Sau chuối 150.000 đồng/quả, bầu Đức có ‘quân bài’ mới với diện tích tới 6.3000ha, tương lai ‘vượt’ sầu riêng

Cà phê đang được bầu Đức xác định là động lực tăng trưởng dài hạn mới của Hoàng Anh Gia Lai, với diện tích dự kiến vượt 6.300ha trong những năm tới. Doanh nghiệp kỳ vọng nguồn thu từ loại cây này có thể vượt cả chuối và sầu riêng.

Cà phê trở thành “quân bài” mới của bầu Đức

Trong cuộc gặp gỡ nhà đầu tư trước khi chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) của CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI), ông Đoàn Nguyên Đức (hay còn gọi là Bầu Đức) - Chủ tịch HĐQT HGI cho biết, doanh nghiệp kỳ vọng lợi nhuận năm 2026 đạt hơn 1.800 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 2.900 tỷ đồng.

Ông Đức cũng cho rằng, với triển vọng lợi nhuận những năm tới, HGI có dư địa để chia cổ tức ở mức cao và tiếp tục tái đầu tư vào vùng trồng.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong câu chuyện tăng trưởng của HGI không chỉ nằm ở những con số lợi nhuận trên mà còn ở sự thay đổi trong cơ cấu cây trồng. Hiện tại, nếu chuối đang đóng vai trò tạo dòng tiền nền tảng, sầu riêng là động lực tăng trưởng trung hạn thì cà phê được doanh nghiệp đặt kỳ vọng trở thành trụ cột trong dài hạn.

Theo ước tính của CTCP Chứng khoán OCBS, triển vọng lợi nhuận của HGI được hỗ trợ bởi việc mở rộng diện tích cây trồng đưa vào khai thác, đồng thời năng suất có thể cải thiện khi vườn cây bước vào giai đoạn trưởng thành.

Hiện, HGI có khoảng 2.360ha chuối và dự kiến duy trì khoảng 1.100ha sầu riêng cho thu hoạch ổn định từ năm 2027. Trong khi đó, diện tích cà phê thu hoạch dự kiến tăng từ 1.549ha năm 2027 lên hơn 6.300ha vào năm 2030.

Đáng chú ý, ông Đoàn Nguyên Đức nhận định: “Thu từ cà phê cũng sẽ cao hơn cả chuối và sầu riêng”.

Nếu diễn biến đúng như kế hoạch, cà phê sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng nhất trong bức tranh tăng trưởng của HGI trong những năm tới.

Hơn 6.300ha cà phê và câu chuyện phía sau

HGI bắt đầu trồng cà phê từ nửa cuối năm 2025 và đẩy mạnh triển khai trong 6 tháng đầu năm 2026. Chi phí phát triển cà phê của doanh nghiệp tăng từ khoảng 790 tỷ đồng lên 1.401 tỷ đồng chỉ trong nửa đầu năm.

Tổng diện tích cà phê đã trồng đạt khoảng 2.464ha, trong đó 1.549ha dự kiến bắt đầu khai thác vào cuối năm 2027.

Theo kế hoạch, đến năm 2028, tổng diện tích cà phê của HGI có thể lên hơn 6.300ha. Quy mô này tương đương khoảng 1/3 diện tích 20.000ha cà phê mà HAGL, công ty mẹ của HGI, dự kiến phát triển.

Điểm đáng chú ý là HGI không chỉ tập trung vào cà phê Robusta mà còn dành phần lớn diện tích cho Arabica. Các vùng trồng tại Lào có độ cao từ khoảng 800-1.400m, được đánh giá phù hợp với loại cà phê này.

Theo ông Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), đơn vị hợp tác phát triển cà phê với HGI, các giống cà phê mà viện chuyển giao có năng suất và chất lượng tốt, trong đó Robusta của Việt Nam đã được kiểm nghiệm qua nhiều năm.

Với quy trình canh tác phù hợp, năng suất cà phê trung bình tại Việt Nam đạt khoảng 3 tấn/ha, cao hơn mức 1,7 tấn/ha của Brazil và mức bình quân khoảng 0,8 tấn/ha trên thế giới.

Theo đại diện WASI, các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác, tái canh, quản lý phân bón, tưới nước, bảo vệ thực vật và thu hoạch đã được nghiên cứu, hoàn thiện trong nhiều năm. Cây cà phê có thể cho trái bói sau khoảng 2 năm và bước sang giai đoạn có sản lượng kinh doanh từ năm thứ 3.

