Trường hợp người nộp thuế có hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm đối với một hóa đơn giá trị gia tăng khi bán hàng hóa thì theo quy định của Nghị định 125 sẽ bị xử phạt mức phạt 4 triệu đồng, còn theo quy định của Nghị định 310 sẽ bị xử phạt 1 triệu đồng.

Bổ sung nguyên tắc ‘gom hành vi’ vi phạm hóa đơn

Giải đáp băn khoăn của người nộp thuế về việc có thể mắc nhiều lỗi nhỏ trong cùng một vụ việc, ông Vũ Hồng Long, Phó Trưởng Thuế TP. Hà Nội, cho biết Nghị định 310 đã bổ sung nguyên tắc quan trọng để thống nhất việc xử phạt.

Theo ông Long, Nghị định 125 trước đây đã có nguyên tắc loại trừ đối với vi phạm thủ tục hành chính về thuế, nhưng chưa áp dụng đối với vi phạm về hóa đơn. Điều này khiến thực tế xử phạt còn thiếu thống nhất.

Do đó, Nghị định 310 đã bổ sung nguyên tắc “gom hành vi”, theo đó: Các hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không lập hóa đơn, nếu còn trong thời hiệu xử phạt và bị xử phạt trong cùng một vụ việc, thì chỉ xử phạt một hành vi, với mức tiền phạt tương ứng với tổng số hóa đơn vi phạm.

Quy định này được đánh giá là giảm áp lực xử phạt, tăng tính nhân văn nhưng vẫn bảo đảm tính răn đe, đồng thời tạo điều kiện để người nộp thuế tuân thủ pháp luật tốt hơn trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ trong quản lý thuế, hóa đơn.