Với vùng trồng của HAGL tại Lào, lợi thế còn đến từ đặc điểm đất đai. Ông Phan Việt Hà cho rằng đất mới, sức khỏe đất cao cùng các giải pháp bảo tồn che phủ đất và nông nghiệp tuần hoàn có thể giúp vùng trồng duy trì khả năng sản xuất trong thời gian dài.

Đối với Arabica, bà Đinh Thị Tú Anh, Trưởng bộ môn cây Công nghiệp WASI, cho biết giống Arabica THA1 được chọn lọc giữa con lai TN1 từ Ethiopia và Catimor, có khả năng kháng bệnh và năng suất cạnh tranh.

Tại một số doanh nghiệp đã triển khai trồng giống này ở Việt Nam, năng suất đạt khoảng 5 tấn/ha. Với mật độ thâm canh mà HAGL áp dụng, năng suất được kỳ vọng có thể cao hơn mức khuyến cáo.

Không chỉ trồng cà phê, bầu Đức muốn đi sâu vào chế biến

Một điểm đáng chú ý khác trong chiến lược của HGI là doanh nghiệp không dừng lại ở việc mở rộng diện tích vùng nguyên liệu.

HAGL đang xây dựng chuỗi giá trị cà phê theo hướng khép kín, từ canh tác, sơ chế, thương mại hóa, tinh chế cho tới tái chế phụ phẩm. Riêng HGI dự kiến đầu tư 2 nhà máy chế biến phục vụ vùng trồng của mình.

Theo ông Nguyễn Thành Tài, chuyên gia từ Hiệp hội Cà phê đặc sản thế giới (SCA), nếu vùng trồng là nền tảng thì khâu chế biến sau thu hoạch đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thêm giá trị cho sản phẩm.

Đây cũng là lý do HGI hướng tới chuỗi chế biến nhiều tầng thay vì chỉ bán nông sản ở dạng tươi hoặc nguyên liệu thô.

Với danh mục cây trồng gồm chuối, sầu riêng và cà phê, doanh nghiệp đồng thời phát triển các nhà máy chế biến như cấp đông sầu riêng, chế biến ướt cà phê và xử lý phụ phẩm từ cà phê.

Về lý thuyết, việc kiểm soát nhiều khâu hơn trong chuỗi giá trị có thể giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào việc bán sản phẩm thô, đồng thời mở ra dư địa cải thiện giá trị gia tăng và biên lợi nhuận nếu hoạt động chế biến đạt hiệu quả.

Bài toán lớn nằm ở khả năng biến diện tích thành dòng tiền

Việc mở rộng lên hơn 6.300ha cà phê đang tạo ra kỳ vọng lớn, nhưng đây cũng là một kế hoạch đòi hỏi nguồn vốn và thời gian đáng kể.

HGI bắt đầu sử dụng vốn vay để phát triển vườn cà phê từ giữa năm 2025. Ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích CTCP Chứng khoán Kafi, cho rằng việc sử dụng vốn vay giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình phát triển vườn cây, bởi nếu chậm một chu kỳ trồng thì thời điểm thu hoạch cũng có thể chậm thêm khoảng 2 năm, trong khi chi phí cơ hội của đất và hạ tầng vẫn phát sinh.

Điều này cho thấy bài toán của HGI không đơn thuần nằm ở việc có bao nhiêu hecta cà phê, mà là khả năng biến diện tích này thành sản lượng, doanh thu và lợi nhuận thực tế.

Đặc biệt, cà phê là một mặt hàng có giá biến động theo thị trường quốc tế. Vì vậy, bên cạnh lợi thế về diện tích, giống cây và năng suất, hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào giá bán, chi phí sản xuất, khả năng kiểm soát vốn và mức độ thành công của chuỗi chế biến.

Trong bối cảnh đó, việc HGI đưa hơn 6.300ha cà phê vào quy hoạch phát triển có thể xem là một bước chuyển đáng chú ý trong chiến lược nông nghiệp của bầu Đức.

Từ chỗ chuối là cây trồng mang dòng tiền chính và sầu riêng được kỳ vọng tạo tăng trưởng trung hạn, cà phê đang được đặt vào vị trí của một “quân bài” dài hạn với quy mô diện tích lớn hơn cả hai loại cây trên cộng lại.

Nếu kế hoạch được triển khai đúng tiến độ, những năm cuối thập kỷ có thể là thời điểm thị trường bắt đầu nhìn thấy rõ hơn hiệu quả của khoản đầu tư này. Khi đó, câu chuyện của HGI không chỉ còn là doanh nghiệp sở hữu hàng nghìn hecta cà phê, mà sẽ nằm ở khả năng biến vùng nguyên liệu, giống cây và chuỗi chế biến thành một động lực lợi nhuận mới.